Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 63
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
न पारगो विन्दति परमात्मनस्त्रिलोकमध्ये चरति स्वकर्ममिः / ऋचो यजुः साम तदङ्गपारगे ऽविकारमेतं ह्यनवाप्य सीदति
Transliteration
na pārago vindati paramātmanastrilokamadhye carati svakarmamiḥ / ṛco yajuḥ sāma tadaṅgapārage 'vikārametaṃ hyanavāpya sīdati
Translation
Ang isang simpleng iskolar ay hindi nakakatagpo sa Kataas-taasang Kaluluwa; siya ay gumagala sa tatlong mundo ayon sa kanyang karma. Kahit na ang isa na nakabisado ang Rig, Yajur, Sama at ang kanilang mga Anga ay nagdurusa kung hindi niya makamit ang hindi nagbabagong estadong iyon.
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
पारगःa master/one who has crossed over
पारगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (one who has gone to the far shore = master)
विन्दतिfinds/attains
विन्दति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परमात्मनःof the Supreme Self
परमात्मनः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपरमात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; कर्मधारयः (परमः आत्मा)
त्रिलोकमध्येin the midst of the three worlds
त्रिलोकमध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिलोक + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (त्रिलोकस्य मध्ये)
चरतिwanders/acts
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वकर्मभिःby his own actions
स्वकर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य कर्माणि)
ऋचःṚk verses
ऋचः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (ऋग्वेद-मन्त्राः)
यजुःYajus (Yajurveda)
यजुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (यजुर्वेदः)
सामSāman (Sāmaveda)
साम:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सामवेदः)
तदङ्गपारगेin one who is master of its auxiliaries (Vedāṅgas)
तदङ्गपारगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् + अङ्ग + पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य वेदस्य अङ्गेषु पारगः)
अविकारम्unchanging
अविकारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying एतम्/परमात्मानम्)
एतम्this (one)
एतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
अनवाप्यwithout attaining
अनवाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअन् + अव-√आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund), नञ्-पूर्वक; ‘अनवाप्य’ = not having attained
सीदतिsinks/falls into misery
सीदति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद