Adhyaya 19
Anushanga PadaAdhyaya 1974 Verses

Adhyaya 19

Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्

Ang Adhyāya na ito ay nasa anyong tanong-sagot ng guro at alagad: tinanong ni Śaṃyu si Bṛhaspati kung aling mga handog ang higit na nakalulugod sa mga Pitṛ (mga ninuno), alin ang may pangmatagalang bunga, at alin ang nagbibigay ng ‘ānanta’ (walang-hanggang, di-nasisirang) kabutihang-loob. Sumagot si Bṛhaspati sa pamamagitan ng paglista ng mga śrāddha-havis (mga handog sa śrāddha) na kinikilala ng mga dalubhasa sa ritwal, at iniuugnay ang bawat sangkap sa haba ng kasiyahan ng mga ninuno: mula sa mga pangunahing pagkain tulad ng tila (linga/linga ng sesame), vrīhi (bigas), yava (sebada), māṣa (munggo/beans), pati tubig at prutas; saka sa mas “matitibay” na pagkain gaya ng isda at iba’t ibang karne, hanggang sa mga bagay na sinasabing nagbibigay ng natatangi o tumatagal na bunga. Isinama rin ang mga paalala na parang ‘pitṛ-gītā’, na nagtatampok sa pangangailangan ng supling at sa mga gawaing tulad ng paglalakbay-pananampalataya sa Gayā, pagtalima sa trayodaśī, at pagpapalaya ng isang toro bilang daan sa kapakanan ng mga ninuno. Kaya ang kabanata ay higit na ritwal at pangkalendaryo kaysa pangangkan, at itinatanghal ang antas-antas na halaga ng mga handog at ang aral ng akṣaya (di-naluluma ang merit), lalo na kaugnay ng Gayā-śrāddha.

Shlokas

Verse 1

इति श्री ब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे नक्षत्रश्राद्धं नाम अष्टादशो ऽध्यायः // १८// शंयुरुवाच किं स्विद्दत्तं पितॄणां तु तृप्तिदं वदतां वर / किंस्वित्स्याच्चिररात्राय किं वानन्त्याय कल्पते

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa gitnang bahagi, sa ikatlong Upoddhāta-pāda ng Śrāddha-kalpa, ang ika-labingwalong kabanata na tinatawag na “Nakṣatra-Śrāddha.” Nagsalita si Śaṃyu: “O pinakadakila sa mga nagsasalita, ano ang handog na nakapagpapasiyahan sa mga Pitṛ? Alin ang nagbibigay ng pangmatagalang bunga, at alin ang angkop para sa walang-hanggang gantimpala?”

Verse 2

बृहस्पतिरुवाच हवीषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः / तानि मे शृणु सर्वाणि फलं चैषां यथातथम्

Sinabi ni Bṛhaspati: “Sa Śrāddha-kalpa, ang mga handog na havis na nalalaman ng mga dalubhasa sa śrāddha—pakinggan mo ang lahat mula sa akin; at sasabihin ko rin ang bunga ng mga iyon ayon sa katotohanan.”

Verse 3

तिलैर्व्रीहियवैमाषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा / दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन हि पितामहाः

Kapag sa śrāddha ay naghandog ng linga, bigas, sebada, māṣa (munggo/urad), tubig, at mga ugat at bunga, ang mga Pitṛ na ninuno ay nalulugod sa loob ng isang buwan.

Verse 4

मत्स्यैः प्रीणन्ति द्वौ मासौ त्रीन्मासान्हारिणेन तु / शाशेन चतुरो मासान्पञ्च प्रीणाति शाकुनैः

Sa isda, nalulugod sila sa loob ng dalawang buwan; sa karne ng usa, tatlong buwan; sa karne ng kuneho (śaśa), apat na buwan; at sa karne ng ibon, limang buwan.

Verse 5

वाराहेण तु षण्मासाञ्छागलं सप्तमासिकम् / अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्

Sa karne ng Varāha (baboy-damo), nalulugod ang mga Pitṛ sa loob ng anim na buwan; sa karne ng kambing, pitong buwan. At ang karne ng pārvataka (hayop sa kabundukan) ay sinasabing nagbibigay ng kasiyahan sa loob ng walong buwan.

Verse 6

रौरवेण तु प्रीयन्ते नव मासान्पितामहाः / गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी

Sa karne ng raurava, nalulugod ang mga Pitāmaha sa loob ng siyam na buwan; at sa karne ng gavaya (mailap na baka), may kasiyahang sampung buwan.

Verse 7

औरभ्रेण च मांसेन मासानेकादशैव तु / श्राद्धे च तृप्तिदं गव्यं पयः संवत्सरं द्विजाः

Sa karne ng aurabhra, may kasiyahang labing-isang buwan; O mga dvija, sa śrāddha, ang gatas ng baka ay nagbibigay-kasiyahan sa loob ng isang taon.

Verse 8

आनन्त्याय भवेत्तद्वत्खड्गमांसं पितृक्षये / पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च

Sa panahon ng pitṛkṣaya, ang karne ng khaḍga (rinosero) ay gayundin, nagdudulot ng walang-hanggang bunga. Ang pāyasa na may pulot at ghee, at ang (śrāddha) na ginagawa sa lilim ng elepante, ay sinasabing nakapagpapasaya rin sa mga Pitṛ.

Verse 9

कृष्णच्छागस्य मासेन तृप्तिर्भवति शाश्वती / अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः

Sa karne ng itim na kambing (kṛṣṇa-chāga) nagkakaroon ng walang-hanggang kasiyahan. Dito, ang mga gāthā na inawit ng mga Pitṛ ay isinasalaysay ng mga nakaaalam ng sinaunang tradisyon.

Verse 10

तास्ते ऽहं कीर्त्तयिष्यामि यथावत्सन्निबोध मे / अपि नः स कुले यायाद्यो नो दद्यात् त्रयोदशीम्

Isasalaysay ko ang lahat nang wasto; makinig kang mabuti sa aking salita. Ang hindi magbigay sa amin ng handog sa araw ng Trayodashi, nawa’y huwag siyang ipanganak sa aming angkan.

Verse 11

आजेन सर्वलोहेन वर्षासु च मघासु च / एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् / गौरीं वाप्युद्वहेद्भार्यां नालं वा वृषमुत्सृजेत्

Sa pag-aalay ng kambing at pagbigay ng kaloob na mga metal, sa panahon ng tag-ulan at sa ilalim ng bituing Maghā—dapat hangarin ang maraming anak na lalaki; sapagkat kung isa man sa kanila ay makarating sa Gayā, sapat na. O mag-asawa ng dalisay na kabiyak na tulad ni Gaurī, o palayain ang torong tinatawag na Nālaṃ.

Verse 12

शंयुरुवाच गयादीनां फलं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः / दातॄणां चैव यत्पुण्यं निखिलेन प्रवीहि मे

Wika ni Śaṃyu: “Ama, ipaliwanag mo sa akin—sapagkat nagtatanong ako—ang bunga ng Gayā at ng iba pang banal na pook. At sabihin mo rin nang buo ang kabanalan o gantimpala ng mga nagbibigay.”

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच गयायामक्षयं श्राद्धञ्जपहोमतपांसि च / पितृक्षये हि तत्पुत्र तस्मात्तत्राक्षयं स्मृतम्

Sinabi ni Bṛhaspati: “Anak, sa Gayā, ang śrāddha, japa, homa, at tapas ay nagbubunga ng di-nauubos na gantimpala. Sapagkat doon napapawi ang dalamhati ng mga ninuno, kaya’t tinatawag itong ‘Akṣaya’.”

Verse 14

पूर्णायामेकविंशं तु गौर्यामुत्पादितः सुतः / महामहांश्च जुहुयादिति तस्य फलं स्मृतम् / फलं वृषस्य वक्ष्यामि गदतो मे निबोधत

Ang anak na isinilang kay Pūrṇā ay nagdudulot ng bunga hanggang dalawampu’t isang salinlahi; at ang anak na isinilang kay Gaurī ay magsasagawa ng homa para sa mga ninuno gaya ng Mahāmaha—ito ang bungang itinuro. Ngayon ay sasabihin ko ang bunga ng pag-aalay ng toro; makinig nang mabuti sa aking pagsasalita.

Verse 15

वृषोत्स्रष्टा पुनात्येव दशातीतान्दशावरान्

Ang nagsasagawa ng vṛṣotsarga ay nagpapabanal sa sampung salinlahi sa itaas at sampung salinlahi sa ibaba.

Verse 16

यत्किञ्चित्स्पृशते तोयमवतीर्णो नदीजले / वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्

Anumang tubig na mahawakan niya paglusong sa ilog, dahil sa vṛṣotsarga ay itinuturing na di-nauubos na gantimpala para sa mga pitṛ.

Verse 17

येनयेन स्पृशेत्तोयं लाङ्गूलादिभिरङ्गशः / सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः

Ang anumang tubig na mahawakan niya sa buntot at iba pang bahagi ng katawan ay nagiging di-nauubos na gantimpala para sa kanyang mga pitṛ; walang pag-aalinlangan.

Verse 18

शृङ्गैः खुरैर्वा भूमिं यामुल्लिखत्यनिशं वृषः / मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै

Ang lupang walang tigil na kinakalkal ng toro sa sungay o kuko ay nagdudulot sa mga pitṛ niya ng ‘madhukulyā’, isang kasiyahang di-nauubos.

Verse 19

सहस्रनल्वमात्रेण तडागेन यथास्रुतिः / तृप्तिस्तु या पितॄणां वै सा वृषेणेह कल्पते

Ayon sa śruti, ang kasiyahang natatamo ng mga pitṛ mula sa isang lawa na kasinglaki ng sanlibong nalva, ang gayong kasiyahan ay natutupad din dito sa pamamagitan ng toro.

Verse 20

यो ददाति गुडोन्मिश्रतिलानि श्राद्धकर्मणि / मधु वामधुमिश्रं वा सर्वमेवाक्षयं भवेत्

Ang sinumang sa ritwal na śrāddha ay nag-aalay ng linga na hinaluan ng pulot-arnibal, o pulot-pukyutan o handog na may halong pulot, ang buong handog na iyon ay nagiging di-nauubos na bunga (akṣaya).

Verse 21

न ब्राह्मणं परिक्षेत सदा देयं हि मानवैः / दैवेकर्मणि पित्र्ये च श्रूयते वै परीक्षणम्

Huwag subukin ang isang brāhmaṇa; ang tao ay dapat laging magbigay ng dāna. Ang ‘pagsusuri’ ay naririnig lamang sa mga ritwal para sa mga deva at para sa mga ninuno.

Verse 22

सर्ववेदव्रतस्नाताः पङ्क्तीनां पावना द्विजाः / ये च भाषाविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः

Yaong mga nalinis sa mga vrata ng lahat ng Veda ay mga dvija na nagpapabanal sa hanay ng kainan; ang ilan ay dalubhasa sa wika, ang ilan ay masugid sa vyākaraṇa (balarila).

Verse 23

अधीयते पुराणं वै धर्मशास्त्रमथापि च / त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निः स सौपर्णः षडङ्गवित्

Siya na nag-aaral ng Purāṇa at ng Dharmaśāstra rin; siya na nagsasagawa ng triṇāciketa, ng pañcāgni, sumusunod sa sauparṇa, at nakaaalam ng anim na sangay ng Veda (ṣaḍaṅga).

Verse 24

ब्रह्मदेवसुतश्चैव च्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः / पुण्येषु यश्च तीर्थेषु कृतस्नानः कृतव्रतः

Siya rin ay anak ni Brahmadeva, isang chāndoga at ang pinakamatandang mang-aawit ng Sāma; siya na nakapaligo sa mga banal na tīrtha at nakatupad ng mga vrata.

Verse 25

मखेषु ये च सर्वेषु भवन्त्यवभृथाप्लुताः / ये च सत्यव्रता नित्यं स्वधर्मनिरताश्च ये

Yaong sa lahat ng yajña ay nagsasagawa ng paliligo ng avabhṛtha, at yaong laging may panatang katotohanan at nakatuon sa sariling dharma.

Verse 26

अक्रोधना लोभपरास्ताञ्छ्राद्धेषु निमन्त्रयेत् / एतेभ्यो दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः

Sa śrāddha, anyayahan ang mga walang poot at malaya sa kasakiman; ang handog sa kanila ay di-nauubos—sila ang nagpapabanal sa hanay ng kainan.

Verse 27

श्राद्धीया ब्रह्मणा ये तु योगव्रतसुनिष्ठिताः / त्रयो ऽपि पूजितास्तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

Ang mga brāhmaṇa na karapat-dapat sa śrāddha at matatag sa yoga-vrata; sa paggalang sa kanila, nabubuklod ang pagsamba kina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara—ang tatlo.

Verse 28

पितृभिः सह लोकाश्च यो ह्येतान्पूजयेन्नरः / पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्

Ang sinumang sumasamba sa mga daigdig na ito kasama ng mga pitṛ, siya’y nakakamit ang pinakadalisay sa lahat ng dalisay at ang pinakamasuwerte sa lahat ng mabuwaya.

Verse 29

प्रथमः सर्वधर्माणां योगधर्मो निगद्यते / अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत

Sa lahat ng dharma, ang yoga-dharma ang itinuturing na una; ngayon ay ilalarawan ko ang mga apāṅkteya (di-karapat-dapat sa hanay)—pakinggan nang mabuti ang aking salita.

Verse 30

कितवो मद्यपो यश्च पशुपालो निराकृतः / ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको ह्यापणो वणिजस्तथा

Ang sugarol, lasenggo, ang hinamak na tagapag-alaga ng hayop, sugo ng nayon, nagpapautang na may tubo, may-ari ng tindahan at mangangalakal din.

Verse 31

अगार दाही गरदो वृषलो ग्रामयाजकः / काण्डपृष्ठो ऽथ कुण्डाशी मधुपः सोमविक्रयी

Ang nagsusunog ng bahay, ang nagbibigay ng lason, ang hamak, ang pari ng nayon, ang may sugat sa likod, ang kumakain mula sa hukay, ang umiinom ng pulot, at ang nagbebenta ng soma.

Verse 32

समुद्रान्तरितो भृत्यः पिशुनः कूटसाक्षिकः / पित्रा विवदमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे

Ang aliping nasa ibayong-dagat, ang mapanira, ang huwad na saksi, ang nakikipagtalo sa ama, at ang may ibang lalaki (upapati) sa loob ng bahay.

Verse 33

अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति / स्तवकः सूपकारश्च यश्च मित्राणि निन्दति

Ang naparatangan, ang magnanakaw, ang nabubuhay sa gawaing-kamay, ang mambobola, ang kusinero, at ang naninira sa mga kaibigan.

Verse 34

काणश्च खञ्जकश्चैव नास्तिको वेदवर्जितः / उन्मत्तो ऽप्यथ षण्ढश्च भ्रूणहा गुरुतल्पगः

Ang may isang matang bulag at ang pilay, ang di-mananampalatayang tumalikod sa Veda, ang baliw, ang ṣaṇḍha, ang pumatay ng sanggol sa sinapupunan, at ang lumalapastangan sa asawa ng guro.

Verse 35

भिषग्जीवी प्राशनिकः परस्त्रीं यश्च सेवते / विक्रीणाति च यो ब्रह्मव्रतानि नियमांस्तथा

Ang nabubuhay sa hanapbuhay na manggagamot, ang kumakain ng pagkain ng iba, at ang nakikisama sa asawa ng iba; at ang nagbebenta ng mga brahmavrata at mga tuntunin.

Verse 36

नष्टं स्यान्नास्तिके दत्तं व्रतघ्ने चापवर्जितम् / यच्चवाणिजके दत्तं नेह नामुत्र संभवेत्

Ang limos na ibinigay sa walang pananampalataya ay nawawala; gayundin sa sumisira ng mga panata. At ang limos na ibinigay sa may pusong mangangalakal ay walang bunga, dito man o sa kabilang-buhay.

Verse 37

निक्षेपहारके चैव कृतघ्ने विदवर्जिते / तथा पाणविके वै च कारुके धर्मवर्जिते

Sa nang-aagaw ng ipinagkatiwala, sa walang utang-na-loob na salat sa kaalaman at dharma; gayundin sa sugarol at sa manggagawang tumalikod sa dharma (ang limos ay walang bunga).

Verse 38

क्रीणाति यो ह्यपण्यानि विक्रीणाति प्रशंसति / अन्यत्रास्य समाधानं न वणिकूछ्राद्धमर्हति

Ang bumibili, nagbebenta, at pumupuri sa mga bagay na di dapat ikalakal—maaaring may ibang pagtubos, ngunit hindi siya karapat-dapat sa śrāddha na angkop sa uri ng mangangalakal.

Verse 39

भस्मनीव हुतं हव्यं दत्तं पौनर्भवे द्विजः / षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री पञ्चशतान्यपि

O dvija, ang handog na ibinigay sa paunarbhava (muling nag-asawa) ay tulad ng paghahandog sa abo. Ang may kapansanan sa mata’y sumisira ng animnapu, ang ṣaṇḍha ng sandaang, at ang śvitrī ng limandaang (ulít) bunga ng kabutihan.

Verse 40

पापरोगी सहस्रं वै दातुर्नाशयते फलम् / भ्रश्येद्धि स फलात्तस्मात्प्रदाता यस्तु बालिशः

Isang libong may sakit ng kasalanan ang sumisira sa bunga ng kabutihan ng nagkakaloob; kaya ang nagbibigay na mangmang ay nahuhulog mula sa bungang iyon.

Verse 41

यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्

Ang kumain na nakatakip ang ulo, kumain na nakaharap sa timog, kumain na may suot na sapin sa paa, at ang handog na ibinigay nang walang paggalang—lahat ay may kapintasan.

Verse 42

सर्वं तदसुरेद्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् / श्वा चैव ब्रह्महा चैव नावेक्षेत कथञ्चन

Itinakda ni Brahma ang lahat ng iyon bilang bahagi para sa hari ng mga asura; at huwag tumingin sa aso at sa pumatay ng brahmana sa anumang paraan.

Verse 43

तस्मात्परिवृतैर्दद्यात्तिलैश्चान्नं विकीर्य च / राक्षसानां तिलाः प्रोक्ताः शुनां परिवृतास्तथा

Kaya dapat magbigay (ng handog) na may pag-ikot at magwisik ng linga sa pagkain; ang linga ay sinasabing para sa mga rakshasa, at ang nakapaligid na bahagi ay para rin sa mga aso.

Verse 44

दर्शनात्सूकरो हन्ति पक्षवातेन कुक्कुटः / रजस्वलायाः स्पर्शेन क्रुद्धोयश्च प्रयच्छति

Ang baboy ay sumisira ng (pala) sa pagtanaw pa lamang, ang tandang sa ihip ng pakpak; sa paghipo sa babaeng may regla, at ang nagbibigay sa galit ay sumisira rin ng (bunga).

Verse 45

नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः

Sa magagandang pampang ng ilog, sa mga ilog at lawa, at sa mga liblib na pook—sa handog na kawanggawang ibinigay dito, nalulugod ang mga Pitāmaha (ninuno).

Verse 46

नासव्यंपातयेज्जानु न युक्तो वाचमीरयेत् / तस्मात्परिवृतेनेह विधिवद्दर्भपाणिना

Huwag ibaba ang kaliwang tuhod, at huwag magsalita kapag hindi nararapat; kaya rito, gawin ayon sa tuntunin, tangan ang damong darbha at nakabalot nang marangal.

Verse 47

पित्रोराराधनं कार्यमेवं प्रीणयते पितॄन् / अनुमान्य द्विजान्पूर्वमर्गौं कुर्याद्यथाविधि

Dapat isagawa ang pagsamba sa mga Pitri; sa ganito nalulugod ang mga ninuno. Unahin ang paggalang sa mga dvija, saka maghandog ng arghya ayon sa ritwal.

Verse 48

पितॄणां निर्वपेद्भूमौ सूर्ये वा दर्भसंस्तरे / शुक्लपक्षे च पूर्वाङ्णे श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि

Para sa mga Pitri, ilagak ang pinda sa lupa o sa harap ni Surya sa latag na darbha; at sa śukla-pakṣa, sa oras bago tanghali, gawin ang śrāddha ayon sa ritwal.

Verse 49

कृष्णपक्षे ऽपरङ्णे तु रौहिणं वै न लङ्घयेत् / एवमेते महात्मानो महायोगा महौजसः

Sa kṛṣṇa-pakṣa sa oras ng hapon, huwag lampasan ang ‘Rauhiṇa’ (nakṣatra/panahon); sa ganitong paraan sila’y Mahātmā, Mahāyogin, at puspos ng dakilang lakas.

Verse 50

सदा वै पितरः पूज्याः सं प्राप्तौ देशकालयोः / पितृभक्त्यैव तु नरो योगं प्राप्नोति दुर्ल्लभम्

Kapag ang lugar at panahon ay angkop, ang mga Pitara (ninuno) ay laging dapat sambahin; sa tanging debosyon sa mga ninuno, nakakamit ng tao ang bihirang yoga.

Verse 51

ध्यानेन मोक्षं गच्छेद्धि हित्वा कर्म शुभाशुभम् / यज्ञहेतोस्तदुद्धृत्य मोहयित्वा जगत्तथा

Sa pagninilay, nararating ang moksha sa pagtalikod sa mabuti at masamang karma; alang-alang sa yajña, ito’y itinataas at ang daigdig ay nahihimok sa gayon.

Verse 52

गुहायां निहितं ब्रह्म कश्यपेन महात्मना / अमृतं गुह्यमुद्धृत्य योगे योगविदां वराः

Inilagak ng dakilang Kaśyapa ang Brahman sa loob ng yungib; ang pinakamahuhusay na nakaaalam ng yoga ay iniahon ang lihim na amṛta at nanatili sa yoga.

Verse 53

प्रोक्तः सनत्कुमारेण महातो ब्रह्मणः पदम् / देवानां परमं गुह्यमृषीणां च परायणम्

Ipinahayag ni Sanatkumāra ang kalagayan ng dakilang Brahman; ito ang pinakadakilang lihim ng mga deva at ang sukdulang kanlungan ng mga rishi.

Verse 54

पितृभक्त्या प्रयत्नेन प्राप्य ते तन्मनीषिभिः / पितृभक्तः समासेन पितृपूर्वपरश्च यः

Ang kalagayang iyon ay nakakamit ng marurunong sa pamamagitan ng debosyon sa Pitṛ at pagsisikap; sa madaling sabi, pitṛ-bhakta ang gumagalang sa mga ninuno, nauna man o sumunod.

Verse 55

अयत्नात्प्राप्नुयादेव सर्वमेतन्न संशयः

Kahit walang pagsisikap, matatamo ang lahat ng ito—walang pag-aalinlangan.

Verse 56

बृहस्पतिरुवाच यस्मैश्राद्धानि देयानि यच्च दत्तं महत्फलम् / येषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च गुहासु च

Wika ni Brihaspati—kanino dapat ihandog ang śrāddha at saan ang pag-aalay ay may dakilang bunga; at sa aling mga tīrtha at yungib nagiging di-nauubos ang śrāddha.

Verse 57

येषु स्वर्गमवाप्नोति तत्ते प्रोक्तं ससंग्रहम् / श्रुत्वेमं श्राद्धकल्पं च न कुर्याद्यस्तु मानवः

Ang mga bagay na nagdudulot ng langit ay sinabi ko sa iyo nang buod; ngunit ang taong makarinig ng tuntuning śrāddha na ito at hindi pa rin gawin.

Verse 58

स मज्जेन्नरके घोरे नास्तिकस्तमसावृते / परिवादो न कर्त्तव्यो योगिनां तु विशेषतः

Ang taong walang pananampalataya ay lulubog sa kakila-kilabot na impiyernong nababalot ng dilim; lalo na, huwag manira sa mga yogi.

Verse 59

परिवादात्क्रिमिर्भूत्वा तत्रैव परिवर्त्तते / योगान्परिवदेद्यस्तु ध्यानिनो मोक्षकाङ्क्षिणः

Dahil sa paninirang-puri, siya’y nagiging uod at doon din umiikot; yaong naninira sa mga yogi na nagmumuni at naghahangad ng mokṣa.

Verse 60

स गच्छेन्नरकं घोरं श्रोताप्यस्य न संशयः / आवृतं तमसः सर्वं नरकं घोरदर्शनम् / योगीश्वरपरीवादान्न स्वर्गं याति मानवः

Siya na lumalait sa mga panginoon ng Yoga ay mapupunta sa isang kakila-kilabot na impiyerno, at ang nakikinig din, nang walang pag-aalinlangan. Ang impiyernong iyon ay balot ng kadiliman at nakakatakot tingnan. Sa pamamagitan ng pagsasalita ng masama laban sa mga Yogi, ang tao ay hindi makakarating sa langit.

Verse 61

योगेश्वराणामा क्रोशं शृणुयाद्यो यतात्मनाम् / सहि कालं चिरं मज्जेन्नरके नात्र संशयः / कुंभीपाकेषु पच्यन्ते जिह्वाच्छेदे पुनः पुनः

Siya na nakikinig sa pang-aabuso sa mga Yogi na may pagpipigil sa sarili ay lulubog sa impiyerno nang mahabang panahon, walang duda. Sila ay niluluto sa impiyernong Kumbhipaka at ang kanilang mga dila ay pinuputol nang paulit-ulit.

Verse 62

समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः

Tulad ng isang kimpal ng lupa na lumulubog sa karagatan, gayundin ang mga taong iyon ay lumulubog. Dapat iwasan ng isa ang pagkapoot sa Yoga sa isip, sa gawa, at sa salita. Sa pamamagitan ng pagpapasaya sa kanila, ang isa ay nagtatamasa ng walang hanggang bunga dito at sa kabilang buhay, walang duda.

Verse 63

न पारगो विन्दति परमात्मनस्त्रिलोकमध्ये चरति स्वकर्ममिः / ऋचो यजुः साम तदङ्गपारगे ऽविकारमेतं ह्यनवाप्य सीदति

Ang isang simpleng iskolar ay hindi nakakatagpo sa Kataas-taasang Kaluluwa; siya ay gumagala sa tatlong mundo ayon sa kanyang karma. Kahit na ang isa na nakabisado ang Rig, Yajur, Sama at ang kanilang mga Anga ay nagdurusa kung hindi niya makamit ang hindi nagbabagong estadong iyon.

Verse 64

विकारपारं प्रकृतेश्च पारगस्त्रयीगुणाना त्रिगुणस्य पारगः / यः स्याच्चतुर्विशतितत्त्वपारगः स पारगो नाध्ययनस्य पारगः

Siya na nakatawid sa kabila ng mga pagbabago, sa kabila ng Kalikasan (Prakriti), sa kabila ng tatlong Guna, at siyang nakabisado ang dalawampu't apat na Tattva — siya ang tunay na dalubhasa (Paraga), hindi ang isa na natapos lamang sa pag-aaral.

Verse 65

कृत्स्नं यथावत्समुपैति तत्परस्तथैव भूयः प्रलयत्वमात्मनः / प्रत्याहरेद्योगपथं न यो द्विजो न सर्वपार क्रमपारगोचरः

Ang dvija na lubos ang pagtalima ay nakakamit ang kabuuan ayon sa nararapat, at muling naaabot ang kalagayang pralaya ng sariling ātman. Ngunit ang hindi nagsasagawa ng pratyāhāra sa landas ng yoga ay hindi makararating sa kabila ng lahat ng antas at hangganan.

Verse 66

वेदस्य वेदितव्यं च वेद्यं विन्दति योगवित् / तं वै वेदविदः प्राहुस्तमाहुर्वेदपारगम्

Ang yogavit ay natatagpuan ang kapwa ‘dapat malaman’ sa Veda at ang ‘bagay na nalalaman’. Siya ang tinatawag ng mga dalubhasa sa Veda na vedavid, at siya rin ang tinatawag na vedapāraga, ang tumawid sa Veda.

Verse 67

वेदं च वेदितव्यं च विदित्वा वै यथास्थितः / एवं वेदविदः प्राहुरन्यं वै वेदपारगम्

Ang nakaaalam ng Veda at ng dapat malaman, at nananatiling matatag sa sariling kalagayan—siya, ayon sa mga dalubhasa sa Veda, ay isa pang uri, higit pa sa tawag na vedapāraga lamang.

Verse 68

यज्ञान्वेदांस्तथा कामांस्तपांसि विविधानि च / प्राप्नोत्यायुः प्रजाश्चैव पितृभक्तो न सशयः

Ang mga yajña, ang Veda, ang mga ninanais, at sari-saring tapas—ang bunga ng lahat ng ito ay natatamo ng deboto ng mga Pitṛ. Nakakamit niya ang mahabang buhay at supling—walang pag-aalinlangan.

Verse 69

श्रद्धया श्राद्धकल्पं तु यस्त्विमं नियतः पठेत् / सर्वाण्येतानि वाप्नोति तीर्थदानफलानि च

Ang sinumang may disiplina at may śraddhā na bumibigkas ng Śrāddhakalpa na ito ay nakakamit ang lahat ng iyon, pati ang bunga ng pag-aalay ng dāna sa mga banal na tīrtha.

Verse 70

स पङ्क्तिपावनश्चैव द्विजानामग्रभुग्भवेत् / आश्राव्य च द्विजान्सो ऽथ सर्वकामानवाप्नुयात्

Siya ay nagiging tagapagpadalisay ng hanay ng ritwal at karapat-dapat sa unang bahagi sa mga dvija. Kapag ipinadinig niya ito sa mga dvija, natatamo niya ang lahat ng ninanais.

Verse 71

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यम न्यांश्च श्रावयेद्द्विजः / अनसूयुर्जितक्रोधो लोभमोहविवर्जितः

Ang dvija na palaging nakikinig nito at ipinadidinig din sa ibang dvija—siya’y walang inggit, nagwagi sa galit, at malaya sa kasakiman at pagkalito.

Verse 72

तीर्थादीनां फलं प्राप्य दानादीनां च सर्वशः / मोक्षोपायं लभेच्छ्रेष्ठं स्वर्गोपायं न संशयः / इह चापि परा पुष्ठिस्तस्मात्कुर्वीत नित्यशः

Natatamo niya ang bunga ng pagdalaw sa mga tirtha at ang lahat ng bunga ng pag-aalay at iba pang kabutihan. Nakakamit niya ang pinakadakilang paraan tungo sa moksha at ang daan sa langit, walang alinlangan. Sa mundong ito man ay may dakilang kasaganaan; kaya dapat itong gawin araw-araw.

Verse 73

इमं विधिं यो हि पठेदतन्द्रितः समाहितः संसदि पर्वसंधिषु / अपत्यभागी च परेण तेजसा दिवौकसां स व्रजते सलोकताम्

Ang sinumang bumibigkas ng paraang ito nang walang katamaran, na may nakatuong isip, sa pagtitipon at sa mga sandali ng pag-uugnay ng mga kapistahan, siya’y nagliliwanag sa dakilang ningning, nagkakamit ng biyaya ng supling, at nararating ang pakikipamayan (salokatā) sa mga nananahan sa langit.

Verse 74

येन प्रोक्तस्त्वयं कल्पो नमस्तस्मै स्वयंभुवे / महायोगेश्वरेभ्यश्च सदा च प्रणतो ऽस्म्यहम्

Pagpupugay sa Svayambhū na nagpahayag ng kalpa na ito. At sa mga Mahāyogeśvara rin, ako’y laging nagpapatirapa sa paggalang.

Frequently Asked Questions

A graded list of śrāddha offerings (havis) and their stated durations of Pitṛ-satisfaction—moving from grains/tila and water to fish and meats—culminating in items described as yielding exceptionally long or ‘endless’ (ānanta/akṣaya) results.

Gayā is presented as an akṣaya-field: śrāddha, japa, homa, and tapas performed there are said to become ‘imperishable’ because they are linked to ‘pitṛ-kṣaya’ (decisive ancestral fulfillment), hence the designation akṣaya.

It is primarily ritualistic (śrāddha-kalpa). For cosmological mapping, it supplies the ‘human-scale’ interface to cosmic time: nakṣatra awareness, tithi observance, and akṣaya-merit logic connect celestial order to household dharma and intergenerational continuity.