Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशुक उवाच त एवं शंसतो धर्मं वच: पत्युरचेतस: । नैवागृह्णन्त सम्भ्रान्ता: पलायनपरा नृप ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Hari, si Vṛtrāsura, ang punong kumandante ng mga asura, ay nagpayo sa kanyang mga pinuno tungkol sa mga alituntunin ng dharma; ngunit ang mga duwag na kumandante, na ang isip ay sa pagtakas, ay labis na nayanig ng takot kaya hindi nila matanggap ang kanyang mga salita.

Verse 2

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

O Hari, nang magbigay ang panahon ng kanais-nais na pagkakataon, sinalakay ng mga deva mula sa likuran ang hukbo ng mga asura at itinaboy sila, na nagkawatak-watak na parang walang pinuno. Nang makita ni Vṛtrāsura—ang pinakamainam sa mga asura, na tinatawag na Indraśatru, kaaway ni Indra—ang kaawa-awang kalagayan ng kanyang mga kawal, siya’y labis na nagdalamhati at nagngitngit. Hindi niya matiis ang ganitong pag-urong, kaya pinigil niya sila sa lakas at sinaway ang mga deva, saka nagsalita ng mga sumusunod sa galit.

Verse 3

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

O Hari, nang magbigay ang panahon ng kanais-nais na pagkakataon, sinalakay ng mga deva mula sa likuran ang hukbo ng mga asura at itinaboy sila, na nagkawatak-watak na parang walang pinuno. Nang makita ni Vṛtrāsura—ang pinakamainam sa mga asura, na tinatawag na Indraśatru, kaaway ni Indra—ang kaawa-awang kalagayan ng kanyang mga kawal, siya’y labis na nagdalamhati at nagngitngit. Hindi niya matiis ang ganitong pag-urong, kaya pinigil niya sila sa lakas at sinaway ang mga deva, saka nagsalita ng mga sumusunod sa galit.

Verse 4

किं व उच्चरितैर्मातुर्धावद्भ‍ि: पृष्ठतो हतै: । न हि भीतवध: श्लाघ्यो न स्वर्ग्य: शूरमानिनाम् ॥ ४ ॥

O mga deva, ang mga asurang kawal na ito’y ipinanganak na walang saysay; mula sa katawan ng kanilang ina ay lumabas silang parang dumi. Ano ang pakinabang ng pagpatay sa kaaway mula sa likod habang sila’y tumatakbo sa takot? Ang nag-aakalang siya’y bayani ay hindi pumapatay sa kaaway na nanginginig sa pangamba. Ang ganitong pagpatay ay hindi marangal at hindi rin nagdudulot ng langit.

Verse 5

यदि व: प्रधने श्रद्धा सारं वा क्षुल्लका हृदि । अग्रे तिष्ठत मात्रं मे न चेद ग्राम्यसुखे स्पृहा ॥ ५ ॥

O mga hamak na diyos! Kung may tunay kayong pananampalataya sa inyong kabayanihan sa digmaan, may pagtitiis sa kaibuturan ng puso, at hindi sakim sa ligayang pandama, tumayo kayo sa harap ko kahit sandali.

Verse 6

एवं सुरगणान् क्रुद्धो भीषयन् वपुषा रिपून् । व्यनदत् सुमहाप्राणो येन लोका विचेतस: ॥ ६ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Si Vṛtrāsura, ang galit at napakalakas na bayani, ay nanakot sa mga diyos sa pamamagitan ng kanyang matipuno at matatag na katawan. Nang siya’y umungal, halos lahat ng nilalang ay nawalan ng malay.

Verse 7

तेन देवगणा: सर्वे वृत्रविस्फोटनेन वै । निपेतुर्मूर्च्छिता भूमौ यथैवाशनिना हता: ॥ ७ ॥

Nang marinig ng lahat ng diyos ang malakas na ungol ni Vṛtrāsura, sila’y nawalan ng malay at bumagsak sa lupa, na para bang tinamaan ng kidlat.

Verse 8

ममर्द पद्‌भ्यां सुरसैन्यमातुरं निमीलिताक्षं रणरङ्गदुर्मद: । गां कम्पयन्नुद्यतशूल ओजसा नालं वनं यूथपतिर्यथोन्मद: ॥ ८ ॥

Sa larangan, si Vṛtrāsura na nagngangalit ay yumurak at yumapak sa hukbo ng mga diyos na takot na takot at nakapikit. Itinaas niya ang trident at pinayanig ang lupa sa lakas, gaya ng baliw na elepante sa gubat na dumadaganan ang hungkag na kawayan.

Verse 9

विलोक्य तं वज्रधरोऽत्यमर्षित: स्वशत्रवेऽभिद्रवते महागदाम् । चिक्षेप तामापततीं सुदु:सहां जग्राह वामेन करेण लीलया ॥ ९ ॥

Nang makita ang tindig ni Vṛtrāsura, si Indra na may hawak ng vajra ay nag-alab sa galit at inihagis sa kaaway ang isang dambuhalang pamalo na napakahirap salagin. Ngunit habang papalapit iyon, madaling sinunggaban ni Vṛtrāsura gamit ang kaliwang kamay na parang laro lamang.

Verse 10

स इन्द्रशत्रु: कुपितो भृशं तया महेन्द्रवाहं गदयोरुविक्रम: । जघान कुम्भस्थल उन्नदन्मृधे तत्कर्म सर्वे समपूजयन्नृप ॥ १० ॥

O Haring Parikshit, ang makapangyarihang si Vṛtrāsura, ang kaaway ni Haring Indra, ay galit na pinalo ang ulo ng elepante ni Indra gamit ang kanyang gada, na lumikha ng isang dumadagundong na tunog sa larangan ng digmaan. Dahil sa kabayanihang ito, pinuri siya ng mga sundalo sa magkabilang panig.

Verse 11

ऐरावतो वृत्रगदाभिमृष्टो विघूर्णितोऽद्रि: कुलिशाहतो यथा । अपासरद् भिन्नमुख: सहेन्द्रो मुञ्चन्नसृक् सप्तधनुर्भृशार्त: ॥ ११ ॥

Hinampas ng gada ni Vṛtrāsura tulad ng isang bundok na tinamaan ng kidlat, ang elepanteng si Airāvata, na nakaramdam ng matinding sakit at dumura ng dugo mula sa sirang bibig nito, ay napaatras ng labing-apat na yarda. Sa matinding paghihirap, ang elepante ay bumagsak, kasama si Indra sa likod nito.

Verse 12

न सन्नवाहाय विषण्णचेतसे प्रायुङ्क्त भूय: स गदां महात्मा । इन्द्रोऽमृतस्यन्दिकराभिमर्श वीतव्यथक्षतवाहोऽवतस्थे ॥ १२ ॥

Nang makita niya ang elepanteng sinasakyan ni Indra na pagod at sugatan at nang makita niya si Indra na malungkot dahil ang kanyang sasakyan ay napinsala, ang dakilang kaluluwang si Vṛtrāsura, na sumusunod sa mga prinsipyong panrelihiyon, ay nagpigil sa muling paghampas kay Indra. Sa pagkakataong ito, hinawakan ni Indra ang elepante gamit ang kanyang kamay na naglalabas ng nektar, kaya naibsan ang sakit ng hayop at gumaling ang mga sugat nito.

Verse 13

स तं नृपेन्द्राहवकाम्यया रिपुं वज्रायुधं भ्रातृहणं विलोक्य । स्मरंश्च तत्कर्म नृशंसमंह: शोकेन मोहेन हसञ्जगाद ॥ १३ ॥

O Hari, nang makita ng dakilang bayaning si Vṛtrāsura si Indra, ang kanyang kaaway, ang pumatay sa kanyang kapatid, na nakatayo sa harap niya na may hawak na kidlat, na nagnanais na lumaban, naalala ni Vṛtrāsura kung paano malupit na pinatay ni Indra ang kanyang kapatid. Sa pag-iisip sa mga makasalanang gawain ni Indra, siya ay nabaliw sa pagdadalamhati at pagkalimot. Tumatawa nang sarkastiko, nagsalita siya ng ganito.

Verse 14

श्रीवृत्र उवाच दिष्ट्या भवान् मे समवस्थितो रिपु- र्यो ब्रह्महा गुरुहा भ्रातृहा च । दिष्ट्यानृणोऽद्याहमसत्तम त्वया मच्छूलनिर्भिन्नद‍ृषद्‌धृदाचिरात् ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śrī Vṛtrāsura: Siya na pumatay ng isang brāhmaṇa, siya na pumatay sa kanyang espirituwal na guro — sa katunayan, siya na pumatay sa aking kapatid — ay ngayon, sa kabutihang palad, nakatayo sa harap ko nang harapan bilang aking kaaway. O pinakakasuklam-suklam, kapag tinusok ko ang iyong pusong bato gamit ang aking trident, ako ay lalaya sa aking utang sa aking kapatid.

Verse 15

यो नोऽग्रजस्यात्मविदो द्विजाते- र्गुरोरपापस्य च दीक्षितस्य । विश्रभ्य खड्‍गेन शिरांस्यवृश्चत् पशोरिवाकरुण: स्वर्गकाम: ॥ १५ ॥

Dahil lamang sa kagustuhang manirahan sa langit, pinatay mo ang aking nakatatandang kapatid—isang napaliwanagan, walang kasalanan na Brahmana at iyong guro. Walang awa mong pinutol ang kanyang mga ulo na parang hayop.

Verse 16

श्रीह्रीदयाकीर्तिभिरुज्झितं त्वां स्वकर्मणा पुरुषादैश्च गर्ह्यम् । कृच्छ्रेण मच्छूलविभिन्नदेह- मस्पृष्टवह्निं समदन्ति गृध्रा: ॥ १६ ॥

Indra, wala kang kahihiyan, awa, kaluwalhatian, at magandang kapalaran. Dahil sa iyong mga gawa, ikaw ay isinusumpa kahit ng mga Raksasa. Ngayon ay tutusukin ko ang iyong katawan ng aking trident, at kakainin ng mga buwitre ang iyong bangkay.

Verse 17

अन्येऽनु ये त्वेह नृशंसमज्ञा यदुद्यतास्त्रा: प्रहरन्ति मह्यम् । तैर्भूतनाथान् सगणान् निशात त्रिशूलनिर्भिन्नगलैर्यजामि ॥ १७ ॥

Ikaw ay likas na malupit. Kung ang ibang mga demigod, na walang kamalay-malay, ay sumunod sa iyo sa pag-atake sa akin, puputulin ko ang kanilang mga ulo gamit ang matalim na trident na ito at iaalay sila kay Bhairava.

Verse 18

अथो हरे मे कुलिशेन वीर हर्ता प्रमथ्यैव शिरो यदीह । तत्रानृणो भूतबलिं विधाय मनस्विनां पादरज: प्रपत्स्ये ॥ १८ ॥

Ngunit kung sa labanang ito ay putulin mo ang aking ulo gamit ang iyong thunderbolt, O Indra, ako ay makakalaya sa karma at magkakamit ng alikabok mula sa mga paanan ng mga dakilang deboto.

Verse 19

सुरेश कस्मान्न हिनोषि वज्रं पुर: स्थिते वैरिणि मय्यमोघम् । मा संशयिष्ठा न गदेव वज्र: स्यान्निष्फल: कृपणार्थेव याच्ञा ॥ १९ ॥

O Hari ng mga demigod, dahil ako na iyong kaaway ay nakatayo sa iyong harapan, bakit hindi mo ihagis ang iyong thunderbolt sa akin? Ang iyong club ay walang silbi gaya ng paghingi sa kuripot, ngunit ang thunderbolt ay hindi mabibigo.

Verse 20

नन्वेष वज्रस्तव शक्र तेजसा हरेर्दधीचेस्तपसा च तेजित: । तेनैव शत्रुं जहि विष्णुयन्त्रितो यतो हरिर्विजय: श्रीर्गुणास्तत: ॥ २० ॥

O Śakra (Indra), ang vajra na dala mo upang patayin ako ay pinalakas ng kapangyarihan ni Śrī Hari Viṣṇu at ng lakas ng pag-aayuno at pagninilay ni Dadhīci. Dahil kumikilos ka ayon sa utos ni Viṣṇu, patayin mo ang kaaway sa pamamagitan ng vajra; sapagkat nasa panig mo si Hari, tiyak ang iyong tagumpay, kasaganaan, at lahat ng mabubuting katangian.

Verse 21

अहं समाधाय मनो यथाह न: सङ्कर्षणस्तच्चरणारविन्दे । त्वद्वज्ररंहोलुलितग्राम्यपाशो गतिं मुनेर्याम्यपविद्धलोक: ॥ २१ ॥

Sa lakas ng vajra mo, mapuputol ang aking pagkakagapos sa materyal; iiwan ko ang katawang ito at ang mundong puno ng pagnanasa. Ititimo ko ang isip sa lotus na paa ni Śrī Saṅkarṣaṇa, at gaya ng Kanyang sinabi, mararating ko ang hantungan ng mga dakilang pantas tulad ni Nārada Muni.

Verse 22

पुंसां किलैकान्तधियां स्वकानां या: सम्पदो दिवि भूमौ रसायाम् । न राति यद्‌द्वेष उद्वेग आधि- र्मद: कलिर्व्यसनं सम्प्रयास: ॥ २२ ॥

Ang mga ganap na sumuko sa lotus na paa ng Kataas-taasang Panginoon at laging nag-aalaala sa Kanyang mga paa ay kinikilala Niya bilang Kanyang sariling mga lingkod. Ngunit hindi Niya ibinibigay sa kanila ang maningning na kayamanan ng langit, lupa, o ilalim na daigdig; sapagkat ang materyal na yaman ay nagdudulot ng poot, pag-aalala, pagkaligalig ng isip, pagmamataas, alitan, kapahamakan, at matinding pagsisikap, at kapag nawala’y nagdudulot ng malaking dalamhati.

Verse 23

त्रैवर्गिकायासविघातमस्मत्- पतिर्विधत्ते पुरुषस्य शक्र । ततोऽनुमेयो भगवत्प्रसादो यो दुर्लभोऽकिञ्चनगोचरोऽन्यै: ॥ २३ ॥

O Indra, ipinagbabawal ng ating Panginoon sa Kanyang mga deboto ang walang saysay na pagsisikap para sa dharma, artha, at kāma. Mula rito mahihinuha kung gaano kalawak ang habag (prasāda) ng Bhagavān. Ang gayong awa ay natatamo lamang ng mga dalisay at walang pagnanasa, yaong hindi nakakapit sa yaman; hindi ng mga naghahangad ng materyal na pakinabang.

Verse 24

अहं हरे तव पादैकमूल- दासानुदासो भवितास्मि भूय: । मन: स्मरेतासुपतेर्गुणांस्ते गृणीत वाक् कर्म करोतु काय: ॥ २४ ॥

O Hari, muli ba akong magiging “lingkod ng mga lingkod” ng Iyong mga walang hanggang tagapaglingkod na sa lotus na paa Mo lamang sumisilong? O Panginoon ng aking buhay, gawin Mo akong muli nilang lingkod, upang ang aking isip ay laging magmuni sa Iyong mga banal na katangian, ang aking pananalita’y laging magpuri sa mga iyon, at ang aking katawan ay laging maglingkod sa Iyo nang may pag-ibig na bhakti.

Verse 25

न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा समञ्जस त्वा विरहय्य काङ्‌क्षे ॥ २५ ॥

O Panginoon ko, hindi ko ninanais ang Dhruvaloka, ang mga langit o ang Brahmaloka; ni ang pinakamataas na paghahari sa lupa at sa mga daigdig sa ibaba. Hindi ko rin ninanais ang mga siddhi ng yoga, ni ang kalayaan, kung kailangan kong iwan ang Iyong mga paang-loto.

Verse 26

अजातपक्षा इव मातरं खगा: स्तन्यं यथा वत्सतरा: क्षुधार्ता: । प्रियं प्रियेव व्युषितं विषण्णा मनोऽरविन्दाक्ष दिद‍ृक्षते त्वाम् ॥ २६ ॥

O Panginoong may matang-loto, gaya ng mga sisiw na ibon na wala pang pakpak na laging naghihintay sa ina, gaya ng mga guya na gutom na sabik sa oras ng paggagatas, at gaya ng asawang nalulumbay sa asawang malayo—gayundin ang aking puso ay nananabik na makita Ka at maglingkod sa Iyo nang tuwiran.

Verse 27

ममोत्तमश्लोकजनेषु सख्यं संसारचक्रे भ्रमत: स्वकर्मभि: । त्वन्माययात्मात्मजदारगेहे- ष्वासक्तचित्तस्य न नाथ भूयात् ॥ २७ ॥

O aking Panginoon, dahil sa bunga ng aking mga gawa ako’y gumagala sa gulong ng samsara. Kaya ang hinihiling ko’y pakikipagkaibigan sa piling ng Iyong mga banal at maliwanag na deboto. Sa bisa ng Iyong panlabas na maya, nakakapit pa ang aking isip sa katawan, asawa, mga anak at tahanan; nawa’y mawala na ang pagkakapit na iyon—at ang aking kamalayan ay dumikit lamang sa Iyo.