Adhyaya 57

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच विज्ञातार्थोऽपि गोविन्दो दग्धानाकर्ण्य पाण्डवान् । कुन्तीं च कुल्यकरणे सहरामो ययौ कुरून् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Bādarāyaṇi: Bagaman batid ni Govinda ang tunay na nangyari, nang marinig Niya ang balitang nasunog at namatay ang mga Pāṇḍava at si Reyna Kuntī, pumunta Siya kasama si Balarāma sa lupain ng mga Kuru upang gampanan ang tungkuling pang-angkan.

Verse 2

भीष्मं कृपं सविदुरं गान्धारीं द्रोणमेव च । तुल्यदु:खौ च सङ्गम्य हा कष्टमिति होचतु: ॥ २ ॥

Ang dalawang Panginoon ay nakipagkita kina Bhishma, Kripa, Vidura, Gandhari, at Drona. Nagpapakita ng kalungkutan na katulad ng sa kanila, sila ay sumigaw, 'Ay, napakasakit nito!'

Verse 3

लब्ध्वैतदन्तरं राजन् शतधन्वानमूचतु: । अक्रूरकृतवर्माणौ मनि: कस्मान्न गृह्यते ॥ ३ ॥

Sinasamantala ang pagkakataong ito, O Hari, sina Akrura at Kritavarma ay pumunta kay Satadhanva at nagsabi, 'Bakit hindi mo kunin ang hiyas na Syamantaka?'

Verse 4

योऽस्मभ्यं सम्प्रतिश्रुत्य कन्यारत्नं विगर्ह्य न: । कृष्णायादान्न सत्राजित् कस्माद् भ्रातरमन्वियात् ॥ ४ ॥

'Ipinangako ni Satrajit ang kanyang anak na babae na parang hiyas sa amin ngunit ibinigay siya kay Krishna sa halip, na hinahamak kaming kinalimutan. Kaya bakit hindi dapat sundan ni Satrajit ang landas ng kanyang kapatid?'

Verse 5

एवं भिन्नमतिस्ताभ्यां सत्राजितमसत्तम: । शयानमवधील्ल‍ोभात् स पाप: क्षीणजीवित: ॥ ५ ॥

Ang kanyang isip ay naimpluwensyahan ng kanilang payo, pinatay ng masamang si Satadhanva si Satrajit habang natutulog dahil lamang sa kasakiman. Sa ganitong paraan, pinaikli ng makasalanang si Satadhanva ang kanyang sariling buhay.

Verse 6

स्‍त्रीणां विक्रोशमानानां क्रन्दन्तीनामनाथवत् । हत्वा पशून् सौनिकवन्मणिमादाय जग्मिवान् ॥ ६ ॥

Habang ang mga kababaihan sa palasyo ni Satrajit ay sumisigaw at walang magawa na umiiyak, kinuha ni Satadhanva ang hiyas at umalis, tulad ng isang berdugo matapos pumatay ng mga hayop.

Verse 7

सत्यभामा च पितरं हतं वीक्ष्य शुचार्पिता । व्यलपत्तात तातेति हा हतास्मीति मुह्यती ॥ ७ ॥

Nang makita ni Satyabhāmā ang kanyang amang patay, nalugmok siya sa matinding dalamhati. Umiiyak siya, “Ama, Ama! Ay, ako’y napuksa!” at nawalan ng malay.

Verse 8

तैलद्रोण्यां मृतं प्रास्य जगाम गजसाह्वयम् । कृष्णाय विदितार्थाय तप्ताचख्यौ पितुर्वधम् ॥ ८ ॥

Inilagay ni Satyabhāmā ang bangkay ng kanyang ama sa malaking sisidlang puno ng langis at nagtungo sa Gajasāhvaya (Hastināpura). Doon, sa dalamhating nag-aalab, isinalaysay niya kay Panginoong Kṛṣṇa—na batid na ang lahat—ang pagpaslang sa kanyang ama.

Verse 9

तदाकर्ण्येश्वरौ राजन्ननुसृत्य नृलोकताम् । अहो न: परमं कष्टमित्यस्राक्षौ विलेपतु: ॥ ९ ॥

Nang marinig ito, O Hari, sina Panginoong Kṛṣṇa at Panginoong Balarāma—na wari’y sumusunod sa gawi ng tao—ay nagsabi, “Ay! Ito ang pinakadakilang dalamhati para sa Amin!” At sila’y tumangis na luhaang-luha ang mga mata.

Verse 10

आगत्य भगवांस्तस्मात् सभार्य: साग्रज: पुरम् । शतधन्वानमारेभे हन्तुं हर्तुं मणिं तत: ॥ १० ॥

Bumalik ang Kataas-taasang Panginoon sa Kanyang kabisera kasama ang Kanyang asawa at nakatatandang kapatid. Pagdating sa Dvārakā, naghanda Siya na patayin si Śatadhanvā at bawiin mula rito ang hiyas.

Verse 11

सोऽपि कृतोद्यमं ज्ञात्वा भीत: प्राणपरीप्सया । साहाय्ये कृतवर्माणमयाचत स चाब्रवीत् ॥ ११ ॥

Nang malaman ni Śatadhanvā na naghahanda si Panginoong Kṛṣṇa na patayin siya, siya’y sinaklot ng takot upang iligtas ang sariling buhay. Lumapit siya kay Kṛtavarmā upang humingi ng tulong, ngunit sumagot si Kṛtavarmā nang ganito.

Verse 12

नाहमीस्वरयो: कुर्यां हेलनं रामकृष्णयो: । को नु क्षेमाय कल्पेत तयोर्वृजिनमाचरन् ॥ १२ ॥ कंस: सहानुगोऽपीतो यद्‍द्वेषात्त्याजित: श्रिया । जरासन्ध: सप्तदश संयुगाद् विरथो गत: ॥ १३ ॥

Sinabi ni Kṛtavarmā: Hindi ko kayang lapastanganin ang Kataas-taasang Panginoon na sina Balarāma at Śrī Kṛṣṇa. Paano aasahan ng sinumang nagpapahirap sa Kanila ang kagalingan? Dahil sa poot laban sa Kanila, nawala kay Kaṁsa at sa kanyang mga tauhan ang yaman at buhay; at matapos lumaban nang labimpito, si Jarāsandha’y umuwi kahit walang karwaheng pandigma.

Verse 13

नाहमीस्वरयो: कुर्यां हेलनं रामकृष्णयो: । को नु क्षेमाय कल्पेत तयोर्वृजिनमाचरन् ॥ १२ ॥ कंस: सहानुगोऽपीतो यद्‍द्वेषात्त्याजित: श्रिया । जरासन्ध: सप्तदश संयुगाद् विरथो गत: ॥ १३ ॥

Sinabi ni Kṛtavarmā: Hindi ko kayang lapastanganin ang Kataas-taasang Panginoon na sina Balarāma at Śrī Kṛṣṇa. Paano aasahan ng sinumang nagpapahirap sa Kanila ang kagalingan? Dahil sa poot laban sa Kanila, nawala kay Kaṁsa at sa kanyang mga tauhan ang yaman at buhay; at matapos lumaban nang labimpito, si Jarāsandha’y umuwi kahit walang karwaheng pandigma.

Verse 14

प्रत्याख्यात: स चाक्रूरं पार्ष्णिग्राहमयाचत । सोऽप्याह को विरुध्येत विद्वानीश्वरयोर्बलम् ॥ १४ ॥

Nang siya’y tanggihan, lumapit si Śatadhanvā kay Akrūra at humingi ng kanlungan. Ngunit sinabi rin ni Akrūra, “Sino ang sasalungat sa dalawang Persona ng Diyos kung batid niya ang Kanilang lakas?”

Verse 15

य इदं लीलया विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । चेष्टां विश्वसृजो यस्य न विदुर्मोहिताजया ॥ १५ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon ang lumilikha, nag-iingat, at sumisira sa sansinukob na ito bilang Kanyang līlā. Maging ang mga tagapaglikha ng daigdig gaya ni Brahmā ay di maunawaan ang Kanyang layon, sapagkat nalilito sila ng Kanyang Māyā (Ajā).

Verse 16

य: सप्तहायन: शैलमुत्पाट्यैकेन पाणिना । दधार लीलया बाल उच्छिलीन्ध्रमिवार्भक: ॥ १६ ॥

Noong pitong taong gulang pa lamang, binunot ni Kṛṣṇa ang isang bundok at inangat ito sa isang kamay bilang Kanyang līlā—kasingdali ng batang pumipitas ng kabute.

Verse 17

नमस्तस्मै भगवते कृष्णायाद्भ‍ुतकर्मणे । अनन्तायादिभूताय कूटस्थायात्मने नम: ॥ १७ ॥

Iniaalay ko ang aking paggalang sa Kataas-taasang Diyos, si Kṛṣṇa, na ang bawat gawa ay kamangha-mangha. Siya ang Kataas-taasang Kaluluwa, ang walang limitasyong pinagmulan at sentro ng lahat ng pag-iral.

Verse 18

प्रत्याख्यात: स तेनापि शतधन्वा महामणिम् । तस्मिन् न्यस्याश्वमारुह्य शतयोजनगं ययौ ॥ १८ ॥

Dahil tinanggihan din siya ni Akrūra, inilagay ni Śatadhanvā ang mahalagang hiyas sa pangangalaga ni Akrūra at tumakas sakay ng kabayong kayang maglakbay ng isandaang yojana.

Verse 19

गरुडध्वजमारुह्य रथं रामजनार्दनौ । अन्वयातां महावेगैरश्वै राजन् गुरुद्रुहम् ॥ १९ ॥

Mahal na Hari, sumakay sina Kṛṣṇa at Balarāma sa karwahe ni Kṛṣṇa, na may watawat ng Garuḍa at hila ng napakabibilis na kabayo, at tinugis ang pumatay sa kanilang nakatatanda.

Verse 20

मिथिलायामुपवने विसृज्य पतितं हयम् । पद्‍भ्यामधावत् सन्त्रस्त: कृष्णोऽप्यन्वद्रवद् रुषा ॥ २० ॥

Sa isang hardin sa labas ng Mithilā, bumagsak ang kabayong sinasakyan ni Śatadhanvā. Sa takot, iniwan niya ang kabayo at nagsimulang tumakas nang naglalakad, habang galit na humahabol si Kṛṣṇa.

Verse 21

पदातेर्भगवांस्तस्य पदातिस्तिग्मनेमिना । चक्रेण शिर उत्कृत्य वाससोर्व्यचिनोन्मणिम् ॥ २१ ॥

Habang tumatakas si Śatadhanvā nang naglalakad, ang Kataas-taasang Panginoon, na naglalakad din, ay pinutol ang kanyang ulo gamit ang Kanyang matalim na disc. Pagkatapos ay hinalughog ng Panginoon ang itaas at ibabang kasuotan ni Śatadhanvā para sa hiyas na Syamantaka.

Verse 22

अलब्धमणिरागत्य कृष्ण आहाग्रजान्तिकम् । वृथा हत: शतधनुर्मणिस्तत्र न विद्यते ॥ २२ ॥

Nang hindi matagpuan ang hiyas, lumapit ang Panginoong Śrī Kṛṣṇa sa nakatatandang kapatid at nagsabi, “Walang saysay nating napatay si Śatadhanvā; wala rito ang hiyas.”

Verse 23

तत आह बलो नूनं स मणि: शतधन्वना । कस्मिंश्चित् पुरुषे न्यस्तस्तमन्वेष पुरं व्रज ॥ २३ ॥

Sumagot si Panginoong Balarāma, “Tiyak na ipinagkatiwala ni Śatadhanvā ang hiyas sa isang tao. Bumalik ka sa ating lungsod at hanapin siya.”

Verse 24

अहं वैदेहमिच्छामि द्रष्टुं प्रियतमं मम । इत्युक्त्वा मिथिलां राजन् विवेश यदुनन्दन: ॥ २४ ॥

“Nais kong dalawin ang Haring Videha na pinakamamahal ko.” Pagkasabi nito, O Hari, pumasok sa Mithilā si Balarāma, ang minamahal na inapo ng Yadu.

Verse 25

तं द‍ृष्ट्वा सहसोत्थाय मैथिल: प्रीतमानस: । अर्हयामास विधिवदर्हणीयं समर्हणै: ॥ २५ ॥

Nang makita siyang papalapit, agad tumindig ang hari ng Mithilā na may pusong punô ng pag-ibig, at ayon sa tuntunin ng kasulatan ay pinarangalan at sinamba ang lubhang karapat-dapat sambahin na Panginoon sa masaganang handog.

Verse 26

उवास तस्यां कतिचिन्मिथिलायां समा विभु: । मानित: प्रीतियुक्तेन जनकेन महात्मना । ततोऽशिक्षद् गदां काले धार्तराष्ट्र: सुयोधन: ॥ २६ ॥

Nanatili ang makapangyarihang Panginoong Balarāma sa Mithilā sa loob ng ilang taon, pinarangalan ng debotong si Janaka Mahārāja na may pusong dakila. Sa panahong iyon, natutuhan ni Suyodhana, anak ni Dhṛtarāṣṭra, mula kay Balarāma ang sining ng pakikipaglaban gamit ang pamalo.

Verse 27

केशवो द्वारकामेत्य निधनं शतधन्वन: । अप्राप्तिं च मणे: प्राह प्रियाया: प्रियकृद् विभु: ॥ २७ ॥

Dumating si Keśava sa Dvārakā at isinalaysay ang pagkamatay ni Śatadhanvā. Sinabi rin Niya na hindi Niya natagpuan ang hiyas na Syamantaka, at nagsalita Siya nang may tamis upang mapasaya ang minamahal na si Satyabhāmā.

Verse 28

तत: स कारयामास क्रिया बन्धोर्हतस्य वै । साकं सुहृद्भ‍िर्भगवान् या या: स्यु: साम्परायिकी: ॥ २८ ॥

Pagkaraan, ipinagawa ni Panginoong Kṛṣṇa, kasama ang mga kaibigang-buti ng angkan, ang lahat ng nararapat na ritwal ng paglilibing para sa napatay na kamag-anak na si Satrājit.

Verse 29

अक्रूर: कृतवर्मा च श्रुत्वा शतधनोर्वधम् । व्यूषतुर्भयवित्रस्तौ द्वारकाया: प्रयोजकौ ॥ २९ ॥

Nang marinig nina Akrūra at Kṛtavarmā—na siyang nag-udyok kay Śatadhanvā sa kasalanan—na siya’y napatay, sila’y nanginig sa takot, tumakas mula sa Dvārakā, at nanirahan sa ibang dako.

Verse 30

अक्रूरे प्रोषितेऽरिष्टान्यासन् वै द्वारकौकसाम् । शारीरा मानसास्तापा मुहुर्दैविकभौतिका: ॥ ३० ॥

Sa pagkawala ni Akrūra, lumitaw ang masasamang palatandaan sa Dvārakā. Ang mga mamamayan ay patuloy na dumanas ng paghihirap sa katawan at isip, pati ng mga kaguluhang dulot ng mas mataas na kapangyarihan at ng mga nilalang sa lupa.

Verse 31

इत्यङ्गोपदिशन्त्येके विस्मृत्य प्रागुदाहृतम् । मुनिवासनिवासे किं घटेतारिष्टदर्शनम् ॥ ३१ ॥

May ilan ang nagmungkahing ang mga suliranin ay dahil wala si Akrūra, ngunit nalimutan nila ang kaluwalhatian ng Kataas-taasang Panginoon na sila mismo’y madalas nang nagpahayag. Tunay, paano magkakaroon ng kapahamakan sa lugar na tinitirhan ng Bhagavān, ang tahanan ng mga pantas?

Verse 32

देवेऽवर्षति काशीश: श्वफल्कायागताय वै । स्वसुतां गान्दिनीं प्रादात् ततोऽवर्षत् स्म काशिषु ॥ ३२ ॥

Nang pigilan ni Haring Indra ang ulan sa Kāsī, ibinigay ng hari ng lungsod ang anak niyang si Gāndinī kay Śvaphalka na dumalaw; at di naglaon, umulan sa kaharian ng Kāśī.

Verse 33

तत्सुतस्तत्प्रभावोऽसावक्रूरो यत्र यत्र ह । देवोऽभिवर्षते तत्र नोपतापा न मारीका: ॥ ३३ ॥

Ang anak niyang si Akrūra ay may gayunding kapangyarihan; saan man siya manirahan, magbibigay si Haring Indra ng sapat na ulan, at ang lugar na iyon ay walang pighati at walang kamatayang wala sa oras.

Verse 34

इति वृद्धवच: श्रुत्वा नैतावदिह कारणम् । इति मत्वा समानाय्य प्राहाक्रूरं जनार्दन: ॥ ३४ ॥

Nang marinig ang mga salita ng matatanda, naunawaan ni Janārdana na hindi lamang ang pagkawala ni Akrūra ang sanhi ng masasamang palatandaan; gayunman, ipinatawag niya si Akrūra pabalik sa Dvārakā at kinausap siya.

Verse 35

पूजयित्वाभिभाष्यैनं कथयित्वा प्रिया: कथा: । विज्ञाताखिलचित्तज्ञ: स्मयमान उवाच ह ॥ ३५ ॥ ननु दानपते न्यस्तस्त्वय्यास्ते शतधन्वना । स्यमन्तको मनि: श्रीमान् विदित: पूर्वमेव न: ॥ ३६ ॥

Pinarangalan ni Śrī Kṛṣṇa si Akrūra, kinausap siya nang palihim at nagsalita ng mga kaaya-ayang salita. Pagkaraan, ang Panginoong Nakaaalam ng lahat, na batid ang laman ng kanyang puso, ay ngumiti at nagsabi: “O panginoon ng pagkakawanggawa, ang maringal na hiyas na Syamantaka na iniwan ni Śatadhanvā sa iyong pag-iingat ay tiyak na nasa iyo pa; matagal na naming alam ito.”

Verse 36

पूजयित्वाभिभाष्यैनं कथयित्वा प्रिया: कथा: । विज्ञाताखिलचित्तज्ञ: स्मयमान उवाच ह ॥ ३५ ॥ ननु दानपते न्यस्तस्त्वय्यास्ते शतधन्वना । स्यमन्तको मनि: श्रीमान् विदित: पूर्वमेव न: ॥ ३६ ॥

Pinarangalan ni Śrī Kṛṣṇa si Akrūra, kinausap siya nang palihim at nagsalita ng mga kaaya-ayang salita. Pagkaraan, ang Panginoong Nakaaalam ng lahat ay ngumiti at nagsabi: “O panginoon ng pagkakawanggawa, ang maringal na hiyas na Syamantaka na iniwan ni Śatadhanvā sa iyong pag-iingat ay tiyak na nasa iyo pa; matagal na naming alam ito.”

Verse 37

सत्राजितोऽनपत्यत्वाद् गृह्णीयुर्दुहितु: सुता: । दायं निनीयाप: पिण्डान् विमुच्यर्णं च शेषितम् ॥ ३७ ॥

Dahil walang anak na lalaki si Satrājit, ang mga anak na lalaki ng kaniyang anak na babae ang dapat tumanggap ng mana. Dapat silang maghandog ng tubig at piṇḍa para sa alaala ng ninuno, bayaran ang utang ng lolo, at itira ang natitira para sa kanila.

Verse 38

तथापि दुर्धरस्त्वन्यैस्त्वय्यास्तां सुव्रते मणि: । किन्तु मामग्रज: सम्यङ्‍न प्रत्येति मणिं प्रति ॥ ३८ ॥ दर्शयस्व महाभाग बन्धूनां शान्तिमावह । अव्युच्छिन्ना मखास्तेऽद्य वर्तन्ते रुक्‍मवेदय: ॥ ३९ ॥

Gayunman, O mapagkakatiwalaang Akrūra, manatili nawa ang hiyas sa iyong pag-iingat, sapagkat mahirap itong bantayan ng iba. Ngunit ang aking nakatatandang kapatid ay hindi lubos na naniniwala sa sinabi ko tungkol sa hiyas; kaya ipakita mo ito kahit minsan lamang. O pinagpala, sa gayon ay mapapawi ang alinlangan ng aming mga kamag-anak; sapagkat batid ng lahat na ikaw ay walang patid na nagsasagawa ng mga yajña sa mga dambanang ginto.

Verse 39

तथापि दुर्धरस्त्वन्यैस्त्वय्यास्तां सुव्रते मणि: । किन्तु मामग्रज: सम्यङ्‍न प्रत्येति मणिं प्रति ॥ ३८ ॥ दर्शयस्व महाभाग बन्धूनां शान्तिमावह । अव्युच्छिन्ना मखास्तेऽद्य वर्तन्ते रुक्‍मवेदय: ॥ ३९ ॥

Gayunman, O mapagkakatiwalaang Akrūra, manatili nawa ang hiyas sa iyong pag-iingat, sapagkat mahirap itong bantayan ng iba. Ngunit ang aking nakatatandang kapatid ay hindi lubos na naniniwala sa sinabi ko tungkol sa hiyas; kaya ipakita mo ito kahit minsan lamang. O pinagpala, sa gayon ay mapapawi ang alinlangan ng aming mga kamag-anak; sapagkat batid ng lahat na ikaw ay walang patid na nagsasagawa ng mga yajña sa mga dambanang ginto.

Verse 40

एवं सामभिरालब्ध: श्वफल्कतनयो मणिम् । आदाय वाससाच्छन्न: ददौ सूर्यसमप्रभम् ॥ ४० ॥

Napahiya sa mapagpayapang pananalita ng Panginoong Śrī Kṛṣṇa, ang anak ni Śvaphalka (Akrūra) ay inilabas ang hiyas na itinago sa kaniyang kasuotan at ibinigay sa Panginoon. Ang hiyas ay kumislap na parang araw.

Verse 41

स्यमन्तकं दर्शयित्वा ज्ञातिभ्यो रज आत्मन: । विमृज्य मणिना भूयस्तस्मै प्रत्यर्पयत् प्रभु: ॥ ४१ ॥

Matapos ipakita ng Makapangyarihang Panginoon ang hiyas na Syamantaka sa Kaniyang mga kamag-anak at sa gayon ay mapawi ang maling paratang laban sa Kaniya, ibinalik Niya ito kay Akrūra.

Verse 42

यस्त्वेतद् भगवत ईश्वरस्य विष्णो- र्वीर्याढ्यं वृजिनहरं सुमङ्गलं च । आख्यानं पठति श‍ृणोत्यनुस्मरेद् वा दुष्कीर्तिं दुरितमपोह्य याति शान्तिम् ॥ ४२ ॥

Ang banal na salaysay na ito, hitik sa paglalarawan ng kapangyarihan ni Panginoong Śrī Viṣṇu, ang Kataas-taasang Diyos, ay nag-aalis ng kasalanan at nagkakaloob ng lahat ng pagpapala. Sinumang bumibigkas, nakikinig, o nag-aalaala nito ay magtataboy ng kahihiyan at kasalanan at makakamtan ang kapayapaan.