Adhyaya 8

Verse 1

श्रीशुक उवाच गर्ग: पुरोहितो राजन् यदूनां सुमहातपा: । व्रजं जगाम नन्दस्य वसुदेवप्रचोदित: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: O Mahārāja Parīkṣit, si Garga Muni, ang punong pari ng angkang Yadu na dakila sa pag-aayuno at pagtitika, ay naudyukan ni Vasudeva at nagtungo sa Vraja, sa tahanan ni Nanda Mahārāja.

Verse 2

तं द‍ृष्ट्वा परमप्रीत: प्रत्युत्थाय कृताञ्जलि: । आनर्चाधोक्षजधिया प्रणिपातपुर:सरम् ॥ २ ॥

Nang makita ni Nanda Mahārāja si Garga Muni sa kanyang tahanan, labis siyang natuwa; tumayo siya upang salubungin ito na nakatiklop ang mga kamay, nagpatirapa muna, at pinarangalan ang muni sa pagkaunawang siya’y adhokṣaja—hindi pangkaraniwang tao.

Verse 3

सूपविष्टं कृतातिथ्यं गिरा सूनृतया मुनिम् । नन्दयित्वाब्रवीद् ब्रह्मन्पूर्णस्य करवाम किम् ॥ ३ ॥

Matapos tanggapin si Garga Muni bilang panauhin nang nararapat at paupuin nang maginhawa, nagsumamo si Nanda Mahārāja sa malumanay at mapagpakumbabang pananalita: “Mahal na brāhmaṇa, ikaw ay ganap sa lahat; gayunman tungkulin kong maglingkod sa iyo. Ipag-utos mo, ano ang magagawa ko para sa iyo?”

Verse 4

महद्विचलनं नृणां गृहिणां दीनचेतसाम् । नि:श्रेयसाय भगवन्कल्पते नान्यथा क्‍वचित् ॥ ४ ॥

O aking panginoon, dakilang bhakta, ang mga banal na tulad mo ay naglalakbay mula sa isang lugar patungo sa iba hindi para sa sariling kapakinabangan, kundi para sa pinakamataas na kabutihan ng mga gṛhastha na mahina ang loob; kung hindi, wala kayong hilig na maglakbay.

Verse 5

ज्योतिषामयनं साक्षाद् यत्तज्ज्ञानमतीन्द्रियम् । प्रणीतं भवता येन पुमान् वेद परावरम् ॥ ५ ॥

O dakilang rishi, ikaw ang nagtipon ng kaalamang Jyotiḥ-śāstra na tuwirang lampas sa mga pandama. Sa lakas ng kaalamang ito, nalalaman ng tao ang gawa sa nakaraang buhay at ang epekto nito sa kasalukuyan, ang mataas at mababa.

Verse 6

त्वं हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठ: संस्कारान्कर्तुमर्हसि । बालयोरनयोर्नृणां जन्मना ब्राह्मणो गुरु: ॥ ६ ॥

Panginoon ko, ikaw ang pinakadakila sa mga nakakakilala sa Brahman at ganap na bihasa sa Jyotiḥ-śāstra. Kaya likas kang brāhmaṇa na guro ng lahat ng tao. Kaya’t maawaing pumarito sa aking tahanan at isagawa ang mga saṁskāra para sa dalawa kong anak na ito.

Verse 7

श्रीगर्ग उवाच यदूनामहमाचार्य: ख्यातश्च भुवि सर्वदा । सुतं मया संस्कृतं ते मन्यते देवकीसुतम् ॥ ७ ॥

Sinabi ni Śrī Garga Muni: Mahal na Nanda Mahārāja, ako ang ācārya ng angkan ng Yadu at kilala ito sa buong daigdig. Kaya kung ako ang magsagawa ng saṁskāra para sa iyong mga anak, iisipin ni Kaṁsa na sila’y mga anak ni Devakī.

Verse 8

कंस: पापमति: सख्यं तव चानकदुन्दुभे: । देवक्या अष्टमो गर्भो न स्त्री भवितुमर्हति ॥ ८ ॥ इति सञ्चिन्तयञ्छ्रुत्वा देवक्या दारिकावच: । अपि हन्ता गताशङ्कस्तर्हि तन्नोऽनयो भवेत् ॥ ९ ॥

Si Kaṁsa ay may masamang isip at bihasa rin sa pakana. Isasaalang-alang niya ang pagkakaibigan mo kay Vasudeva (Ānakadundubhi) at na ang ikawalong pagdadalantao ni Devakī ay hindi dapat maging babae. Narinig niya mula kay Yoga-māyā, anak ni Devakī, na ang papatay sa kanya ay ipinanganak na sa ibang dako; at kung marinig niyang ako ang nagsagawa ng saṁskāra, maghihinala siya at aakalain si Kṛṣṇa ay anak nina Devakī at Vasudeva, at susubukang patayin Siya—iyon ay malaking kapahamakan para sa atin.

Verse 9

कंस: पापमति: सख्यं तव चानकदुन्दुभे: । देवक्या अष्टमो गर्भो न स्त्री भवितुमर्हति ॥ ८ ॥ इति सञ्चिन्तयञ्छ्रुत्वा देवक्या दारिकावच: । अपि हन्ता गताशङ्कस्तर्हि तन्नोऽनयो भवेत् ॥ ९ ॥

Si Kaṁsa ay masama ang isip at tuso. Iuugnay niya ang pagkakaibigan mo kay Vasudeva (Ānakadundubhi) at na ang ikawalong pagdadalantao ni Devakī ay hindi maaaring maging babae. Narinig niya mula kay Yoga-māyā, anak ni Devakī, na ang papatay sa kanya ay ipinanganak na sa ibang dako; at kung marinig niyang ako ang nagsagawa ng saṁskāra, maghihinala siya at aakalain si Kṛṣṇa ay anak nina Devakī at Vasudeva, at susubukang patayin Siya—iyon ay malaking kapahamakan para sa atin.

Verse 10

श्रीनन्द उवाच अलक्षितोऽस्मिन् रहसि मामकैरपि गोव्रजे । कुरु द्विजातिसंस्कारं स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ १० ॥

Sinabi ni Nanda Mahārāja: “O dakilang pantas, kung ang pagsasagawa ng paglilinis na ito ay magpapaghinala kay Kaṁsa, gawin mo ito nang lihim dito sa kulungan ng mga baka sa aking Gokula, na di nalalaman ninuman, kahit ng aking mga kamag‑anak, na may pagbigkas ng mga himnong Veda at ‘svasti’; sapagkat mahalaga ang paglilinis na ito.”

Verse 11

श्रीशुक उवाच एवं सम्प्रार्थितो विप्र: स्वचिकीर्षितमेव तत् । चकार नामकरणं गूढो रहसि बालयो: ॥ ११ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Nang hilingin nang taimtim ni Nanda Mahārāja, ang brāhmaṇa (Garga Muni), na nais na rin itong gawin, ay nagsagawa nang palihim sa isang liblib na lugar ng seremonya ng pagbibigay‑pangalan kina Kṛṣṇa at Balarāma.

Verse 12

श्रीगर्ग उवाच अयं हि रोहिणीपुत्रो रमयन् सुहृदो गुणै: । आख्यास्यते राम इति बलाधिक्याद्बलं विदु: । यदूनामपृथग्भावात् सङ्कर्षणमुशन्त्यपि ॥ १२ ॥

Sinabi ni Garga Muni: “Ang batang ito, anak ni Rohiṇī, ay magbibigay‑ligaya sa mga kaibigan at kamag‑anak sa pamamagitan ng Kanyang makalangit na mga katangian; kaya Siya’y makikilala bilang ‘Rāma’. At dahil magpapakita Siya ng pambihirang lakas ng katawan, tatawagin din Siyang ‘Bala’. Bukod dito, sapagkat pinag-iisa Niya ang dalawang angkan—ang angkan ni Vasudeva at ang angkan ni Nanda Mahārāja—Siya’y kikilalanin din bilang ‘Saṅkarṣaṇa’.”

Verse 13

आसन् वर्णास्त्रयो ह्यस्य गृह्णतोऽनुयुगं तनू: । शुक्लो रक्तस्तथा पीत इदानीं कृष्णतां गत: ॥ १३ ॥

Ang Panginoong ito ay nag-aanyong‑tao sa bawat yuga. Noong una, tatlong kulay ang Kanyang anyo—puti, pula, at dilaw; ngayon Siya’y nagpakita sa kulay na maitim, ang kulay ni Kṛṣṇa.

Verse 14

प्रागयं वसुदेवस्य क्‍वचिज्जातस्तवात्मज: । वासुदेव इति श्रीमानभिज्ञा: सम्प्रचक्षते ॥ १४ ॥

Dahil sa maraming dahilan, ang marikit mong anak ay minsan nang nagpakita noon bilang anak ni Vasudeva. Kaya ang mga marurunong ay kung minsan tinatawag ang batang ito na ‘Vāsudeva’.

Verse 15

बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते । गुणकर्मानुरूपाणि तान्यहं वेद नो जना: ॥ १५ ॥

Ang anak mong ito ay may maraming pangalan at anyo, ayon sa Kanyang mga banal na katangian at mga lila. Alam ko ang mga ito, ngunit hindi nauunawaan ng karaniwang tao.

Verse 16

एष व: श्रेय आधास्यद् गोपगोकुलनन्दन: । अनेन सर्वदुर्गाणि यूयमञ्जस्तरिष्यथ ॥ १६ ॥

Ang batang ito, ang nandan ng mga pastol at ng Gokula, ay laging magdudulot sa inyo ng kabutihan at pagpapala. Sa Kanyang biyaya lamang, malalampasan ninyo ang lahat ng hirap.

Verse 17

पुरानेन व्रजपते साधवो दस्युपीडिता: । अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर्दस्यून्समेधिता: ॥ १७ ॥

O Nanda, pinuno ng Vraja, ayon sa mga Purana: nang magulo at mahina ang pamahalaan at ginugulo ng mga magnanakaw ang mga banal na tao, lumitaw ang batang ito upang ipagtanggol ang mga tao, pasaganahin sila, at supilin ang mga tulisan.

Verse 18

य एतस्मिन् महाभागा: प्रीतिं कुर्वन्ति मानवा: । नारयोऽभिभवन्त्येतान् विष्णुपक्षानिवासुरा: ॥ १८ ॥

Ang sinumang may pag-ibig sa batang ito (Krishna) ay tunay na mapalad. Gaya ng mga deva na nasa panig ni Vishnu na hindi matatalo ng mga asura, gayon din ang mga kumakapit kay Krishna ay hindi magagapi ng mga demonyo (o ng panloob na kaaway, ang mga pandama).

Verse 19

तस्मान्नन्दात्मजोऽयं ते नारायणसमो गुणै: । श्रिया कीर्त्यानुभावेन गोपायस्व समाहित: ॥ १९ ॥

Kaya nga, O Nanda Maharaja, ang anak mong ito ay kapantay ni Narayana sa mga banal na katangian; sa karangyaan, pangalan at katanyagan, at kapangyarihan ay gayon din. Kaya palakihin ninyo siya nang may lubos na pag-iingat at pagbabantay.

Verse 20

श्रीशुक उवाच इत्यात्मानं समादिश्य गर्गे च स्वगृहं गते । नन्द: प्रमुदितो मेने आत्मानं पूर्णमाशिषाम् ॥ २० ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: Matapos turuan ni Garga Muni si Nanda Mahārāja tungkol kay Śrī Kṛṣṇa at umuwi sa sarili niyang tahanan, labis na nagalak si Nanda at inakala niyang siya’y puspos ng lahat ng mabubuting pagpapala.

Verse 21

कालेन व्रजताल्पेन गोकुले रामकेशवौ । जानुभ्यां सह पाणिभ्यां रिङ्गमाणौ विजह्रतु: ॥ २१ ॥

Di nagdaan ang kaunting panahon, sa Vraja sa Gokula, ang magkapatid na sina Rāma at Keśava (Kṛṣṇa) ay nagsimulang gumapang sa lupa sa lakas ng kanilang mga kamay at tuhod, at naglaro sa kanilang mga lila ng pagkabata.

Verse 22

तावङ्‍‍घ्रियुग्ममनुकृष्य सरीसृपन्तौ घोषप्रघोषरुचिरं व्रजकर्दमेषु । तन्नादहृष्टमनसावनुसृत्य लोकं मुग्धप्रभीतवदुपेयतुरन्ति मात्रो: ॥ २२ ॥

Nang gumapang sina Kṛṣṇa at Balarāma sa maputik na bahagi ng Vraja na nalikha mula sa dumi at ihi ng baka, ang kanilang paggapang ay parang ahas, at ang tunog ng kanilang mga kampanilya sa bukung-bukong ay napakaganda. Nalulugod sa tunog ng kampanilya ng iba, sinusundan nila ang mga tao na wari’y patungo sa kanilang ina; ngunit nang makita nilang iba pala iyon, natakot sila sa inosenteng pagkalito at agad bumalik sa tunay nilang mga ina, sina Yaśodā at Rohiṇī.

Verse 23

तन्मातरौ निजसुतौ घृणया स्‍नुवन्त्यौ पङ्काङ्गरागरुचिरावुपगृह्य दोर्भ्याम् । दत्त्वा स्तनं प्रपिबतो: स्म मुखं निरीक्ष्य मुग्धस्मिताल्पदशनं ययतु: प्रमोदम् ॥ २३ ॥

Kahit nababalutan ng putik na may halong dumi at ihi ng baka ang kanilang katawan, napakaganda pa rin ng dalawang sanggol. Paglapit nila sa kanilang mga ina, sina Yaśodā at Rohiṇī ay nag-uumapaw sa habag at pag-ibig, binuhat at niyakap sila, at pinasuso sa gatas na umaagos mula sa dibdib. Habang sumususo, ngumiti sila nang inosente at nasilayan ang maliliit na ngipin; sa pagtanaw nito, nalubog sa dakilang ligayang espirituwal ang mga ina.

Verse 24

यर्ह्यङ्गनादर्शनीयकुमारलीला- वन्तर्व्रजे तदबला: प्रगृहीतपुच्छै: । वत्सैरितस्तत उभावनुकृष्यमाणौ प्रेक्षन्त्य उज्झितगृहा जहृषुर्हसन्त्य: ॥ २४ ॥

Sa loob ng bahay ni Nanda Mahārāja, nasisiyahan ang mga babaeng pastol sa Vraja sa pagtanaw sa kaibig-ibig na lila ng mga sanggol na sina Rāma at Kṛṣṇa. Hinahawakan ng dalawang bata ang dulo ng buntot ng mga guya, at hinihila sila ng mga guya pabalik-balik. Nang makita ito, iniwan ng mga babae ang gawaing-bahay at nagtawanan sa tuwa.

Verse 25

श‍ृङ्‌ग्यग्निदंष्ट्र्यसिजलद्विजकण्टकेभ्य: क्रीडापरावतिचलौ स्वसुतौ निषेद्धुम् । गृह्याणि कर्तुमपि यत्र न तज्जनन्यौ शेकात आपतुरलं मनसोऽनवस्थाम् ॥ २५ ॥

Dahil hindi nila kayang iligtas ang mga sanggol mula sa panganib ng mga bakang may sungay, apoy, mga hayop na may ngipin at kuko, mga tinik, espada at iba pang sandata, laging balisa sina Yaśodā at Rohiṇī at nagugulo ang gawaing-bahay. Noon, ang dalamhating dulot ng pag-ibig na makalupa ay umusbong sa kanilang isip bilang isang banal na damdamin.

Verse 26

कालेनाल्पेन राजर्षे राम: कृष्णश्च गोकुले । अघृष्टजानुभि: पद्भ‍िर्विचक्रमतुरञ्जसा ॥ २६ ॥

O Haring Parīkṣit, sa napakaikling panahon sa Gokula, sina Rāma at Kṛṣṇa ay nagsimulang maglakad nang magaan sa sarili nilang mga paa, sa sariling lakas, nang hindi na kailangang gumapang.

Verse 27

ततस्तु भगवान् कृष्णो वयस्यैर्व्रजबालकै: । सहरामो व्रजस्त्रीणां चिक्रीडे जनयन् मुदम् ॥ २७ ॥

Pagkaraan, si Panginoong Kṛṣṇa, kasama si Balarāma, ay naglaro kasama ng mga batang pastol sa Vraja, at sa gayon ay ginising ang makalangit na ligaya sa puso ng mga babae ng Vraja.

Verse 28

कृष्णस्य गोप्यो रुचिरं वीक्ष्य कौमारचापलम् । श‍ृण्वन्त्या: किल तन्मातुरिति होचु: समागता: ॥ २८ ॥

Nang makita ang kaakit-akit na likot ng pagkabata ni Kṛṣṇa, ang mga gopī sa paligid, na nagnanais marinig nang paulit-ulit ang Kanyang mga lila, ay lumapit kay Inang Yaśodā at nagsalita nang ganito.

Verse 29

वत्सान् मुञ्चन् क्‍वचिदसमये क्रोशसञ्जातहास: स्तेयं स्वाद्वत्त्यथ दधिपय: कल्पितै: स्तेययोगै: । मर्कान् भोक्ष्यन् विभजति स चेन्नात्ति भाण्डं भिन्नत्ति द्रव्यालाभे सगृहकुपितो यात्युपक्रोश्य तोकान् ॥ २९ ॥

“Mahal naming kaibigang Yaśodā! Ang iyong anak ay minsang dumarating sa aming bahay bago pa ang paggagatas at pinakakawalan ang mga guya; kapag nagagalit ang may-ari, siya’y ngumingiti lamang. Minsan ay gumagawa siya ng paraan upang magnakaw ng masarap na yogurt, mantikilya at gatas at saka kainin. Kapag nagtipon ang mga unggoy, hinahati niya sa kanila; kung busog na sila at ayaw na, binabasag niya ang mga banga. At kung walang pagkakataong magnakaw, nagagalit siya sa mga taga-bahay, kinukurot ang maliliit na bata hanggang umiyak, at saka umaalis.”

Verse 30

हस्ताग्राह्ये रचयति विधिं पीठकोलूखलाद्यै- श्छिद्रं ह्यन्तर्निहितवयुन: शिक्यभाण्डेषु तद्वित् । ध्वान्तागारे धृतमणिगणं स्वाङ्गमर्थप्रदीपं काले गोप्यो यर्हि गृहकृत्येषु सुव्यग्रचित्ता: ॥ ३० ॥

Kapag itinataas ng mga gopi ang gatas at yogurt sa shikya na nakasabit sa kisame at hindi maabot nina Krishna at Balarama, nagsasalansan sila ng mga tabla at binabaligtad ang lusong na pangdikdik upang makaakyat. Alam nila ang laman ng palayok kaya binubutasan nila ito at kinukuha ang katas. Habang abala ang matatandang gopi sa gawaing-bahay, pumapasok sila sa madilim na silid; ang kislap ng mga hiyas at alahas sa kanilang katawan ang nagiging ilawan, at sa liwanag na iyon sila nagnanakaw.

Verse 31

एवं धार्ष्ट्यान्युशति कुरुते मेहनादीनि वास्तौ स्तेयोपायैर्विरचितकृति: सुप्रतीको यथास्ते । इत्थं स्त्रीभि: सभयनयनश्रीमुखालोकिनीभि- र्व्याख्यातार्था प्रहसितमुखी न ह्युपालब्धुमैच्छत् ॥ ३१ ॥

Ganyan siya patuloy na gumagawa ng mapangahas na kalokohan; kung minsan ay umiihi at dumudumi pa sa malinis na bahagi ng aming bahay. Bagaman bihasa sa mga paraan ng pagnanakaw, nauupo siya na parang napakabait na bata. Kaya ang mga babae, na may takot sa mga mata ngunit humahanga sa kanyang magandang mukha, ay nagsasalaysay ng lahat; subalit si Yashoda, nakangiti, ay ayaw siyang pagalitan.

Verse 32

एकदा क्रीडमानास्ते रामाद्या गोपदारका: । कृष्णो मृदं भक्षितवानिति मात्रे न्यवेदयन् ॥ ३२ ॥

Isang araw habang naglalaro si Krishna kasama si Balarama at iba pang anak ng mga gopa, nagtipon ang lahat ng kaibigan at nagsumbong kay Inang Yashoda: “Inay, kumain si Krishna ng lupa.”

Verse 33

सा गृहीत्वा करे कृष्णमुपालभ्य हितैषिणी । यशोदा भयसम्भ्रान्तप्रेक्षणाक्षमभाषत ॥ ३३ ॥

Nang marinig ito, si Inang Yashoda na laging nag-aalala sa kapakanan ni Krishna ay hinawakan siya at binuhat, pinagsasabihan habang tinitingnan ang kanyang bibig. May mga matang nanginginig sa takot, sinabi ni Yashoda sa kanyang anak ang ganito.

Verse 34

कस्मान्मृदमदान्तात्मन् भवान्भक्षितवान्‌ रह: । वदन्ति तावका ह्येते कुमारास्तेऽग्रजोऽप्ययम् ॥ ३४ ॥

O Krishna na hindi mapakali at mahirap pigilan, bakit ka kumain ng lupa nang palihim at mag-isa? Sinasabi ito ng mga kalaro mo, pati ng kuya mo. Ano ba ito?

Verse 35

नाहं भक्षितवानम्ब सर्वे मिथ्याभिशंसिन: । यदि सत्यगिरस्तर्हि समक्षं पश्य मे मुखम् ॥ ३५ ॥

Sumagot si Śrī Kṛṣṇa: “Ina, hindi ako kailanman kumain ng lupa. Ang mga kaibigang nagsusumbong laban sa Akin ay nagsisinungaling. Kung iniisip mong totoo sila, tingnan mo ang Aking bibig at siyasatin mo.”

Verse 36

यद्येवं तर्हि व्यादेहीत्युक्त: स भगवान्हरि: । व्यादत्ताव्याहतैश्वर्य: क्रीडामनुजबालक: ॥ ३६ ॥

Sinabi ni Yaśodā: “Kung gayon, kung hindi Ka kumain ng lupa, ibuka Mo ang bibig Mo.” Sa hamon ng ina, ang Bhagavān Hari, upang ipakita ang līlā na parang batang tao, ay ibinuka ang bibig; ang Kanyang di-nawawalang karangyaan ay kusang nahayag.

Verse 37

सा तत्र दद‍ृशे विश्वं जगत्स्थास्‍नु च खं दिश: । साद्रिद्वीपाब्धिभूगोलं सवाय्वग्नीन्दुतारकम् ॥ ३७ ॥ ज्योतिश्चक्रं जलं तेजो नभस्वान्वियदेव च । वैकारिकाणीन्द्रियाणि मनो मात्रा गुणास्त्रय: ॥ ३८ ॥ एतद् विचित्रं सहजीवकाल- स्वभावकर्माशयलिङ्गभेदम् । सूनोस्तनौ वीक्ष्य विदारितास्ये व्रजं सहात्मानमवाप शङ्काम्? ॥ ३९ ॥

Nang buksan ni Kṛṣṇa ang Kanyang bibig sa utos ni Inang Yaśodā, nakita niya sa loob nito ang buong sansinukob—ang mga gumagalaw at di-gumagalaw, ang kalawakan at lahat ng dako; mga bundok, pulo, karagatan, ibabaw ng daigdig, hangin, apoy, buwan at mga bituin. Nakita niya ang mga loka, tubig, liwanag, hangin, langit, at paglikha mula sa pagbabago ng ahaṅkāra; pati mga pandama, isip, pagdama, at tatlong guṇa. Nakita niya ang takdang panahon ng mga nilalang, likas na ugali, bunga ng karma, mga pagnanasa at iba’t ibang katawan; pati ang sarili niya at ang Vṛndāvana-dhāma. Dahil dito, siya’y nag-alinlangan at natakot sa tunay na kalikasan ng kanyang anak.

Verse 38

सा तत्र दद‍ृशे विश्वं जगत्स्थास्‍नु च खं दिश: । साद्रिद्वीपाब्धिभूगोलं सवाय्वग्नीन्दुतारकम् ॥ ३७ ॥ ज्योतिश्चक्रं जलं तेजो नभस्वान्वियदेव च । वैकारिकाणीन्द्रियाणि मनो मात्रा गुणास्त्रय: ॥ ३८ ॥ एतद् विचित्रं सहजीवकाल- स्वभावकर्माशयलिङ्गभेदम् । सूनोस्तनौ वीक्ष्य विदारितास्ये व्रजं सहात्मानमवाप शङ्काम्? ॥ ३९ ॥

Sa loob ng bibig Niya, nakita ni Yaśodā ang bilog ng liwanag, tubig, ningning, hangin, langit, at paglikha mula sa pagbabago ng ahaṅkāra; nakita rin niya ang mga pandama, isip, pagdama, at tatlong guṇa. Sa hiwagang ito, siya’y napamangha.

Verse 39

सा तत्र दद‍ृशे विश्वं जगत्स्थास्‍नु च खं दिश: । साद्रिद्वीपाब्धिभूगोलं सवाय्वग्नीन्दुतारकम् ॥ ३७ ॥ ज्योतिश्चक्रं जलं तेजो नभस्वान्वियदेव च । वैकारिकाणीन्द्रियाणि मनो मात्रा गुणास्त्रय: ॥ ३८ ॥ एतद् विचित्रं सहजीवकाल- स्वभावकर्माशयलिङ्गभेदम् । सूनोस्तनौ वीक्ष्य विदारितास्ये व्रजं सहात्मानमवाप शङ्काम्? ॥ ३९ ॥

Nakita niya ang hiwagang iyon—ang takdang panahon ng mga nilalang, likas na ugali, bunga ng karma, mga pagnanasa at pagkakaiba ng mga katawan; at pati ang Vraja kasama ang sarili niya sa bibig ng anak na nakabuka. Kaya si Yaśodā ay napuno ng pag-aalinlangan at takot sa tunay na kalikasan ng kanyang anak.

Verse 40

किं स्वप्न एतदुत देवमाया किं वा मदीयो बत बुद्धिमोह: । अथो अमुष्यैव ममार्भकस्य य: कश्चनौत्पत्तिक आत्मयोग: ॥ ४० ॥

Nag-isip si Yaśodā sa sarili: “Panaginip ba ito, o likha ng devā-māyā? Ito ba’y pagkalito ng aking isip, o may likás na kapangyarihang ātma-yoga ang aking munting anak?”

Verse 41

अथो यथावन्न वितर्कगोचरं चेतोमन:कर्मवचोभिरञ्जसा । यदाश्रयं येन यत: प्रतीयते सुदुर्विभाव्यं प्रणतास्मि तत्पदम् ॥ ४१ ॥

Kaya ako’y sumusuko at yumuyuko sa paanan ng Kataas-taasang Persona ng Diyos, na lampas sa haka-haka, isip, gawa, salita at pagtatalo; sa Kanya nakasalig, sa Kanya nagmumula, at sa Kanya umiiral ang sansinukob. Sa Kanyang di-maaarok na kalagayan, ako’y nagpupugay.

Verse 42

अहं ममासौ पतिरेष मे सुतो व्रजेश्वरस्याखिलवित्तपा सती । गोप्यश्च गोपा: सहगोधनाश्च मे यन्माययेत्थं कुमति: स मे गति: ॥ ४२ ॥

Dahil sa impluwensiya ng māyā ng Panginoon, mali ang aking isip: “Si Nanda Mahārāja ang aking asawa, si Kṛṣṇa ang aking anak, at bilang reyna ng Vraja, ang kayamanan ng mga baka at guya, pati ang mga gopa at gopī, ay akin.” Sa katotohanan, ako man ay walang hanggan na nasa ilalim ng Panginoon; Siya ang aking sukdulang kanlungan.

Verse 43

इत्थं विदिततत्त्वायां गोपिकायां स ईश्वर: । वैष्णवीं व्यतनोन्मायां पुत्रस्‍नेहमयीं विभु: ॥ ४३ ॥

Kahit na naunawaan na ni Yaśodā na gopī ang katotohanan, pinalaganap pa rin ng Makapangyarihang Panginoon ang vaiṣṇavī yoga-māyā, kaya siya’y muling nalubog sa matinding pagmamahal ng ina sa anak.

Verse 44

सद्योनष्टस्मृतिर्गोपी सारोप्यारोहमात्मजम् । प्रवृद्धस्‍नेहकलिलहृदयासीद् यथा पुरा ॥ ४४ ॥

Agad na naglaho ang alaala ng gopī; kinuha niya ang kanyang anak at iniluklok sa kandungan gaya ng dati, at lalo pang sumidhi sa kanyang puso ang pagmamahal sa banal na batang iyon.

Verse 45

त्रय्या चोपनिषद्भ‍िश्च साङ्ख्ययोगैश्च सात्वतै: । उपगीयमानमाहात्म्यं हरिं सामन्यतात्मजम् ॥ ४५ ॥

Ang kaluwalhatian ni Hari ay inaawit sa tatlong Veda, sa mga Upaniṣad, sa Sāṅkhya-yoga at sa mga aklat ng Vaiṣṇava; ngunit itinuring ni Inang Yaśodā ang Kataas-taasang Panginoon bilang karaniwang anak niya.

Verse 46

श्रीराजोवाच नन्द: किमकरोद् ब्रह्मन्श्रेय एवं महोदयम् । यशोदा च महाभागा पपौ यस्या: स्तनं हरि: ॥ ४६ ॥

Tinanong ng Hari: O marunong na brāhmaṇa, anong mabuting gawa ang ginawa ni Nanda, at anong banal na kabutihan ang ginawa ng mapalad na si Yaśodā, na si Hari mismo ay sumuso sa kanyang dibdib at nakamit nila ang kasakdalan ng pag-ibig na bhakti?

Verse 47

पितरौ नान्वविन्देतां कृष्णोदारार्भकेहितम् । गायन्त्यद्यापि कवयो यल्लोकशमलापहम् ॥ ४७ ॥

Bagaman bumaba si Kṛṣṇa bilang anak nina Vasudeva at Devakī, hindi nila lubos na natamasa ang Kanyang maringal na mga lila ng pagkabata—na inaawit pa rin ng mga makata at na sa pagbigkas lamang ay napapawi ang dungis ng daigdig. Ngunit sina Nanda at Yaśodā ay lubos na nagalak sa mga lila, kaya ang kanilang kalagayan ay laging higit na dakila.

Verse 48

श्रीशुक उवाच द्रोणो वसूनां प्रवरो धरया भार्यया सह । करिष्यमाण आदेशान् ब्रह्मणस्तमुवाच ह ॥ ४८ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Si Droṇa, ang pinakamahusay sa mga Vasu, kasama ang kanyang asawa na si Dharā, upang tuparin ang utos ni Brahmā, ay nagsalita kay Brahmā nang ganito.

Verse 49

जातयोर्नौ महादेवे भुवि विश्वेश्वरे हरौ । भक्ति: स्यत्परमा लोके ययाञ्जो दुर्गतिं तरेत् ॥ ४९ ॥

Sina Droṇa at Dharā ay nagsabi: O Mahādeva, pahintulutan ninyo kaming isilang sa daigdig, upang matapos ang aming paglitaw, si Hari—ang Kataas-taasang Panginoon at Tagapamahala ng lahat—ay magpakita rin at magpalaganap ng pinakamataas na bhakti, upang ang mga nilalang na isinilang sa mundong ito ay madaling makatawid sa pagdurusa ng materyal na buhay sa pagtanggap ng bhakti na iyon.

Verse 50

अस्त्वित्युक्त: स भगवान्व्रजे द्रोणो महायशा: । जज्ञे नन्द इति ख्यातो यशोदा सा धराभवत् ॥ ५० ॥

Nang sabihin ni Brahmā, “Mangyari nawa,” ang dakilang Droṇa ay isinilang sa Vraja bilang si Nanda Mahārāja, at ang kanyang asawa na si Dharā ay nagpakita bilang Inang Yaśodā.

Verse 51

ततो भक्तिर्भगवति पुत्रीभूते जनार्दने । दम्पत्योर्नितरामासीद् गोपगोपीषु भारत ॥ ५१ ॥

Pagkaraan, O Parīkṣit na pinakamainam sa mga Bhārata, nang si Janārdana Bhagavān ay maging anak nina Nanda at Yaśodā, ang kanilang bhakti sa anyong pag-aaruga ng magulang ay naging tuluy-tuloy at di matinag; at sa kanilang pakikisama, ang mga gopa at gopī ng Vṛndāvana ay lumago rin sa kṛṣṇa-bhakti.

Verse 52

कृष्णो ब्रह्मण आदेशं सत्यं कर्तुं व्रजे विभु: । सहरामो वसंश्चक्रे तेषां प्रीतिं स्वलीलया ॥ ५२ ॥

Kaya upang magkatotoo ang basbas ni Brahmā, ang Makapangyarihang si Śrī Kṛṣṇa, kasama si Balarāma, ay namuhay sa Vraja; at sa Kanyang mga lila ng pagkabata, pinalago Niya ang pag-ibig at makalangit na ligaya nina Nanda at ng lahat ng taga-Vṛndāvana.