Adhyaya 18

Verse 1

श्रीशुक उवाच पृश्निस्तु पत्नी सवितु: सावित्रीं व्याहृतिं त्रयीम् । अग्निहोत्रं पशुं सोमं चातुर्मास्यं महामखान् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Si Pṛśni, asawa ni Savitā, ay nagsilang ng tatlong anak na babae—Sāvitrī, Vyāhṛti, at Trayī—at mga anak na lalaki na sina Agnihotra, Paśu, Soma, Cāturmāsya, at Mahāyajña.

Verse 2

सिद्धिर्भगस्य भार्याङ्ग महिमानं विभुं प्रभुम् । आशिषं च वरारोहां कन्यां प्रासूत सुव्रताम् ॥ २ ॥

O Hari, si Siddhi, asawa ni Bhaga, ay nagsilang ng tatlong anak na lalaki—Mahimā, Vibhu, at Prabhu—at isang napakagandang anak na babae na ang pangalan ay Āśī (Āśiṣ).

Verse 3

धातु: कुहू: सिनीवाली राका चानुमतिस्तथा । सायं दर्शमथ प्रात: पूर्णमासमनुक्रमात् ॥ ३ ॥ अग्नीन् पुरीष्यानाधत्त क्रियायां समनन्तर: । चर्षणी वरुणस्यासीद्यस्यां जातो भृगु: पुन: ॥ ४ ॥

Si Dhātā ay may apat na asawa—Kuhū, Sinīvālī, Rākā, at Anumati; mula sa kanila ay isinilang nang sunod-sunod ang mga anak na lalaki na sina Sāyam, Darśa, Prātaḥ, at Pūrṇamāsa. Pagkaraan, si Vidhātā, sa pamamagitan ni Kriyā, ay nagluwal ng limang diyos ng apoy na tinatawag na Purīṣya. Ang asawa ni Varuṇa ay si Carṣaṇī; sa kanyang sinapupunan muling isinilang si Bhṛgu, anak ni Brahmā.

Verse 4

धातु: कुहू: सिनीवाली राका चानुमतिस्तथा । सायं दर्शमथ प्रात: पूर्णमासमनुक्रमात् ॥ ३ ॥ अग्नीन् पुरीष्यानाधत्त क्रियायां समनन्तर: । चर्षणी वरुणस्यासीद्यस्यां जातो भृगु: पुन: ॥ ४ ॥

Si Dhātā ay may apat na asawa—Kuhū, Sinīvālī, Rākā, at Anumati; mula sa kanila ay isinilang nang sunod-sunod ang mga anak na lalaki na sina Sāyam, Darśa, Prātaḥ, at Pūrṇamāsa. Pagkaraan, si Vidhātā, sa pamamagitan ni Kriyā, ay nagluwal ng limang diyos ng apoy na tinatawag na Purīṣya. Ang asawa ni Varuṇa ay si Carṣaṇī; sa kanyang sinapupunan muling isinilang si Bhṛgu, anak ni Brahmā.

Verse 5

वाल्मीकिश्च महायोगी वल्मीकादभवत्किल । अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च मित्रावरुणयोऋर्षी ॥ ५ ॥

Sinasabi na mula sa binhi ni Varuṇa, ang dakilang yogi na si Vālmīki ay isinilang mula sa bunton ng langgam (valmīka). Sina Bhṛgu at Vālmīki ay mga natatanging anak ni Varuṇa, samantalang sina Agastya at Vasiṣṭha ay magkasanib na anak nina Mitra at Varuṇa, mga ṛṣi.

Verse 6

रेत: सिषिचतु: कुम्भे उर्वश्या: सन्निधौ द्रुतम् । रेवत्यां मित्र उत्सर्गमरिष्टं पिप्पलं व्यधात् ॥ ६ ॥

Nang makita si Urvaśī, sina Mitra at Varuṇa ay agad naglabas ng binhi at iningatan iyon sa isang tapayang luwad. Kalaunan, mula sa tapayang iyon lumitaw sina Agastya at Vasiṣṭha; at sa sinapupunan ng asawa ni Mitra na si Revatī, nagkaanak siya ng tatlo: Utsarga, Ariṣṭa, at Pippala.

Verse 7

पौलोम्यामिन्द्र आधत्त त्रीन् पुत्रानिति न: श्रुतम् । जयन्तमृषभं तात तृतीयं मीढुषं प्रभु: ॥ ७ ॥

O Haring Parīkṣit, narinig namin na si Indra, hari ng kalangitan, ay nagkaanak ng tatlo sa sinapupunan ni Paulomī: Jayanta, Ṛṣabha, at ang ikatlo ay Mīḍhuṣa.

Verse 8

उरुक्रमस्य देवस्य मायावामनरूपिण: । कीर्तौ पत्‍न्‍यां बृहच्छ्‌लोकस्तस्यासन् सौभगादय: ॥ ८ ॥

Ang diyos na si Urukrama, na may sari-saring kapangyarihan, ay nagpakita sa anyong Vāmana (duwende) sa pamamagitan ng sarili Niyang lakas. Sa sinapupunan ng asawa Niyang si Kīrti, nagkaanak Siya ng isang lalaking si Bṛhatśloka; at ang anak na iyon ay nagkaroon ng maraming anak, na pinangungunahan ni Saubhaga.

Verse 9

तत्कर्मगुणवीर्याणि काश्यपस्य महात्मन: । पश्चाद्वक्ष्यामहेऽदित्यां यथैवावततार ह ॥ ९ ॥

Sa bandang huli (sa Ikawalong Kanto ng Śrīmad-Bhāgavatam) ilalarawan namin kung paano si Urukrama, si Vāmanadeva, ay nagkatawang-tao bilang anak ng dakilang ṛṣi na si Kaśyapa mula sa sinapupunan ni Aditi, kung paano Niya tinakpan ang tatlong daigdig sa tatlong hakbang, at ang Kanyang pambihirang mga gawa, katangian, at kapangyarihan.

Verse 10

अथ कश्यपदायादान् दैतेयान् कीर्तयामि ते । यत्र भागवत: श्रीमान् प्रह्रादो बलिरेव च ॥ १० ॥

Ngayon ay ilalarawan ko ang mga anak ni Diti na isinilang kay Kaśyapa ngunit naging mga Daitya; sa angkang ito lumitaw ang dakilang deboto na si Prahlāda at si Bali Mahārāja rin.

Verse 11

दितेर्द्वावेव दायादौ दैत्यदानववन्दितौ । हिरण्यकशिपुर्नाम हिरण्याक्षश्च कीर्तितौ ॥ ११ ॥

Mula sa sinapupunan ni Diti, unang isinilang ang dalawang anak: Hiraṇyakaśipu at Hiraṇyākṣa. Kapwa sila makapangyarihan at sinasamba ng mga Daitya at Dānava.

Verse 12

हिरण्यकशिपोर्भार्या कयाधुर्नाम दानवी । जम्भस्य तनया सा तु सुषुवे चतुर: सुतान् ॥ १२ ॥ संह्रादं प्रागनुह्रादं ह्रादं प्रह्रादमेव च । तत्स्वसा सिंहिका नाम राहुं विप्रचितोऽग्रहीत् ॥ १३ ॥

Ang asawa ni Hiraṇyakaśipu ay si Kayādhu, isang Dānavī at anak ni Jambha. Sunod-sunod niyang isinilang ang apat na anak na lalaki: Saṁhlāda, Prāg-Anuhlāda, Hlāda, at Prahlāda. Ang kapatid nilang babae na si Siṁhikā ay nag-asawa kay Vipracit at isinilang si Rāhu.

Verse 13

हिरण्यकशिपोर्भार्या कयाधुर्नाम दानवी । जम्भस्य तनया सा तु सुषुवे चतुर: सुतान् ॥ १२ ॥ संह्रादं प्रागनुह्रादं ह्रादं प्रह्रादमेव च । तत्स्वसा सिंहिका नाम राहुं विप्रचितोऽग्रहीत् ॥ १३ ॥

Ang asawa ni Hiraṇyakaśipu ay si Kayādhu, isang Dānavī at anak ni Jambha. Sunod-sunod niyang isinilang ang apat na anak na lalaki: Saṁhlāda, Prāg-Anuhlāda, Hlāda, at Prahlāda. Ang kapatid nilang babae na si Siṁhikā ay nag-asawa kay Vipracit at isinilang si Rāhu.

Verse 14

शिरोऽहरद्यस्य हरिश्चक्रेण पिबतोऽमृतम् । संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूत पञ्चजनं तत: ॥ १४ ॥

Nang si Rāhu ay nagkunwaring uminom ng amṛta sa gitna ng mga deva, pinugutan siya ni Hari ng ulo sa pamamagitan ng Kanyang cakra. Ang asawa ni Saṁhlāda ay si Kṛti; mula sa kanya isinilang si Pañcajana.

Verse 15

ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम् । योऽगस्त्याय त्वतिथये पेचे वातापिमिल्वल: ॥ १५ ॥

Ang asawa ni Hlāda ay si Dhamanī. Ipinanganak niya ang dalawang anak na lalaki, sina Vātāpi at Ilvala. Nang maging panauhin ni Ilvala si Muni Agastya, inihain ni Ilvala ang piging sa pamamagitan ng pagluluto kay Vātāpi na nasa anyo ng lalaking tupa.

Verse 16

अनुह्रादस्य सूर्यायां बाष्कलो महिषस्तथा । विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यां तस्याभवद्ब‍‌लि: ॥ १६ ॥

Ang asawa ni Anuhlāda ay si Sūryā. Ipinanganak niya ang dalawang anak na lalaki, sina Bāṣkala at Mahiṣa. Si Prahlāda ay may isang anak na si Virocana; at mula sa asawa ni Virocana isinilang si Bali Mahārāja.

Verse 17

बाणज्येष्ठं पुत्रशतमशनायां ततोऽभवत् । तस्यानुभावं सुश्लोक्यं पश्चादेवाभिधास्यते ॥ १७ ॥

Pagkaraan nito, nagkaanak si Bali Mahārāja ng isang daang anak na lalaki sa sinapupunan ni Aśanā. Sa isang daang iyon, si Haring Bāṇa ang panganay. Ang mga gawaing lubhang kapuri-puri ni Bali Mahārāja ay isasalaysay pa sa bandang huli (sa Ikawalong Skandha).

Verse 18

बाण आराध्य गिरिशं लेभे तद्गणमुख्यताम् । यत्पार्श्वे भगवानास्ते ह्यद्यापि पुरपालक: ॥ १८ ॥

Dahil si Haring Bāṇa ay masigasig na sumamba kay Girīśa (Panginoong Śiva), nakamit niya ang pangunahing katayuan sa mga kasama ni Śiva. Hanggang ngayon, si Bhagavān Śaṅkara ay nananatiling nasa kanyang tabi at laging nagbabantay sa kabisera ni Bāṇa.

Verse 19

मरुतश्च दिते: पुत्राश्चत्वारिंशन्नवाधिका: । त आसन्नप्रजा: सर्वे नीता इन्द्रेण सात्मताम् ॥ १९ ॥

Ang apatnapu’t siyam na diyos na Marut ay isinilang din mula sa sinapupunan ni Diti. Wala ni isa sa kanila ang nagkaroon ng supling. Bagaman sila’y ipinanganak kay Diti, ibinigay ni Indra sa kanila ang katayuan bilang mga deva at itinuring silang kapantay sa hanay ng mga diyos.

Verse 20

श्रीराजोवाच कथं त आसुरं भावमपोह्यौत्पत्तिकं गुरो । इन्द्रेण प्रापिता: सात्म्यं किं तत्साधु कृतं हि तै: ॥ २० ॥

Nagtanong si Haring Parīkṣit: Aking panginoon, dahil sa kanilang kapanganakan, ang apatnapu't siyam na Marut ay tiyak na may kaisipang demonyo. Bakit sila ginawang mga demigod ni Indra, ang Hari ng langit? Gumawa ba sila ng anumang ritwal o banal na gawain?

Verse 21

इमे श्रद्दधते ब्रह्मन्नृषयो हि मया सह । परिज्ञानाय भगवंस्तन्नो व्याख्यातुमर्हसि ॥ २१ ॥

Aking mahal na brāhmaṇa, ako at ang lahat ng mga pantas na kasama ko ay sabik na malaman ang tungkol dito. Kaya naman, O dakilang kaluluwa, pakipaliwanag sa amin ang dahilan.

Verse 22

श्रीसूत उवाच तद्विष्णुरातस्य स बादरायणि- र्वचो निशम्याद‍ृतमल्पमर्थवत् । सभाजयन् सन्निभृतेन चेतसा जगाद सत्रायण सर्वदर्शन: ॥ २२ ॥

Sinabi ni Śrī Sūta Gosvāmī: O dakilang pantas na si Śaunaka, matapos marinig si Mahārāja Parīkṣit na magsalita nang magalang at maikli tungkol sa mahahalagang paksa, si Śukadeva Gosvāmī, na alam ang lahat, ay pinuri ang kanyang pagsisikap nang may malaking kasiyahan at sumagot.

Verse 23

श्रीशुक उवाच हतपुत्रा दिति: शक्रपार्ष्णिग्राहेण विष्णुना । मन्युना शोकदीप्तेन ज्वलन्ती पर्यचिन्तयत् ॥ २३ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Upang tulungan si Indra, pinatay ni Panginoong Viṣṇu ang magkapatid na Hiraṇyākṣa at Hiraṇyakaśipu. Dahil sa kanilang pagkapaslang, ang kanilang ina na si Diti, na puno ng pagdadalamhati at galit, ay nag-isip ng ganito.

Verse 24

कदा नु भ्रातृहन्तारमिन्द्रियाराममुल्बणम् । अक्लिन्नहृदयं पापं घातयित्वा शये सुखम् ॥ २४ ॥

Si Panginoong Indra, na mahilig sa kasiyahan ng pandama, ay pinatay ang magkapatid na Hiraṇyākṣa at Hiraṇyakaśipu sa pamamagitan ni Panginoong Viṣṇu. Kaya si Indra ay malupit, matigas ang puso at makasalanan. Kailan ko kaya siya mapapatay at makakapagpahinga nang payapa ang isip?

Verse 25

कृमिविड्भस्मसंज्ञासीद्यस्येशाभिहितस्य च । भूतध्रुक् तत्कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यत: ॥ २५ ॥

Kapag namatay, ang mga katawan ng lahat ng mga pinuno na kilala bilang mga hari at dakilang lider ay magiging mga uod, dumi, o abo. Kung ang isang tao ay pumatay ng iba dahil sa inggit para sa proteksyon ng gayong katawan, alam ba niya talaga ang tunay na interes ng buhay? Tiyak na hindi, sapagkat kung ang isa ay naiinggit sa ibang mga nilalang, siya ay tiyak na mapupunta sa impiyerno.

Verse 26

आशासानस्य तस्येदं ध्रुवमुन्नद्धचेतस: । मदशोषक इन्द्रस्य भूयाद्येन सुतो हि मे ॥ २६ ॥

Naisip ni Diti: Itinuturing ni Indra na walang hanggan ang kanyang katawan, at dahil dito ay naging walang pigil siya. Kaya naman nais kong magkaroon ng anak na makakapag-alis ng kabaliwan ni Indra. Hayaan akong gumamit ng ilang paraan upang makatulong sa akin dito.

Verse 27

इति भावेन सा भर्तुराचचारासकृत्प्रियम् । शुश्रूषयानुरागेण प्रश्रयेण दमेन च ॥ २७ ॥ भक्त्या परमया राजन् मनोज्ञैर्वल्गुभाषितै: । मनो जग्राह भावज्ञा सस्मितापाङ्गवीक्षणै: ॥ २८ ॥

Sa pag-iisip ng ganito [na may pagnanais na magkaroon ng anak upang patayin si Indra], nagsimulang kumilos si Diti nang palagian upang bigyang-kasiyahan si Kaśyapa sa pamamagitan ng kanyang nakalulugod na pag-uugali. O Hari, laging tinutupad ni Diti ang mga utos ni Kaśyapa nang buong katapatan, ayon sa kanyang nais. Sa pamamagitan ng paglilingkod, pagmamahal, pagpapakumbaba at pagpipigil, sa mga salitang binibigkas nang napakatamis upang bigyang-kasiyahan ang kanyang asawa, at sa mga ngiti at sulyap sa kanya, inakit ni Diti ang kanyang isipan at inilagay ito sa ilalim ng kanyang kontrol.

Verse 28

इति भावेन सा भर्तुराचचारासकृत्प्रियम् । शुश्रूषयानुरागेण प्रश्रयेण दमेन च ॥ २७ ॥ भक्त्या परमया राजन् मनोज्ञैर्वल्गुभाषितै: । मनो जग्राह भावज्ञा सस्मितापाङ्गवीक्षणै: ॥ २८ ॥

Sa pag-iisip ng ganito [na may pagnanais na magkaroon ng anak upang patayin si Indra], nagsimulang kumilos si Diti nang palagian upang bigyang-kasiyahan si Kaśyapa sa pamamagitan ng kanyang nakalulugod na pag-uugali. O Hari, laging tinutupad ni Diti ang mga utos ni Kaśyapa nang buong katapatan, ayon sa kanyang nais. Sa pamamagitan ng paglilingkod, pagmamahal, pagpapakumbaba at pagpipigil, sa mga salitang binibigkas nang napakatamis upang bigyang-kasiyahan ang kanyang asawa, at sa mga ngiti at sulyap sa kanya, inakit ni Diti ang kanyang isipan at inilagay ito sa ilalim ng kanyang kontrol.

Verse 29

एवं स्त्रिया जडीभूतो विद्वानपि मनोज्ञया । बाढमित्याह विवशो न तच्चित्रं हि योषिति ॥ २९ ॥

Kahit na si Kaśyapa Muni ay isang matalinong iskolar, siya ay nabighani sa artipisyal na pag-uugali ni Diti, na naglagay sa kanya sa ilalim ng kanyang kontrol. Kaya tiniyak niya sa kanyang asawa na tutuparin niya ang kanyang mga nais. Ang ganitong pangako ng isang asawa ay hindi kataka-taka.

Verse 30

विलोक्यैकान्तभूतानि भूतान्यादौ प्रजापति: । स्त्रियं चक्रे स्वदेहार्धं यया पुंसां मतिर्हृता ॥ ३० ॥

Sa pasimula ng paglikha, nakita ni Prajapati Brahma na ang lahat ng nilalang ay walang pagkakabit. Upang dumami ang lahi, nilikha niya ang babae mula sa pinakamainam na kalahati ng katawan ng lalaki, sapagkat ang asal ng babae ay nakaaagaw ng isip ng lalaki.

Verse 31

एवं शुश्रूषितस्तात भगवान् कश्यप: स्त्रिया । प्रहस्य परमप्रीतो दितिमाहाभिनन्द्य च ॥ ३१ ॥

Dahil sa mahinahong paglilingkod ni Diti na kanyang asawa, labis na nasiyahan ang makapangyarihang si Kaśyapa. Siya’y ngumiti, pinuri si Diti, at nagsalita nang ganito.

Verse 32

श्रीकश्यप उवाच वरं वरय वामोरु प्रीतस्तेऽहमनिन्दिते । स्त्रिया भर्तरि सुप्रीते क: काम इह चागम: ॥ ३२ ॥

Sinabi ni Kaśyapa Muni: “O babaeng may magagandang hita, O walang kapintasan! Lubos akong nalugod sa iyong asal. Humingi ka ng anumang biyaya na nais mo. Kapag nasiyahan ang asawa, anong hangarin ng maybahay ang mahirap makamtan sa mundong ito o sa susunod?”

Verse 33

पतिरेव हि नारीणां दैवतं परमं स्मृतम् । मानस: सर्वभूतानां वासुदेव: श्रिय: पति: ॥ ३३ ॥ स एव देवतालिङ्गैर्नामरूपविकल्पितै: । इज्यते भगवान् पुम्भि: स्त्रीभिश्च पतिरूपधृक् ॥ ३४ ॥

Para sa babae, ang asawa ang itinuturing na pinakamataas na diyos. Sa puso ng lahat ng nilalang nananahan si Vāsudeva, ang asawa ni Śrī (Lakṣmī). Ang mga naghahangad ng bunga ng karma ay sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng iba’t ibang pangalan at anyo ng mga deva; gayundin, sinasamba ng babae ang Bhagavān sa anyo ng asawa.

Verse 34

पतिरेव हि नारीणां दैवतं परमं स्मृतम् । मानस: सर्वभूतानां वासुदेव: श्रिय: पति: ॥ ३३ ॥ स एव देवतालिङ्गैर्नामरूपविकल्पितै: । इज्यते भगवान् पुम्भि: स्त्रीभिश्च पतिरूपधृक् ॥ ३४ ॥

Para sa babae, ang asawa ang itinuturing na pinakamataas na diyos. Sa puso ng lahat ng nilalang nananahan si Vāsudeva, ang asawa ni Śrī (Lakṣmī). Ang mga naghahangad ng bunga ng karma ay sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng iba’t ibang pangalan at anyo ng mga deva; gayundin, sinasamba ng babae ang Bhagavān sa anyo ng asawa.

Verse 35

तस्मात्पतिव्रता नार्य: श्रेयस्कामा: सुमध्यमे । यजन्तेऽनन्यभावेन पतिमात्मानमीश्वरम् ॥ ३५ ॥

Kaya nga, o asawang may magandang baywang, ang babaeng nagnanais ng kabutihan ay dapat maging tapat at malinis, sumunod sa utos ng asawa, at sambahin siya nang may iisang debosyon bilang kinatawan ni Vāsudeva.

Verse 36

सोऽहं त्वयार्चितो भद्रे ईद‍ृग्भावेन भक्तित: । तं ते सम्पादये काममसतीनां सुदुर्लभम् ॥ ३६ ॥

O mabait kong asawa, sapagkat sinamba mo ako nang may gayong debosyon, na itinuring akong kinatawan ng Kataas-taasang Panginoon, tutuparin ko ang iyong hangarin—na bihirang makamtan ng babaeng di malinis ang asal.

Verse 37

दितिरुवाच वरदो यदि मे ब्रह्मन् पुत्रमिन्द्रहणं वृणे । अमृत्युं मृतपुत्राहं येन मे घातितौ सुतौ ॥ ३७ ॥

Sumagot si Diti: O brahmana, tagapagkaloob ng biyaya, naulila na ako sa mga anak. Kung magbibigay ka ng pagpapala, hinihiling ko ang isang anak na walang-kamatayan na makapapatay kay Indra, sapagkat sa tulong ni Viṣṇu ay pinatay ni Indra ang dalawa kong anak.

Verse 38

निशम्य तद्वचो विप्रो विमना: पर्यतप्यत । अहो अधर्म: सुमहानद्य मे समुपस्थित: ॥ ३८ ॥

Nang marinig ang kahilingan ni Diti, labis na nabagabag si Kaśyapa Muni at nagdalamhati. Siya’y nanaghoy: “Ay! Ngayon ay humaharap ako sa panganib ng malaking adharmang gawain—ang pagpatay kay Indra.”

Verse 39

अहो अर्थेन्द्रियारामो योषिन्मय्येह मायया । गृहीतचेता: कृपण: पतिष्ये नरके ध्रुवम् ॥ ३९ ॥

Naisip ni Kaśyapa Muni: “Ay! Labis na akong naakit sa yaman at ligaya ng pandama. Sinamantala ito ng māyā ng Kataas-taasang Panginoon sa anyo ng isang babae (ang aking asawa) at nabihag ang aking isip. Kaya ako’y tunay na kaawa-awa at tiyak na dudulas patungo sa impiyerno.”

Verse 40

कोऽतिक्रमोऽनुवर्तन्त्या: स्वभावमिह योषित: । धिङ्‌मां बताबुधं स्वार्थे यदहं त्वजितेन्द्रिय: ॥ ४० ॥

Ang babaeng ito, na aking asawa, ay sumunod lamang sa kanyang kalikasan, kaya hindi siya dapat sisihin. Ngunit ako ay isang lalaki. Kaya, ang lahat ng sumpa ay sa akin! Hindi ko alam kung ano ang mabuti para sa akin, dahil hindi ko nakontrol ang aking mga pandama.

Verse 41

शरत्पद्मोत्सवं वक्त्रं वचश्च श्रवणामृतम् । हृदयं क्षुरधाराभं स्त्रीणां को वेद चेष्टितम् ॥ ४१ ॥

Ang mukha ng isang babae ay kaakit-akit at maganda tulad ng namumukadkad na lotus tuwing taglagas. Ang kanyang mga salita ay napakatamis at nakalulugod sa tainga, ngunit ang kanyang puso ay matalas na parang labaha. Sino kaya ang makakaunawa sa mga ikinikilos ng isang babae?

Verse 42

न हि कश्चित्प्रिय: स्त्रीणामञ्जसा स्वाशिषात्मनाम् । पतिं पुत्रं भ्रातरं वा घ्नन्त्यर्थे घातयन्ति च ॥ ४२ ॥

Upang matugunan ang kanilang sariling interes, ang mga babae ay nakikitungo sa mga lalaki na parang ang mga ito ay pinakamamahal nila, ngunit wala talagang mahalaga sa kanila. Ang mga babae ay inaakalang napakabanal, ngunit para sa kanilang sariling interes ay kaya nilang patayin kahit ang kanilang mga asawa, anak, o kapatid, o ipapatay sila sa iba.

Verse 43

प्रतिश्रुतं ददामीति वचस्तन्न मृषा भवेत् । वधं नार्हति चेन्द्रोऽपि तत्रेदमुपकल्पते ॥ ४३ ॥

Nangako akong bibigyan siya ng isang pagpapala, at ang pangakong ito ay hindi maaaring labagin, ngunit hindi nararapat na patayin si Indra. Sa mga sitwasyong ito, ang solusyon na mayroon ako ay angkop.

Verse 44

इति सञ्चिन्त्य भगवान्मारीच: कुरुनन्दन । उवाच किञ्चित् कुपित आत्मानं च विगर्हयन् ॥ ४४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Si Kaśyapa Muni, sa pag-iisip ng ganito, ay medyo nagalit. Sinisisi ang kanyang sarili, O Mahārāja Parīkṣit, inapo ng Kuru, nagsalita siya kay Diti ng ganito.

Verse 45

श्रीकश्यप उवाच पुत्रस्ते भविता भद्रे इन्द्रहादेवबान्धव: । संवत्सरं व्रतमिदं यद्यञ्जो धारयिष्यसि ॥ ४५ ॥

Sinabi ni Śrī Kaśyapa: Mahal kong mahinahong asawa, kung susundin mo ang aking tagubilin at tutuparin ang panatang ito sa loob ng isang taon, tiyak na magkakaroon ka ng anak na makapapatay kay Indra; ngunit kung lilihis ka sa mga simulain ng Vaiṣṇava sa panatang ito, magkakaroon ka ng anak na kakampi ni Indra.

Verse 46

दितिरुवाच धारयिष्ये व्रतं ब्रह्मन्ब्रूहि कार्याणि यानि मे । यानि चेह निषिद्धानि न व्रतं घ्नन्ति यान्युत ॥ ४६ ॥

Sumagot si Diti: Mahal na brāhmaṇa, tiyak na tutuparin ko ang panatang ito. Ipaliwanag mo nang malinaw kung ano ang dapat kong gawin, ano ang ipinagbabawal, at alin ang hindi nakasisira sa panata.

Verse 47

श्रीकश्यप उवाच न हिंस्याद्भ‍ूतजातानि न शपेन्नानृतं वदेत् । न छिन्द्यान्नखरोमाणि न स्पृशेद्यदमङ्गलम् ॥ ४७ ॥

Sinabi ni Śrī Kaśyapa: Mahal kong asawa, upang tuparin ang panatang ito, huwag manakit ng alinmang nilalang. Huwag manumpa o manlait, at huwag magsinungaling. Huwag putulin ang kuko at buhok, at huwag humawak sa maruruming bagay tulad ng bungo at mga buto.

Verse 48

नाप्सु स्‍नायान्न कुप्येत न सम्भाषेत दुर्जनै: । न वसीताधौतवास: स्रजं च विधृतां क्‍वचित् ॥ ४८ ॥

Nagpatuloy si Śrī Kaśyapa: Mahal kong mahinahong asawa, kapag naliligo ay huwag lumusong sa tubig. Huwag magalit, at huwag makipag-usap o makisama sa masasamang tao. Huwag magsuot ng damit na hindi maayos na nalabhan, at huwag magsuot ng kuwintas ng bulaklak na nagamit na.

Verse 49

नोच्छिष्टं चण्डिकान्नं च सामिषं वृषलाहृतम् । भुञ्जीतोदक्यया द‍ृष्टं पिबेन्नाञ्जलिना त्वप: ॥ ४९ ॥

Huwag kumain ng tirang pagkain (ucchiṣṭa), huwag kumain ng pagkaing inialay kay Caṇḍikā (Kālī/Durgā), at huwag kumain ng anumang nadungisan ng karne o isda. Huwag kumain ng pagkaing dinala o nahawakan ng śūdra, ni ng pagkaing nakita ng babaeng may buwanang dalaw. At huwag uminom ng tubig na pinagdikit ang mga palad na parang añjali.

Verse 50

नोच्छिष्टास्पृष्टसलिला सन्ध्यायां मुक्तमूर्धजा । अनर्चितासंयतवाक्नासंवीता बहिश्चरेत् ॥ ५० ॥

Pagkatapos kumain, huwag lumabas nang hindi naghuhugas ng bibig, kamay, at paa. Huwag lumabas sa dapithapon o nakalugay ang buhok; at huwag lumabas nang walang angkop na palamuti, walang pagpipigil sa pananalita, at walang sapat na pananamit na pantakip.

Verse 51

नाधौतपादाप्रयता नार्द्रपादा उदक्शिरा: । शयीत नापराङ्‌नान्यैर्न नग्ना न च सन्ध्ययो: ॥ ५१ ॥

Huwag humiga nang hindi hinuhugasan ang dalawang paa at hindi nagpapadalisay; huwag ding humiga na basa ang paa, o nakaturo ang ulo sa hilaga o kanluran. Huwag humiga nang hubad, huwag kasama ang ibang babae, at huwag humiga sa oras ng pagsikat o paglubog ng araw.

Verse 52

धौतवासा शुचिर्नित्यं सर्वमङ्गलसंयुता । पूजयेत्प्रातराशात्प्राग्गोविप्राञ् श्रियमच्युतम् ॥ ५२ ॥

Magsuot ng nilabhang kasuotan, manatiling malinis araw-araw, at magpahid ng luyang-dilaw, sandalwood at iba pang mapalad na bagay; bago mag-agahan, sambahin ang mga baka, ang mga brāhmaṇa, si Śrī Lakṣmī, at ang Kataas-taasang Panginoon na si Acyuta.

Verse 53

स्त्रियो वीरवतीश्चार्चेत्स्रग्गन्धबलिमण्डनै: । पतिं चार्च्योपतिष्ठेत ध्यायेत्कोष्ठगतं च तम् ॥ ५३ ॥

Sa pamamagitan ng mga kuwintas ng bulaklak, sandalwood, alahas at iba pang handog, ang babaeng tumutupad sa panatang ito ay dapat sumamba sa mga babaeng may anak na lalaki at may asawang buhay. Ang buntis na asawa ay dapat sambahin ang kanyang asawa, manalangin, at magnilay na siya’y naroroon sa kanyang sinapupunan.

Verse 54

सांवत्सरं पुंसवनं व्रतमेतदविप्लुतम् । धारयिष्यसि चेत्तुभ्यं शक्रहा भविता सुत: ॥ ५४ ॥

Nagpatuloy si Kaśyapa Muni: Kung isasagawa mo ang seremonyang tinatawag na puṁsavana, na tapat at walang pagkukulang sa loob ng hindi bababa sa isang taon, magsisilang ka ng anak na lalaking nakatakdang pumatay kay Indra. Ngunit kung may kapintasan sa pagtupad ng panatang ito, ang anak na iyon ay magiging kaibigan ni Indra.

Verse 55

बाढमित्यभ्युपेत्याथ दिती राजन्महामना: । कश्यपाद् गर्भमाधत्त व्रतं चाञ्जो दधार सा ॥ ५५ ॥

O Haring Parīkṣit, sinabi ni Diti, “Oo,” at tinanggap ang paglilinis na puṁsavana ayon sa tagubilin ni Kaśyapa. Sa malaking galak, nagdalang-tao siya mula kay Kaśyapa at taimtim na sinimulan ang pagtupad sa panata.

Verse 56

मातृष्वसुरभिप्रायमिन्द्र आज्ञाय मानद । शुश्रूषणेनाश्रमस्थां दितिं पर्यचरत्कवि: ॥ ५६ ॥

O Haring gumagalang sa lahat, naunawaan ni Indra ang layunin ng kanyang tiyahing si Diti at nagbalak para sa sariling kapakinabangan. Kaya’t inialay niya ang sarili sa paglilingkod kay Diti na naninirahan sa āśrama.

Verse 57

नित्यं वनात्सुमनस: फलमूलसमित्कुशान् । पत्राङ्कुरमृदोऽपश्च काले काल उपाहरत् ॥ ५७ ॥

Araw-araw, nagdadala siya mula sa gubat ng mababangong bulaklak, prutas, ugat, panggatong para sa yajña, at damong kuśa. Sa tamang oras, dinadala rin niya ang mga dahon, usbong, lupa, at tubig.

Verse 58

एवं तस्या व्रतस्थाया व्रतच्छिद्रं हरिर्नृप । प्रेप्सु: पर्यचरज्जिह्मो मृगहेव मृगाकृति: ॥ ५८ ॥

O Haring Parīkṣit, gaya ng mangangaso ng usa na nagbabalatkayo bilang usa, si Indra—kaaway sa puso ng mga anak ni Diti—ay nagpakitang-kaibigan sa labas at maingat na naglingkod kay Diti. Naghihintay siya ng anumang pagkukulang sa panata upang manlinlang nang hindi mahalata.

Verse 59

नाध्यगच्छद्‌व्रतच्छिद्रं तत्परोऽथ महीपते । चिन्तां तीव्रां गत: शक्र: केन मे स्याच्छिवं त्विह ॥ ५९ ॥

O panginoon ng daigdig, nang wala siyang matagpuang anumang pagkukulang sa panata, si Śakra (Indra) ay nabalot ng matinding pag-aalala at nag-isip: “Paano magkakaroon ng kabutihan para sa akin dito?”

Verse 60

एकदा सा तु सन्ध्यायामुच्छिष्टा व्रतकर्शिता । अस्पृष्टवार्यधौताङ्‌घ्रि: सुष्वाप विधिमोहिता ॥ ६० ॥

Dahil sa panghihina mula sa mahigpit na pagtupad sa panata, si Diti ay nakatulog minsan sa dapit-hapon nang hindi naghuhugas ng kamay at paa pagkakain.

Verse 61

लब्ध्वा तदन्तरं शक्रो निद्रापहृतचेतस: । दिते: प्रविष्ट उदरं योगेशो योगमायया ॥ ६१ ॥

Nang makita ang pagkakataong ito, si Indra, na may kapangyarihang mistiko, ay pumasok sa sinapupunan ni Diti habang siya ay mahimbing na natutulog.

Verse 62

चकर्त सप्तधा गर्भं वज्रेण कनकप्रभम् । रुदन्तं सप्तधैकैकं मा रोदीरिति तान् पुन: ॥ ६२ ॥

Gamit ang kanyang kidlat, hinati ni Indra ang embriyo na kumikinang na parang ginto sa pitong piraso. Nang sila ay umiyak, sinabi ni Indra na 'Huwag kayong umiyak,' at muling hinati ang bawat isa sa pito pang piraso.

Verse 63

तमूचु: पाट्यमानास्ते सर्वे प्राञ्जलयो नृप । किं न इन्द्र जिघांससि भ्रातरो मरुतस्तव ॥ ६३ ॥

O Hari, habang sila ay pinagpuputol-putol, nagmakaawa sila kay Indra nang magkadaop ang mga palad, na sinasabing, 'Mahal na Indra, kami ang mga Marut, na iyong mga kapatid. Bakit mo kami sinusubukang patayin?'

Verse 64

मा भैष्ट भ्रातरो मह्यं यूयमित्याह कौशिक: । अनन्यभावान् पार्षदानात्मनो मरुतां गणान् ॥ ६४ ॥

Nang makita ni Indra na sila ay tunay na kanyang matatapat na tagasunod, sinabi niya sa kanila: 'Huwag kayong matakot, mga kapatid. Kayo ay magiging aking mga kasamang Marut.'

Verse 65

न ममार दितेर्गर्भ: श्रीनिवासानुकम्पया । बहुधा कुलिशक्षुण्णो द्रौण्यस्त्रेण यथा भवान् ॥ ६५ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: O Haring Parīkṣit, ikaw ay nasunog ng brahmāstra ni Aśvatthāmā, ngunit nang pumasok ang Panginoong Śrī Kṛṣṇa sa sinapupunan ng iyong ina, ikaw ay naligtas. Gayundin, ang binhi sa sinapupunan ni Diti, bagama’t hinati sa apatnapu’t siyam na piraso ng kulog na sandata ni Indra, ay naligtas lahat sa awa ni Śrīnivāsa, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 66

सकृदिष्ट्वादिपुरुषं पुरुषो याति साम्यताम् । संवत्सरं किञ्चिदूनं दित्या यद्धरिरर्चित: ॥ ६६ ॥ सजूरिन्द्रेण पञ्चाशद्देवास्ते मरुतोऽभवन् । व्यपोह्य मातृदोषं ते हरिणा सोमपा: कृता: ॥ ६७ ॥

Ang sinumang sumamba sa Ādi-Puruṣa, ang Kataas-taasang Panginoon, kahit minsan lamang, ay pinagkakalooban ng pag-akyat sa Vaikuṇṭha at ng anyong kahawig ni Viṣṇu. Si Diti, taglay ang dakilang panata, ay sumamba kay Bhagavān Hari nang halos isang taon. Sa lakas ng gayong tapasya, isinilang ang apatnapu’t siyam na Marut.

Verse 67

सकृदिष्ट्वादिपुरुषं पुरुषो याति साम्यताम् । संवत्सरं किञ्चिदूनं दित्या यद्धरिरर्चित: ॥ ६६ ॥ सजूरिन्द्रेण पञ्चाशद्देवास्ते मरुतोऽभवन् । व्यपोह्य मातृदोषं ते हरिणा सोमपा: कृता: ॥ ६७ ॥

Kasama ni Indra, ang apatnapu’t siyam na Marut ay naging kapantay ng mga deva. Inalis ni Bhagavān Hari ang dungis na mula sa panig ng kanilang ina, kaya sila’y ginawang mga umiinom ng soma at ibinilang sa hanay ng mga diyos. Kaya kahit isinilang mula sa sinapupunan ni Diti, naging tulad ng mga deva sa awa ng Kataas-taasan—ano pa ang kataka-taka roon?

Verse 68

दितिरुत्थाय दद‍ृशे कुमाराननलप्रभान् । इन्द्रेण सहितान् देवी पर्यतुष्यदनिन्दिता ॥ ६८ ॥

Dahil sa pagsamba sa Kataas-taasang Panginoon, si Diti ay ganap na nalinis. Pagbangon niya mula sa higaan, nakita niya ang kanyang apatnapu’t siyam na anak na lalaki kasama si Indra. Silang lahat ay kasingningning ng apoy at nasa pagkakaibigan kay Indra; kaya’t ang dewing walang kapintasan ay labis na natuwa.

Verse 69

अथेन्द्रमाह ताताहमादित्यानां भयावहम् । अपत्यमिच्छन्त्यचरं व्रतमेतत्सुदुष्करम् ॥ ६९ ॥

Pagkaraan, sinabi ni Diti kay Indra: Anak ko, ako noon ay naging sanhi ng takot ng mga Āditya. Isinagawa ko ang napakahirap na panatang ito dahil sa pagnanais na magkaroon ng anak na papatay sa inyo, ang labindalawang Āditya.

Verse 70

एक: सङ्कल्पित: पुत्र: सप्त सप्ताभवन् कथम् । यदि ते विदितं पुत्र सत्यं कथय मा मृषा ॥ ७० ॥

Nanalangin ako para sa isa lamang na anak na lalaki, ngunit ngayon ay nakikita ko na mayroong apatnapu't siyam. Paano ito nangyari? Mahal kong anak na Indra, kung alam mo, sabihin mo sa akin ang totoo. Huwag mong subukang magsinungaling.

Verse 71

इन्द्र उवाच अम्ब तेऽहं व्यवसितमुपधार्यागतोऽन्तिकम् । लब्धान्तरोऽच्छिदं गर्भमर्थबुद्धिर्न धर्मद‍ृक् ॥ ७१ ॥

Sumagot si Indra: Mahal kong ina, dahil ako ay labis na nabulag ng makasariling interes, nawalan ako ng paningin sa relihiyon. Nang maunawaan ko na ikaw ay tumutupad ng isang dakilang panata sa espirituwal na buhay, ninais kong humanap ng anumang pagkakamali sa iyo. Nang makakita ako ng gayong pagkakamali, pumasok ako sa iyong sinapupunan at pinagputul-putol ang sanggol.

Verse 72

कृत्तो मे सप्तधा गर्भ आसन् सप्त कुमारका: । तेऽपि चैकैकशो वृक्णा: सप्तधा नापि मम्रिरे ॥ ७२ ॥

Una kong pinutol ang bata sa sinapupunan sa pitong piraso, na naging pitong bata. Pagkatapos ay pinutol ko muli ang bawat isa sa mga bata sa pitong piraso. Gayunpaman, sa biyaya ng Kataas-taasang Panginoon, walang isa man sa kanila ang namatay.

Verse 73

ततस्तत्परमाश्चर्यं वीक्ष्य व्यवसितं मया । महापुरुषपूजाया: सिद्धि: काप्यानुषङ्गिणी ॥ ७३ ॥

Mahal kong ina, nang makita ko na ang lahat ng apatnapu't siyam na anak na lalaki ay buhay, ako ay talagang namangha. Napagpasyahan ko na ito ay isang pangalawang resulta ng iyong regular na pagsasagawa ng debosyonal na paglilingkod sa pagsamba sa Panginoong Vishnu.

Verse 74

आराधनं भगवत ईहमाना निराशिष: । ये तु नेच्छन्त्यपि परं ते स्वार्थकुशला: स्मृता: ॥ ७४ ॥

Bagaman ang mga interesado lamang sa pagsamba sa Kataas-taasang Personalidad ng Diyos ay hindi nagnanais ng anumang materyal mula sa Panginoon at hindi rin nagnanais ng kalayaan, tinutupad ng Panginoong Krishna ang lahat ng kanilang mga hangarin.

Verse 75

आराध्यात्मप्रदं देवं स्वात्मानं जगदीश्वरम् । को वृणीत गुणस्पर्शं बुध: स्यान्नरकेऽपि यत् ॥ ७५ ॥

Ang Panginoong nagbibigay ng Kanyang Sarili sa mga deboto ang siyang Jagadīśvara na dapat sambahin. Ang matalinong naglilingkod sa minamahal na Panginoon, paanong hihiling pa ng materyal na ligaya na mayroon kahit sa impiyerno?

Verse 76

तदिदं मम दौर्जन्यं बालिशस्य महीयसि । क्षन्तुमर्हसि मातस्त्वं दिष्ट्या गर्भो मृतोत्थित: ॥ ७६ ॥

O Ina, o pinakadakilang babae, ako’y mangmang at masama; patawarin mo ang aking mga pagkakasala. Dahil sa iyong bhakti, ang mga anak sa iyong sinapupunan ay isinilang na ligtas—kahit bilang kaaway ay pinagpira-piraso ko sila, hindi sila namatay.

Verse 77

श्रीशुक उवाच इन्द्रस्तयाभ्यनुज्ञात: शुद्धभावेन तुष्टया । मरुद्भ‍ि: सह तां नत्वा जगाम त्रिदिवं प्रभु: ॥ ७७ ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: Lubhang nasiyahan si Diti sa dalisay na asal ni Indra at nagbigay ng pahintulot. Pagkaraan, si Indra kasama ang mga Marut ay paulit-ulit na yumukod sa kanyang tiyahin at nagtungo sa kalangitan.

Verse 78

एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । मङ्गलं मरुतां जन्म किं भूय: कथयामि ते ॥ ७८ ॥

Mahal na Haring Parīkṣit, nasagot ko na sa abot ng makakaya ang iyong mga tanong, lalo na ang dalisay at mapalad na salaysay tungkol sa kapanganakan ng mga Marut. Ngayon magtanong ka pa, at ipaliliwanag ko ang higit pa.