
Pauṇḍraka’s False Vāsudeva Claim, His Death, and the Burning of Vārāṇasī by Sudarśana
Habang wala si Balarāma, inangkin ni Haring Pauṇḍraka na siya ang tunay na Vāsudeva at ginaya ang mga banal na sagisag. Pinugutan siya ng ulo ni Śrī Kṛṣṇa gamit ang Sudarśana Chakra. Pagkaraan, ang anak ni Kāśirāja na si Sudakṣiṇa ay nagpadala ng demonyong apoy upang maghiganti, ngunit ito ay tinaboy ng Sudarśana na siya ring sumunog sa buong lungsod ng Vārāṇasī.
Verse 1
श्रीशुक उवाच नन्दव्रजं गते रामे करूषाधिपतिर्नृप । वासुदेवोऽहमित्यज्ञो दूतं कृष्णाय प्राहिणोत् ॥ १ ॥
Sinabi ni Śukadeva: O Hari, nang si Panginoong Balarāma ay nasa nayon ng Vraja ni Nanda, ang pinuno ng Karūṣa, sa kamangmangan na iniisip na “Ako si Vāsudeva,” ay nagsugo ng mensahero kay Śrī Kṛṣṇa.
Verse 2
त्वं वासुदेवो भगवानवतीर्णो जगत्पति: । इति प्रस्तोभितो बालैर्मेन आत्मानमच्युतम् ॥ २ ॥
“Ikaw si Vāsudeva, ang Bhagavān, Panginoon ng sanlibutan na bumaba sa daigdig”—sa ganitong pambatang pambobola, inakala ni Pauṇḍraka na siya mismo ang Acyuta, ang Di-Nagkakamali.
Verse 3
दूतं च प्राहिणोन्मन्द: कृष्णायाव्यक्तवर्त्मने । द्वारकायां यथा बालो नृपो बालकृतोऽबुध: ॥ ३ ॥
Kaya nito, ang mabagal ang isip na si Haring Pauṇḍraka ay nagsugo ng mensahero kay Śrī Kṛṣṇa sa Dvārakā, ang Panginoong di-masiyasat ang landas; kumilos siya na parang hangal na batang ginagawang “hari” ng ibang bata sa laro.
Verse 4
दूतस्तु द्वारकामेत्य सभायामास्थितं प्रभुम् । कृष्णं कमलपत्राक्षं राजसन्देशमब्रवीत् ॥ ४ ॥
Pagdating sa Dvārakā, nakita ng sugo si Śrī Kṛṣṇa na may matang gaya ng talulot ng lotus na nakaupo sa kapulungan ng hari, at inihatid ang mensahe ng hari sa Makapangyarihang Panginoon.
Verse 5
वासुदेवोऽवतीर्णोऽहमेक एव न चापर: । भूतानामनुकम्पार्थं त्वं तु मिथ्याभिधां त्यज ॥ ५ ॥
Ako ang tanging Vāsudeva; wala nang iba pa. Bumaba Ako sa mundong ito dahil sa habag sa lahat ng nilalang; kaya talikuran mo ang iyong huwad na pangalan.
Verse 6
यानि त्वमस्मच्चिह्नानि मौढ्याद् बिभर्षि सात्वत । त्यक्त्वैहि मां त्वं शरणं नो चेद् देहि ममाहवम् ॥ ६ ॥
O Sātvata, iwanan mo ang aking mga sagisag na suot mo dahil sa kamangmangan, at lumapit sa akin bilang kanlungan; kung hindi, makipagdigma ka sa akin.
Verse 7
श्रीशुक उवाच कत्थनं तदुपाकर्ण्य पौण्ड्रकस्याल्पमेधस: । उग्रसेनादय: सभ्या उच्चकैर्जहसुस्तदा ॥ ७ ॥
Sinabi ni Śukadeva: Nang marinig ang walang saysay na pagmamapuri ng mababaw ang isip na si Pauṇḍraka, si Haring Ugrasena at ang mga kasapi ng kapulungan ay tumawa nang malakas.
Verse 8
उवाच दूतं भगवान् परिहासकथामनु । उत्स्रक्ष्ये मूढ चिह्नानि यैस्त्वमेवं विकत्थसे ॥ ८ ॥
Matapos pakinggan ang mga biro sa kapulungan, sinabi ng Bhagavān sa sugo: “Ikaw na hangal, ang mga sandata at sagisag na ipinagyayabang mo ay tunay Kong pakakawalan.”
Verse 9
मुखं तदपिधायाज्ञ कङ्कगृध्रवटैर्वृत: । शयिष्यसे हतस्तत्र भविता शरणं शुनाम् ॥ ९ ॥
O hangal, kapag ikaw ay nakahandusay na patay, ang iyong mukha ay natatakpan ng mga buwitre at tagak, ikaw ay magiging kanlungan ng mga aso.
Verse 10
इति दूतस्तमाक्षेपं स्वामिने सर्वमाहरत् । कृष्णोऽपि रथमास्थाय काशीमुपजगाम ह ॥ १० ॥
Nang makapagsalita na ng ganito ang Panginoon, ipinarating ng sugo ang Kanyang mapang-insultong tugon sa kanyang amo. Pagkatapos ay sumakay si Panginoong Krishna sa Kanyang karwahe at nagtungo sa paligid ng Kashi.
Verse 11
पौण्ड्रकोऽपि तदुद्योगमुपलभ्य महारथ: । अक्षौहिणीभ्यां संयुक्तो निश्चक्राम पुराद् द्रुतम् ॥ ११ ॥
Sa pagmamasid sa mga paghahanda ni Panginoong Krishna para sa labanan, ang makapangyarihang mandirigma na si Paundraka ay mabilis na lumabas ng lungsod kasama ang dalawang buong dibisyon ng militar.
Verse 12
तस्य काशीपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप । अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत् पौण्ड्रकं हरि: ॥ १२ ॥ शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्गश्रीवत्साद्युपलक्षितम् । बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम् ॥ १३ ॥ कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम् । अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १४ ॥
Ang kaibigan ni Paundraka, ang Hari ng Kashi, ay sumunod sa likuran, O Hari, na namumuno sa likurang bantay na may tatlong dibisyong akshauhini. Nakita ni Panginoong Krishna na dala ni Paundraka ang sariling insignia ng Panginoon, tulad ng kabibe, disko, espada at maso, at gayundin ang isang imitasyong busog na Sarnga at markang Srivatsa. Siya ay may suot na huwad na hiyas na Kaustubha, pinalamutian ng kuwintas ng mga bulaklak sa gubat at nakasuot ng pang-itaas at pang-ibabang kasuotan na pinong dilaw na seda. Ang kanyang watawat ay may imahe ni Garuda, at siya ay may suot na mahalagang korona at kumikinang na hikaw na hugis pating.
Verse 13
तस्य काशीपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप । अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत् पौण्ड्रकं हरि: ॥ १२ ॥ शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्गश्रीवत्साद्युपलक्षितम् । बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम् ॥ १३ ॥ कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम् । अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १४ ॥
Ang kaibigan ni Paundraka, ang Hari ng Kashi, ay sumunod sa likuran, O Hari, na namumuno sa likurang bantay na may tatlong dibisyong akshauhini. Nakita ni Panginoong Krishna na dala ni Paundraka ang sariling insignia ng Panginoon, tulad ng kabibe, disko, espada at maso, at gayundin ang isang imitasyong busog na Sarnga at markang Srivatsa. Siya ay may suot na huwad na hiyas na Kaustubha, pinalamutian ng kuwintas ng mga bulaklak sa gubat at nakasuot ng pang-itaas at pang-ibabang kasuotan na pinong dilaw na seda. Ang kanyang watawat ay may imahe ni Garuda, at siya ay may suot na mahalagang korona at kumikinang na hikaw na hugis pating.
Verse 14
तस्य काशीपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप । अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत् पौण्ड्रकं हरि: ॥ १२ ॥ शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्गश्रीवत्साद्युपलक्षितम् । बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम् ॥ १३ ॥ कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम् । अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १४ ॥
Ang kaibigan ni Pauṇḍraka, ang hari ng Kāśī, O Hari, ay sumunod sa likuran bilang bantay-hulihan kasama ang tatlong dibisyong akṣauhiṇī. Nakita ni Panginoong Hari na si Pauṇḍraka ay may dalang mga sagisag ng Panginoon—ang kabibe, disk, espada at pamalo—pati ginayang busog na Śārṅga at tanda ng Śrīvatsa. Suot niya ang huwad na hiyas na Kaustubha, may vanamālā na kuwintas ng gubat, nakadamit ng pinong dilaw na seda, may bandilang may larawan ni Garuḍa, at may mahalagang korona at kumikislap na hikaw na hugis makara.
Verse 15
दृष्ट्वा तमात्मनस्तुल्यं वेषं कृत्रिममास्थितम् । यथा नटं रङ्गगतं विजहास भृशं हरि: ॥ १५ ॥
Nang makita ni Panginoong Hari na ang hari ay nagsuot ng huwad na anyong ginagaya ang Kanyang sarili, tumawa Siya nang malakas, gaya ng pagtawa sa isang aktor sa entablado.
Verse 16
शूलैर्गदाभि: परिघै: शक्त्यृष्टिप्रासतोमरै: । असिभि: पट्टिशैर्बाणै: प्राहरन्नरयो हरिम् ॥ १६ ॥
Inatake ng mga kaaway si Panginoong Hari gamit ang mga trishula, pamalo, pamukpok na bakal, sibat na śakti, ṛṣti, mga lansang-sibat, tomara, mga espada, palakol, at mga palaso.
Verse 17
कृष्णस्तु तत्पौण्ड्रककाशिराजयो- र्बलं गजस्यन्दनवाजिपत्तिमत् । गदासिचक्रेषुभिरार्दयद् भृशं यथा युगान्ते हढतभुक् पृथक् प्रजा: ॥ १७ ॥
Ngunit si Panginoong Kṛṣṇa ay marahas na gumanti sa hukbo nina Pauṇḍraka at Kāśirāja—na binubuo ng mga elepante, karwahe, kabalyeriya at impanteriya—sa pamamagitan ng pamalo, espada, Sudarśana cakra, at mga palaso. Pinahirapan Niya ang mga kaaway gaya ng apoy ng paglipol sa dulo ng isang yugá na nagpapahirap sa sari-saring nilalang.
Verse 18
आयोधनं तद्रथवाजिकुञ्जर- द्विपत्खरोष्ट्रैररिणावखण्डितै: । बभौ चितं मोदवहं मनस्विना- माक्रीडनं भूतपतेरिवोल्बणम् ॥ १८ ॥
Ang larangan ng digmaan, na nagkalat ng mga pira-pirasong karwahe, kabayo, elepante, tao, mula at kamelyo na tinadtad ng cakra ng Panginoon, ay kumislap sa nakapanghihilakbot na anyo. Ito’y naging isang kakaibang aliw para sa mga marurunong, na wari’y mabangis na palaruan ni Bhūtapati (Śiva).
Verse 19
अथाह पौण्ड्रकं शौरिर्भो भो पौण्ड्रक यद् भवान् । दूतवाक्येन मामाह तान्यस्त्रण्युत्सृजामि ते ॥ १९ ॥
Pagkaraan, hinarap ni Śauri, si Śrī Kṛṣṇa, si Pauṇḍraka: “O Pauṇḍraka, ang mga sandatang ipinahayag mo sa pamamagitan ng sugo, ngayo’y ilalapat Ko sa iyo.”
Verse 20
त्याजयिष्येऽभिधानं मे यत्त्वयाज्ञ मृषा धृतम् । व्रजामि शरनं तेऽद्य यदि नेच्छामि संयुगम् ॥ २० ॥
“O hangal! Ang Aking pangalan na iyong inangkin sa kasinungalingan, ngayo’y ipatatakwil Ko sa iyo. At kung ayaw Kong makipaglaban, saka lamang Ako hihingi ng kanlungan sa iyo.”
Verse 21
इति क्षिप्त्वा शितैर्बाणैर्विरथीकृत्य पौण्ड्रकम् । शिरोऽवृश्चद् रथाङ्गेन वज्रेणेन्द्रो यथा गिरे: ॥ २१ ॥
Sa gayon, matapos siyang kutyain, winasak ni Śrī Kṛṣṇa ang karwahe ni Pauṇḍraka sa matutulis na palaso at ginawa siyang walang sasakyan; saka pinugutan ang ulo niya ng Sudarśana cakra, gaya ni Indra na pumuputol ng tuktok ng bundok sa vajra.
Verse 22
तथा काशिपते: कायाच्छिर उत्कृत्य पत्रिभि: । न्यपातयत् काशिपुर्यां पद्मकोशमिवानिल: ॥ २२ ॥
Gayundin, sa pamamagitan ng Kanyang mga palaso, hiniwalay ni Śrī Kṛṣṇa ang ulo ng hari ng Kāśī sa katawan at pinabagsak ito sa lungsod ng Kāśī, na parang usbong ng lotus na inihagis ng hangin.
Verse 23
एवं मत्सरिणं हत्वा पौण्ड्रकं ससखं हरि: । द्वारकामाविशत् सिद्धैर्गीयमानकथामृत: ॥ २३ ॥
Sa gayon, matapos patayin ang mainggitin na si Pauṇḍraka at ang kanyang kakampi, bumalik si Hari, si Śrī Kṛṣṇa, sa Dvārakā. Pagpasok Niya sa lungsod, inaawit ng mga Siddha sa langit ang Kanyang walang-kamatayang, nektaryong kaluwalhatian.
Verse 24
स नित्यं भगवद्ध्यानप्रध्वस्ताखिलबन्धन: । बिभ्राणश्च हरे राजन् स्वरूपं तन्मयोऽभवत् ॥ २४ ॥
Palagi siyang nagmumuni sa Bhagavān at winasak ang lahat ng makamundong gapos. O Hari, O Hari, O Hari—sa pag-anyong tulad ni Hari, O Hari, O Hari—sa huli siya’y naging tanmaya, may kamalayang Kṛṣṇa.
Verse 25
शिर: पतितमालोक्य राजद्वारे सकुण्डलम् । किमिदं कस्य वा वक्त्रमिति संशिशिरे जना: ॥ २५ ॥
Nang makita ng mga tao ang isang ulong may hikaw na nakahandusay sa tarangkahan ng palasyo, sila’y nalito. Nagtanong sila, “Ano ito? At kaninong mukha ito?”
Verse 26
राज्ञ: काशीपतेर्ज्ञात्वा महिष्य: पुत्रबान्धवा: । पौराश्च हा हता राजन् नाथ नाथेति प्रारुदन् ॥ २६ ॥
Mahal na Hari, nang makilala nilang iyon ang ulo ng kanilang hari, ang panginoon ng Kāśī, ang mga reyna, mga anak, mga kamag-anak, at ang buong mamamayan ay humagulgol: “Ay, kami’y napuksa! O Panginoon, O Panginoon!”
Verse 27
सुदक्षिणस्तस्य सुत: कृत्वा संस्थाविधिं पते: । निहत्य पितृहन्तारं यास्याम्यपचितिं पितु: ॥ २७ ॥ इत्यात्मनाभिसन्धाय सोपाध्यायो महेश्वरम् । सुदक्षिणोऽर्चयामास परमेण समाधिना ॥ २८ ॥
Matapos isagawa ni Sudakṣiṇa, anak ng hari, ang nararapat na mga ritwal sa pagluluksa para sa kanyang ama, nagpasiya siya sa loob: “Sa pagpatay lamang sa pumatay sa aking ama ko maihahandog ang paghihiganti para sa ama.” Kaya, kasama ang kanyang mga pari, sinamba ng mapagkawanggawang Sudakṣiṇa si Maheśvara nang may sukdulang pagninilay.
Verse 28
सुदक्षिणस्तस्य सुत: कृत्वा संस्थाविधिं पते: । निहत्य पितृहन्तारं यास्याम्यपचितिं पितु: ॥ २७ ॥ इत्यात्मनाभिसन्धाय सोपाध्यायो महेश्वरम् । सुदक्षिणोऽर्चयामास परमेण समाधिना ॥ २८ ॥
Matapos isagawa ni Sudakṣiṇa, anak ng hari, ang nararapat na mga ritwal sa pagluluksa para sa kanyang ama, nagpasiya siya sa loob: “Sa pagpatay lamang sa pumatay sa aking ama ko maihahandog ang paghihiganti para sa ama.” Kaya, kasama ang kanyang mga pari, sinamba ng mapagkawanggawang Sudakṣiṇa si Maheśvara nang may sukdulang pagninilay.
Verse 29
प्रीतोऽविमुक्ते भगवांस्तस्मै वरमदाद् विभु: । पितृहन्तृवधोपायं स वव्रे वरमीप्सितम् ॥ २९ ॥
Nasiyahan sa pagsamba, ang makapangyarihang Panginoong Shiva ay nagpakita sa sagradong lugar ng Avimukta at inalok si Sudaksina ng kanyang nais na biyaya. Pinili ng prinsipe bilang biyaya ang paraan upang paslangin ang pumatay sa kanyang ama.
Verse 30
दक्षिणाग्निं परिचर ब्राह्मणै: सममृत्विजम् । अभिचारविधानेन स चाग्नि: प्रमथैर्वृत: ॥ ३० ॥ साधयिष्यति सङ्कल्पमब्रह्मण्ये प्रयोजित: । इत्यादिष्टस्तथा चक्रे कृष्णायाभिचरन् व्रती ॥ ३१ ॥
Sinabi sa kanya ni Lord Shiva, 'Kasama ang mga brahmana, pagsilbihan ang apoy ng Daksinagni kasunod ang mga utos ng ritwal na abhicara. Pagkatapos ang apoy na iyon, kasama ang maraming Pramatha, ay tutuparin ang iyong nais kung itutuon mo ito laban sa isang kaaway ng mga brahmana.' Sa gayong utos, isinagawa ni Sudaksina ang ritwal laban kay Lord Krishna.
Verse 31
दक्षिणाग्निं परिचर ब्राह्मणै: सममृत्विजम् । अभिचारविधानेन स चाग्नि: प्रमथैर्वृत: ॥ ३० ॥ साधयिष्यति सङ्कल्पमब्रह्मण्ये प्रयोजित: । इत्यादिष्टस्तथा चक्रे कृष्णायाभिचरन् व्रती ॥ ३१ ॥
Sinabi sa kanya ni Lord Shiva, 'Kasama ang mga brahmana, pagsilbihan ang apoy ng Daksinagni kasunod ang mga utos ng ritwal na abhicara. Pagkatapos ang apoy na iyon, kasama ang maraming Pramatha, ay tutuparin ang iyong nais kung itutuon mo ito laban sa isang kaaway ng mga brahmana.' Sa gayong utos, isinagawa ni Sudaksina ang ritwal laban kay Lord Krishna.
Verse 32
ततोऽग्निरुत्थित: कुण्डान्मूर्तिमानतिभीषण: । तप्तताम्रशिखाश्मश्रुरङ्गारोद्गारिलोचन: ॥ ३२ ॥ दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीदण्डकठोरास्य: स्वजिह्वया । आलिहन् सृक्वणी नग्नो विधुन्वंस्त्रिशिखं ज्वलत् ॥ ३३ ॥
Pagkatapos, ang apoy ay bumangon mula sa hukay ng altar, na nag-aanyong isang lubhang nakakatakot at hubad na tao. Ang balbas at buhok ng maapoy na nilalang ay parang tinunaw na tanso, at ang kanyang mga mata ay naglalabas ng nagbabagang uling. Ang kanyang mukha ay mukhang pinakanakakatakot na may mga pangil at kakila-kilabot na nakakunot na kilay. Habang dinidilaan niya ang mga gilid ng kanyang bibig gamit ang kanyang dila, inalog ng demonyo ang kanyang nagliliyab na trident.
Verse 33
ततोऽग्निरुत्थित: कुण्डान्मूर्तिमानतिभीषण: । तप्तताम्रशिखाश्मश्रुरङ्गारोद्गारिलोचन: ॥ ३२ ॥ दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीदण्डकठोरास्य: स्वजिह्वया । आलिहन् सृक्वणी नग्नो विधुन्वंस्त्रिशिखं ज्वलत् ॥ ३३ ॥
Pagkatapos, ang apoy ay bumangon mula sa hukay ng altar, na nag-aanyong isang lubhang nakakatakot at hubad na tao. Ang balbas at buhok ng maapoy na nilalang ay parang tinunaw na tanso, at ang kanyang mga mata ay naglalabas ng nagbabagang uling. Ang kanyang mukha ay mukhang pinakanakakatakot na may mga pangil at kakila-kilabot na nakakunot na kilay. Habang dinidilaan niya ang mga gilid ng kanyang bibig gamit ang kanyang dila, inalog ng demonyo ang kanyang nagliliyab na trident.
Verse 34
पद्भ्यां तालप्रमाणाभ्यां कम्पयन्नवनीतलम् । सोऽभ्यधावद् वृतो भूतैर्द्वारकां प्रदहन् दिश: ॥ ३४ ॥
May mga paang kasingtaas ng punong palma, ang halimaw ay sumugod patungong Dvārakā na napapalibutan ng mga multo, yumanig ang lupa at sinusunog ang lahat ng dako.
Verse 35
तमाभिचारदहनमायान्तं द्वारकौकस: । विलोक्य तत्रसु: सर्वे वनदाहे मृगा यथा ॥ ३५ ॥
Nang makita ng mga taga-Dvārakā ang demonyong apoy na nilikha ng ritwal na abhicāra na papalapit, silang lahat ay nanginig sa takot na parang mga hayop sa sunog sa gubat.
Verse 36
अक्षै: सभायां क्रीडन्तं भगवन्तं भयातुरा: । त्राहि त्राहि त्रिलोकेश वह्ने: प्रदहत: पुरम् ॥ ३६ ॥
Sa matinding takot, nakita ng mga tao ang Panginoon na naglalaro ng dice sa bulwagan at sumigaw: “Iligtas kami! O Panginoon ng tatlong daigdig, sinusunog ng apoy ang lungsod!”
Verse 37
श्रुत्वा तज्जनवैक्लव्यं दृष्ट्वा स्वानां च साध्वसम् । शरण्य: सम्प्रहस्याह मा भैष्टेत्यवितास्म्यहम् ॥ ३७ ॥
Nang marinig ni Śrī Kṛṣṇa ang pagkabalisa ng mga tao at makita na pati ang Kanyang mga kasama ay nababagabag, ang Tagapagbigay-kanlungan ay tumawa at nagsabi: “Huwag matakot; poprotektahan ko kayo.”
Verse 38
सर्वस्यान्तर्बहि:साक्षी कृत्यां माहेश्वरीं विभु: । विज्ञाय तद्विघातार्थं पार्श्वस्थं चक्रमादिशत् ॥ ३८ ॥
Ang Makapangyarihang Panginoon, saksi sa loob at labas ng lahat, ay naunawaan na ang kṛtyā na ito’y nilikha ni Maheśvara (Śiva) mula sa apoy ng handog; upang wasakin ito, inutusan ni Kṛṣṇa ang Sudarśana Cakra na nasa Kanyang tabi.
Verse 39
तत् सूर्यकोटिप्रतिमं सुदर्शनं जाज्वल्यमानं प्रलयानलप्रभम् । स्वतेजसा खं ककुभोऽथ रोदसी चक्रं मुकुन्दास्त्रमथाग्निमार्दयत् ॥ ३९ ॥
Noon, ang Sudarśana-cakra ni Panginoong Mukunda ay nagliyab na parang milyun-milyong araw. Sa ningning na tulad ng apoy ng pralaya, pinainit at sinunog nito ang langit, lahat ng dako, langit at lupa, pati ang demonyong anyong apoy.
Verse 40
कृत्यानल: प्रतिहत: स रथाङ्गपाणे- रस्त्रौजसा स नृप भग्नमुखो निवृत्त: । वाराणसीं परिसमेत्य सुदक्षिणं तं सर्त्विग्जनं समदहत् स्वकृतोऽभिचार: ॥ ४० ॥
O Hari, nabigo ang nilikhang apoy ng itim na mahika sa lakas ng sandata ni Śrī Kṛṣṇa, ang May Hawak ng Cakra, kaya tumalikod at umurong. Likha para sa karahasan, bumalik ito sa Vārāṇasī at pinalibutan si Sudakṣiṇa at ang kanyang mga pari, at sinunog sila hanggang mamatay—kahit si Sudakṣiṇa ang lumikha nito.
Verse 41
चक्रं च विष्णोस्तदनुप्रविष्टं वाराणसीं साट्टसभालयापणाम् । सगोपुराट्टालककोष्ठसङ्कुलां सकोशहस्त्यश्वरथान्नशालिनीम् ॥ ४१ ॥
Pumasok din sa Vārāṇasī ang cakra ni Viṣṇu, habang hinahabol ang demonyong apoy, at sinunog ang lungsod hanggang sa lupa: mga bulwagan ng pagtitipon, mga palasyong may mataas na balkonahe, maraming pamilihan, mga tarangkahan, mga bantay-tore, mga bodega at kabang-yaman, at mga gusali para sa elepante, kabayo, karwahe, at imbakan ng butil.
Verse 42
दग्ध्वा वाराणसीं सर्वां विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । भूय: पार्श्वमुपातिष्ठत् कृष्णस्याक्लिष्टकर्मण: ॥ ४२ ॥
Matapos sunugin ang buong Vārāṇasī, ang Sudarśana-cakra ni Viṣṇu ay muling nagbalik at tumigil sa tabi ni Śrī Kṛṣṇa, na gumagawa nang walang kahirap-hirap.
Verse 43
य एनं श्रावयेन्मर्त्य उत्तम:श्लोकविक्रमम् । समाहितो वा शृणुयात् सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ ४३ ॥
Sinumang mortal na magsalaysay ng kabayanihan ni Panginoong Uttamaḥ-śloka, o makinig dito nang taimtim, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.
Pauṇḍraka was the king of Karūṣa who became intoxicated by praise from immature flatterers. Accepting their claims, he appropriated the name “Vāsudeva” and imitated the Lord’s insignia, mistaking external symbols and social validation for divine identity. The Bhāgavata frames this as a cautionary illustration of ahaṅkāra (false ego) and delusion (moha) when disconnected from śāstra and authentic realization.
Kṛṣṇa’s laughter highlights the ontological gap between mere costume and true divinity. The conch, disc, Śārṅga, Śrīvatsa, Kaustubha, and Garuḍa banner are not decorative accessories; they signify the Lord’s intrinsic potency and sovereignty. Pauṇḍraka’s mimicry resembles theatrical acting—externally similar but devoid of the Lord’s svarūpa-śakti—thereby exposing the absurdity of self-made divinity.
The text states that by constant meditation on the Supreme Lord, Pauṇḍraka shattered material bondage and became ‘Kṛṣṇa conscious’ in the sense that absorption in Kṛṣṇa (even through antagonism or imitation) can purify by fixing the mind on the Absolute. Traditional Vaiṣṇava commentators distinguish this from pure bhakti: the benefit arises from intense viṣaya-smṛti (fixation on the Lord), though it lacks the loving intent of devotion.
Abhicāra is a destructive rite intended to harm an enemy through ritualized invocation of fiery forces. Sudakṣiṇa, seeking revenge, invoked a fire-demon through Dakṣiṇāgni under Śiva’s sanction. Yet the Bhāgavata demonstrates that such violence cannot override Bhagavān’s protection (poṣaṇa). When Sudarśana repelled the demon, the destructive force—being inherently violent and misdirected against the Supreme—recoiled onto its creators, burning Sudakṣiṇa and the officiating priests.
Sudarśana acts as the Lord’s instrument of dharma and protection. After neutralizing the abhicāra demon, Sudarśana pursued the threat to its source, destroying the infrastructure of a polity that had aligned itself with aggressive adharma against Kṛṣṇa and His devotees. The narrative emphasizes Kṛṣṇa’s effortless sovereignty: the Lord remains composed in Dvārakā while His divine energy restores order and removes danger.