Adhyaya 15

Verse 1

श्रीशुक उवाच ततश्च पौगण्डवय:श्रीतौ व्रजे बभूवतुस्तौ पशुपालसम्मतौ । गाश्चारयन्तौ सखिभि: समं पदै- र्वृन्दावनं पुण्यमतीव चक्रतु: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Pagkaraan, nang sina Panginoong Rāma at Panginoong Kṛṣṇa ay umabot sa edad na paugaṇḍa (anim hanggang sampu) habang nasa Vraja, pinahintulutan sila ng mga gopa na mag-alaga ng mga baka. Kasama ang kanilang mga kaibigan, ginawa nilang lubhang mapalad ang Vṛndāvana sa pamamagitan ng mga bakas ng kanilang mga paang-loto.

Verse 2

तन्माधवो वेणुमुदीरयन् वृतो गोपैर्गृणद्भ‍ि: स्वयशो बलान्वित: । पशून् पुरस्कृत्य पशव्यमाविशद् विहर्तुकाम: कुसुमाकरं वनम् ॥ २ ॥

Pagkatapos, sa pagnanais na magtamasa ng lila, si Panginoong Mādhava ay tumugtog ng plauta, napalilibutan ng mga batang gopa na umaawit ng Kanyang kaluwalhatian, at kasama si Balarāma; inuna Niya ang mga baka at pumasok sa gubat ng Vṛndāvana na hitik sa mga bulaklak at sagana sa pastulan.

Verse 3

तन्मञ्जुघोषालिमृगद्विजाकुलं महन्मन:प्रख्यपय:सरस्वता । वातेन जुष्टं शतपत्रगन्धिना निरीक्ष्य रन्तुं भगवान् मनो दधे ॥ ३ ॥

Nang masdan ng Kataas-taasang Panginoon ang gubat—na umaalingawngaw sa kaaya-ayang tunog ng mga bubuyog, hayop at ibon; pinaganda ng lawa na may malinaw na tubig na wari’y isipan ng mga dakilang banal; at hinahaplos ng simoy na may halimuyak ng mga lotus na may sandaang talulot—nagpasya si Panginoong Kṛṣṇa na magtamasa sa mapalad na kapaligiran.

Verse 4

स तत्र तत्रारुणपल्लवश्रिया फलप्रसूनोरुभरेण पादयो: । स्पृशच्छिखान् वीक्ष्य वनस्पतीन् मुदा स्मयन्निवाहाग्रजमादिपूरुष: ॥ ४ ॥

Nakita ng Sinaunang Panginoon na ang matatayog na puno, na may ganda ng mapulang usbong at bigat ng bunga at bulaklak, ay yumuyuko na wari’y hahaplos sa Kanyang mga paa sa dulo ng mga sanga. Kaya Siya’y marahang ngumiti at kinausap ang Kanyang nakatatandang kapatid.

Verse 5

श्रीभगवानुवाच अहो अमी देववरामरार्चितं पादाम्बुजं ते सुमन:फलार्हणम् । नमन्त्युपादाय शिखाभिरात्मन- स्तमोऽपहत्यै तरुजन्म यत्कृतम् ॥ ५ ॥

Sinabi ng Sri Bhagavan: “O pinakadakila sa mga panginoon! Tingnan mo—ang mga punong ito’y yumuyuko sa iyong mga paa na tulad ng lotus, na sinasamba maging ng mga walang-kamatayang deva, at nag-aalay ng bulaklak at bunga. Nais nilang pawiin ang dilim ng kamangmangan na nagbunga ng kanilang kapanganakang puno.”

Verse 6

एतेऽलिनस्तव यशोऽखिललोकतीर्थं गायन्त आदिपुरुषानुपथं भजन्ते । प्रायो अमी मुनिगणा भवदीयमुख्या गूढं वनेऽपि न जहत्यनघात्मदैवम् ॥ ६ ॥

O Sinaunang Persona, ang mga bubuyog na ito’y umaawit ng Iyong kaluwalhatian—na siyang banal na tirtha ng buong daigdig—at sumasamba sa Iyo sa pagsunod sa Iyong landas. Tila sila’y mga dakilang muni at pangunahing bhakta Mo; kahit nagkubli Ka sa gubat, O walang-dungis, hindi nila iniiwan ang kanilang sinasambang Panginoon.

Verse 7

नृत्यन्त्यमी शिखिन ईड्य मुदा हरिण्य: कुर्वन्ति गोप्य इव ते प्रियमीक्षणेन । सूक्तैश्च कोकिलगणा गृहमागताय धन्या वनौकस इयान् हि सतां निसर्ग: ॥ ७ ॥

O karapat-dapat sambahin, ang mga paboreal na ito’y sumasayaw sa tuwa; ang mga usa’y nagpapasaya sa Iyo sa mapagmahal na tingin, gaya ng mga gopi; at ang mga kukuko’y nagbibigay-galang sa Iyo sa mga awit na tila mga sukta ng Veda para sa panauhing dumarating sa tahanan. Mapalad ang mga naninirahan sa gubat; sapagkat ganito ang likas na asal ng mga banal sa pagtanggap ng dakilang kaluluwa.

Verse 8

धन्येयमद्य धरणी तृणवीरुधस्त्वत्- पादस्पृशो द्रुमलता: करजाभिमृष्टा: । नद्योऽद्रय: खगमृगा: सदयावलोकै- र्गोप्योऽन्तरेण भुजयोरपि यत्स्पृहा श्री: ॥ ८ ॥

Mapalad ngayon ang daigdig na ito, sapagkat hinaplos Mo ng Iyong mga paa ang damo at mga halamang-gubat, at ng Iyong mga kuko ang mga puno at baging. Sa Iyong mahabaging tingin, pinagpala Mo ang mga ilog, bundok, ibon, at hayop. Ngunit higit sa lahat, niyakap Mo ang mga gopi sa pagitan ng Iyong dalawang bisig—biyayang minimithi maging ng diyosang Sri, si Lakshmi mismo.

Verse 9

श्रीशुक उवाच एवं वृन्दावनं श्रीमत् कृष्ण: प्रीतमना: पशून् । रेमे सञ्चारयन्नद्रे: सरिद्रोध:सु सानुग: ॥ ९ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Sa gayon, matapos ipahayag ang Kanyang kasiyahan sa marilag na gubat ng Vṛndāvana at sa mga naninirahan doon, nagalak si Bhagavān Śrī Kṛṣṇa na magpastol ng mga baka at iba pang hayop kasama ang Kanyang mga kaibigang gopāla sa pampang ng Yamunā sa ibaba ng Burol ng Govardhana.

Verse 10

क्‍वचिद् गायति गायत्सु मदान्धालिष्वनुव्रतै: । उपगीयमानचरित: पथि सङ्कर्षणान्वित: ॥ १० ॥ अनुजल्पति जल्पन्तं कलवाक्यै: शुकं क्‍वचित् । क्‍वचित्सवल्गु कूजन्तमनुकूजति कोकिलम् । क्‍वचिच्च कालहंसानामनुकूजति कूजितम् । अभिनृत्यति नृत्यन्तं बर्हिणं हासयन् क्‍वचित् ॥ ११ ॥ मेघगम्भीरया वाचा नामभिर्दूरगान् पशून् । क्‍वचिदाह्वयति प्रीत्या गोगोपालमनोज्ञया ॥ १२ ॥

Kung minsan, ang mga bubuyog sa Vṛndāvana ay nalulunod sa ligaya ng bhakti, ipinikit ang mga mata at umaawit; noon, habang naglalakad sa landas ng gubat kasama si Saṅkarṣaṇa (Balarāma) at inaawit ng mga kaibigan ang Kanyang mga lila, ginagaya rin ni Śrī Kṛṣṇa ang awit ng mga bubuyog.

Verse 11

क्‍वचिद् गायति गायत्सु मदान्धालिष्वनुव्रतै: । उपगीयमानचरित: पथि सङ्कर्षणान्वित: ॥ १० ॥ अनुजल्पति जल्पन्तं कलवाक्यै: शुकं क्‍वचित् । क्‍वचित्सवल्गु कूजन्तमनुकूजति कोकिलम् । क्‍वचिच्च कालहंसानामनुकूजति कूजितम् । अभिनृत्यति नृत्यन्तं बर्हिणं हासयन् क्‍वचित् ॥ ११ ॥ मेघगम्भीरया वाचा नामभिर्दूरगान् पशून् । क्‍वचिदाह्वयति प्रीत्या गोगोपालमनोज्ञया ॥ १२ ॥

Kung minsan ginagaya Niya ang madulas na daldal ng loro sa malamyos na tinig; kung minsan ang matamis na huni ng kukuko; kung minsan ang huni ng mga sisne; at kung minsan ay sumasayaw Siya na gaya ng paboreal, pinapatawa ang mga kaibigang gopāla.

Verse 12

क्‍वचिद् गायति गायत्सु मदान्धालिष्वनुव्रतै: । उपगीयमानचरित: पथि सङ्कर्षणान्वित: ॥ १० ॥ अनुजल्पति जल्पन्तं कलवाक्यै: शुकं क्‍वचित् । क्‍वचित्सवल्गु कूजन्तमनुकूजति कोकिलम् । क्‍वचिच्च कालहंसानामनुकूजति कूजितम् । अभिनृत्यति नृत्यन्तं बर्हिणं हासयन् क्‍वचित् ॥ ११ ॥ मेघगम्भीरया वाचा नामभिर्दूरगान् पशून् । क्‍वचिदाह्वयति प्रीत्या गोगोपालमनोज्ञया ॥ १२ ॥

Kung minsan, sa tinig na malalim na gaya ng dagundong ng ulap, tinatawag Niya nang may pag-ibig ang mga hayop na napalayo sa kawan, binibigkas ang kanilang mga pangalan; ang kaakit-akit na tawag na iyon ay bumibighani sa mga baka at sa mga batang gopāla.

Verse 13

चकोरक्रौञ्चचक्राह्वभारद्वाजांश्च बर्हिण: । अनुरौति स्म सत्त्वानां भीतवद् व्याघ्रसिंहयो: ॥ १३ ॥

Kung minsan sumisigaw Siya na ginagaya ang huni ng mga ibon gaya ng cakora, krauñca, cakrāhva, bhāradvāja, at paboreal; at kung minsan tumatakbo Siya kasama ang maliliit na hayop na wari’y natatakot sa tigre at leon, bilang paglalaro.

Verse 14

क्‍वचित् क्रीडापरिश्रान्तं गोपोत्सङ्गोपबर्हणम् । स्वयं विश्रमयत्यार्यं पादसंवाहनादिभि: ॥ १४ ॥

Kung minsan, kapag napagod sa paglalaro ang nakatatandang kapatid na si Balarāma at humiga na ang ulo’y nasa kandungan ng isang batang pastol, si Panginoong Śrī Kṛṣṇa mismo ang nagmamasahe sa kanyang mga paa at naglilingkod sa iba pang paraan upang siya’y makapagpahinga.

Verse 15

नृत्यतो गायत: क्‍वापि वल्गतो युध्यतो मिथ: । गृहीतहस्तौ गोपालान् हसन्तौ प्रशशंसतु: ॥ १५ ॥

Minsan, habang ang mga batang pastol ay sumasayaw, umaawit, naglalaro at nagbibirong nag-aagawan o nagbubuno, sina Śrī Kṛṣṇa at Balarāma ay nakatayo roon na magkahawak-kamay, pinupuri ang kanilang mga kaibigan at tumatawa.

Verse 16

क्‍वचित् पल्लवतल्पेषु नियुद्धश्रमकर्शित: । वृक्षमूलाश्रय: शेते गोपोत्सङ्गोपबर्हण: ॥ १६ ॥

Kung minsan, napagod si Śrī Kṛṣṇa sa pakikipagbuno at humiga sa paanan ng puno, sa higaan ng malalambot na sanga at usbong, at ginawang unan ang kandungan ng kaibigang pastol.

Verse 17

पादसंवाहनं चक्रु: केचित्तस्य महात्मन: । अपरे हतपाप्मानो व्यजनै: समवीजयन् ॥ १७ ॥

Pagkatapos, ang ilan sa mga batang pastol na may dakilang puso ay nagmamasahe sa Kanyang mga paang-loto; at ang iba, dahil malinis sa kasalanan, ay bihasang nagpapaypay sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 18

अन्ये तदनुरूपाणि मनोज्ञानि महात्मन: । गायन्ति स्म महाराज स्नेहक्लिन्नधिय: शनै: ॥ १८ ॥

Mahal na Hari, ang iba pang mga bata ay marahang umaawit ng mga kaakit-akit na awit na angkop sa sandali; at dahil sa pag-ibig sa Panginoon, natutunaw ang kanilang mga puso.

Verse 19

एवं निगूढात्मगति: स्वमायया गोपात्मजत्वं चरितैर्विडम्बयन् । रेमे रमालालितपादपल्लवो ग्राम्यै: समं ग्राम्यवदीशचेष्टित: ॥ १९ ॥

Sa ganitong paraan, ang Kataas-taasang Panginoon na ang malalambot na paang-loto ay inaalagaan ni Lakṣmī, ay itinago ang Kanyang makalangit na karangyaan sa pamamagitan ng Kanyang panloob na māyā at kumilos na parang anak ng pastol ng baka. Gayunman, habang naglilibang na tila batang taga-nayon kasama ng iba, madalas pa rin Siyang magpakita ng mga gawang himala na tanging Diyos lamang ang makagagawa.

Verse 20

श्रीदामा नाम गोपालो रामकेशवयो: सखा । सुबलस्तोककृष्णाद्या गोपा: प्रेम्णेदमब्रुवन् ॥ २० ॥

Minsan, ang ilang batang pastol—si Śrīdāmā, ang matalik na kaibigan nina Rāma at Kṛṣṇa, kasama sina Subala, Stokakṛṣṇa at iba pa—ay buong pagmamahal na nagsabi ng mga salitang ito.

Verse 21

राम राम महाबाहो कृष्ण दुष्टनिबर्हण । इतोऽविदूरे सुमहद् वनं तालालिसङ्कुलम् ॥ २१ ॥

[Sabi ng mga batang pastol:] O Rāma, Rāma, makapangyarihang may bisig! O Kṛṣṇa, tagapuksa ng masasama! Hindi kalayuan mula rito ay may isang napakalaking gubat na punô ng hanay-hanay na punong palma.

Verse 22

फलानि तत्र भूरीणि पतन्ति पतितानि च । सन्ति किन्त्ववरुद्धानि धेनुकेन दुरात्मना ॥ २२ ॥

Sa gubat na iyon, napakaraming bunga ang nalalaglag mula sa mga puno, at marami na ring nakahandusay sa lupa. Ngunit ang lahat ng iyon ay binabantayan at hinahadlangan ng masamang si Dhenuka.

Verse 23

सोऽतिवीर्योऽसुरो राम हे कृष्ण खररूपधृक् । आत्मतुल्यबलैरन्यैर्ज्ञातिभिर्बहुभिर्वृत: ॥ २३ ॥

O Rāma, O Kṛṣṇa! Ang asurang si Dhenuka ay napakalakas at nag-anyong asno. Napapaligiran siya ng maraming kamag-anak at kasama na kasinglakas niya at may kahawig na anyo.

Verse 24

तस्मात् कृतनराहाराद् भीतैर्नृभिरमित्रहन् । न सेव्यते पशुगणै: पक्षिसङ्घैर्विवर्जितम् ॥ २४ ॥

Dahil nilamon ng demonyong si Dhenuka ang mga tao, kaya takót ang mga tao at hayop na pumunta sa gubat ng Tāla. O mamamatay ng kaaway, pati mga ibon ay umiiwas doon.

Verse 25

विद्यन्तेऽभुक्तपूर्वाणि फलानि सुरभीणि च । एष वै सुरभिर्गन्धो विषूचीनोऽवगृह्यते ॥ २५ ॥

Naroon ang mga mababangong bunga na hindi pa natitikman ninuman. Masdan, ang halimuyak ng mga bungang tāla ay kumakalat sa lahat ng dako.

Verse 26

प्रयच्छ तानि न: कृष्ण गन्धलोभितचेतसाम् । वाञ्छास्ति महती राम गम्यतां यदि रोचते ॥ २६ ॥

O Kṛṣṇa, pakikuha mo kami ng mga bungang iyon; nahumaling ang aming isip sa bango nito. Mahal na Rāma, napakalaki ng aming pagnanais; kung mamarapatin mo, pumunta tayo sa gubat ng Tāla.

Verse 27

एवं सुहृद्वच: श्रुत्वा सुहृत्प्रियचिकीर्षया । प्रहस्य जग्मतुर्गोपैर्वृतौ तालवनं प्रभू ॥ २७ ॥

Nang marinig ang mga salita ng kanilang minamahal na mga kasama, tumawa sina Kṛṣṇa at Balarāma at, sa pagnanais na pasayahin sila, nagtungo sa Tālavana na napalilibutan ng mga batang pastol.

Verse 28

बल: प्रविश्य बाहुभ्यां तालान् सम्परिकम्पयन् । फलानि पातयामास मतङ्गज इवौजसा ॥ २८ ॥

Naunang pumasok si Panginoong Balarāma sa gubat ng Tāla. Pagkaraan, gamit ang dalawang bisig, inuga niya nang malakas ang mga punong tāla na parang mabangis na elepante, kaya nalaglag sa lupa ang mga bunga.

Verse 29

फलानां पततां शब्दं निशम्यासुररासभ: । अभ्यधावत् क्षितितलं सनगं परिकम्पयन् ॥ २९ ॥

Nang marinig ang tunog ng mga prutas na nalalaglag, sumugod ang asurang si Dhenuka na anyong asno, at pinayanig ang lupa at mga puno sa pag-atake.

Verse 30

समेत्य तरसा प्रत्यग् द्वाभ्यां पद्‌भ्यां बलं बली । निहत्योरसि काशब्दं मुञ्चन् पर्यसरत् खल: ॥ ३० ॥

Sumugod ang makapangyarihang si Dhenuka kay Panginoong Baladeva at sinipa ang dibdib Niya gamit ang dalawang kuko ng hulihang paa; saka siya tumakbong paikot habang malakas na umuungal.

Verse 31

पुनरासाद्य संरब्ध उपक्रोष्टा पराक् स्थित: । चरणावपरौ राजन् बलाय प्राक्षिपद् रुषा ॥ ३१ ॥

O Hari! Muling lumapit ang nagngangalit na si Dhenuka kay Panginoong Balarama, tumalikod at tumindig; saka sumigaw sa poot at inihagis ang dalawang hulihang paa laban sa Kanya.

Verse 32

स तं गृहीत्वा प्रपदोर्भ्रामयित्वैकपाणिना । चिक्षेप तृणराजाग्रे भ्रामणत्यक्तजीवितम् ॥ ३२ ॥

Pagkatapos, hinawakan ni Panginoong Balarama ang mga kuko nito, inikot-ikot sa isang kamay, at inihagis sa tuktok ng punong palma; sa tindi ng pag-ikot ay namatay si Dhenuka.

Verse 33

तेनाहतो महातालो वेपमानो बृहच्छिरा: । पार्श्वस्थं कम्पयन् भग्न: स चान्यं सोऽपि चापरम् ॥ ३३ ॥

Nang tumama roon ang katawan nito, nanginig ang pinakamataas na punong palma sa gubat at nabali kasama ang mabigat na tuktok; ang pagyanig nito’y nagpayanig sa katabing puno, na nabali rin at tumama sa iba—kaya maraming puno ang nayanig at nabali.

Verse 34

बलस्य लीलयोत्सृष्टखरदेहहताहता: । तालाश्चकम्पिरे सर्वे महावातेरिता इव ॥ ३४ ॥

Dahil sa banal na lila ni Panginoong Balarāma na inihagis ang katawan ng asurang asno sa tuktok ng pinakamataas na punong palma, nanginig at nagbanggaan ang lahat ng palma na parang tinatangay ng malakas na hangin.

Verse 35

नैतच्चित्रं भगवति ह्यनन्ते जगदीश्वरे । ओतप्रोतमिदं यस्मिंस्तन्तुष्वङ्ग यथा पट: ॥ ३५ ॥

O Parīkṣit, hindi kataka-taka na napatay ni Bhagavān Balarāma—ang Walang Hanggan at Panginoon ng sansinukob—si Dhenukāsura; sapagkat ang buong kosmos ay nakahabi sa Kanya tulad ng telang nakasalalay sa mga sinulid na patayo at pahalang.

Verse 36

तत: कृष्णं च रामं च ज्ञातयो धेनुकस्य ये । क्रोष्टारोऽभ्यद्रवन् सर्वे संरब्धा हतबान्धवा: ॥ ३६ ॥

Pagkatapos, ang iba pang mga asurang asno na kamag-anak ni Dhenukāsura, nagngitngit sa pagkamatay ng kanilang kasama, at agad na nagsitakbo upang salakayin sina Kṛṣṇa at Rāma.

Verse 37

तांस्तानापतत: कृष्णो रामश्च नृप लीलया । गृहीतपश्चाच्चरणान् प्राहिणोत्तृणराजसु ॥ ३७ ॥

O Hari, nang sila’y sumalakay, sina Kṛṣṇa at Rāma ay magaan na sa kanilang lila, hinawakan ang bawat isa sa hulihang paa at inihagis silang lahat sa tuktok ng mga punong palma.

Verse 38

फलप्रकरसङ्कीर्णं दैत्यदेहैर्गतासुभि: । रराज भू: सतालाग्रैर्घनैरिव नभस्तलम् ॥ ३८ ॥

Pagkaraan, ang lupa ay naging marikit, natabunan ng mga bunton ng bunga at ng mga bangkay ng mga asura na nakasabit sa mga nabaling tuktok ng palma; ang lupa’y kumislap na parang langit na pinalamutian ng mga ulap.

Verse 39

तयोस्तत् सुमहत् कर्म निशम्य विबुधादय: । मुमुचु: पुष्पवर्षाणि चक्रुर्वाद्यानि तुष्टुवु: ॥ ३९ ॥

Nang marinig ang dakilang gawa ng dalawang magkapatid, ang mga deva at iba pang mararangal na nilalang ay nagpaulan ng mga bulaklak, tumugtog ng musika, at naghandog ng papuri at panalangin.

Verse 40

अथ तालफलान्यादन्मनुष्या गतसाध्वसा: । तृणं च पशवश्चेरुर्हतधेनुककानने ॥ ४० ॥

Ngayon ay nawala ang takot ng mga tao; bumalik sila sa gubat na pinaslang si Dhenuka at kumain ng mga bunga ng palma. Ang mga baka rin ay malayang nakapanginain ng damo roon.

Verse 41

कृष्ण: कमलपत्राक्ष: पुण्यश्रवणकीर्तन: । स्तूयमानोऽनुगैर्गोपै: साग्रजो व्रजमाव्रजत् ॥ ४१ ॥

Pagkaraan, ang Panginoong Śrī Kṛṣṇa na may matang gaya ng talulot ng lotus—na ang Kanyang kaluwalhatian ay banal pakinggan at awitin—ay bumalik sa Vraja kasama ang nakatatandang kapatid na si Balarāma. Sa daan, ang mga batang pastol na tagasunod Niya ay umaawit ng Kanyang papuri.

Verse 42

तं गोरजश्छुरितकुन्तलबद्धबर्ह- वन्यप्रसूनरुचिरेक्षणचारुहासम् । वेणुम्क्वणन्तमनुगैरुपगीतकीर्तिं गोप्यो दिद‍ृक्षितद‍ृशोऽभ्यगमन् समेता: ॥ ४२ ॥

Ang buhok ni Kṛṣṇa ay nabudburan ng alikabok na inangat ng mga baka, pinalamutian ng balahibo ng pabo-real at mga bulaklak sa gubat. May kaakit-akit na sulyap at magandang ngiti, tinutugtog Niya ang plauta habang inaawit ng Kanyang mga kasama ang Kanyang kaluwalhatian. Ang mga gopī, sabik ang mga mata na Siya’y makita, ay sabay-sabay na lumapit upang salubungin Siya.

Verse 43

पीत्वा मुकुन्दमुखसारघमक्षिभृङ्गै- स्तापं जहुर्विरहजं व्रजयोषितोऽह्नि । तत्सत्कृतिं समधिगम्य विवेश गोष्ठं सव्रीडहासविनयं यदपाङ्गमोक्षम् ॥ ४३ ॥

Sa mga matang gaya ng bubuyog, ininom ng mga babae ng Vraja ang pulot mula sa magandang mukha ni Mukunda, kaya nawala ang hapdi ng pagkalayo na nadama nila sa maghapon. Tinanggap ni Śrī Kṛṣṇa ang kanilang mga sulyap sa gilid—punô ng hiya, ngiti, at pagpapakumbaba—bilang nararapat na paggalang, at pumasok Siya sa nayon ng mga pastol.

Verse 44

तयोर्यशोदारोहिण्यौ पुत्रयो: पुत्रवत्सले । यथाकामं यथाकालं व्यधत्तां परमाशिष: ॥ ४४ ॥

Si Inang Yaśodā at si Inang Rohiṇī, sa sukdulang pag-aaruga sa kanilang dalawang anak, ay naghandog sa Kanila ng pinakamabubuting bagay at dakilang pagpapala ayon sa nais at sa angkop na panahon.

Verse 45

गताध्वानश्रमौ तत्र मज्जनोन्मर्दनादिभि: । नीवीं वसित्वा रुचिरां दिव्यस्रग्गन्धमण्डितौ ॥ ४५ ॥

Sa pamamagitan ng paliligo, paghilod at pagmamasahe, naalis ang pagod ng dalawang batang Panginoon mula sa paglalakad sa mga daang-bukid. Pagkaraan, sinuotan Sila ng maririkit na kasuotan at pinalamutian ng makalangit na kuwintas ng bulaklak at pabango.

Verse 46

जनन्युपहृतं प्राश्य स्वाद्वन्नमुपलालितौ । संविश्य वरशय्यायां सुखं सुषुपतुर्व्रजे ॥ ४६ ॥

Matapos kainin nang busog ang masasarap na pagkaing inihandog ng kanilang mga ina at mapag-arugang mabuti, ang dalawang magkapatid ay nahiga sa mainam na higaan at masayang nakatulog sa Vraja.

Verse 47

एवं स भगवान् कृष्णो वृन्दावनचर: क्‍वचित् । ययौ राममृते राजन् कालिन्दीं सखिभिर्वृत: ॥ ४७ ॥

O Hari, sa ganitong paraan ay gumala ang Kataas-taasang Panginoong Kṛṣṇa sa Vṛndāvana, isinasagawa ang Kanyang mga līlā. Minsan, nang wala si Balarāma, at napalilibutan ng Kanyang mga kaibigang pastol, nagtungo Siya sa ilog Kāлиндī (Yamunā).

Verse 48

अथ गावश्च गोपाश्च निदाघातपपीडिता: । दुष्टं जलं पपुस्तस्यास्तृष्णार्ता विषदूषितम् ॥ ४८ ॥

Noong sandaling iyon, ang mga baka at mga batang pastol ay labis na pinahirapan ng matinding init ng araw sa tag-init. Uhaw na uhaw, uminom sila ng tubig ng Yamunā, ngunit iyon ay nadungisan ng lason.

Verse 49

विषाम्भस्तदुपस्पृश्य दैवोपहतचेतस: । निपेतुर्व्यसव: सर्वे सलिलान्ते कुरूद्वह ॥ ४९ ॥ वीक्ष्य तान् वै तथाभूतान् कृष्णो योगेश्वरेश्वर: । ईक्षयामृतवर्षिण्या स्वनाथान् समजीवयत् ॥ ५० ॥

Pagdampi pa lamang sa lasong tubig, sa banal na kapangyarihan ng Panginoon ay nawalan ng malay ang lahat ng baka at mga batang pastol at bumagsak na tila patay sa gilid ng tubig, O bayani ng mga Kuru.

Verse 50

विषाम्भस्तदुपस्पृश्य दैवोपहतचेतस: । निपेतुर्व्यसव: सर्वे सलिलान्ते कुरूद्वह ॥ ४९ ॥ वीक्ष्य तान् वै तथाभूतान् कृष्णो योगेश्वरेश्वर: । ईक्षयामृतवर्षिण्या स्वनाथान् समजीवयत् ॥ ५० ॥

Nang makita sila sa gayong kalagayan, si Śrī Kṛṣṇa—Panginoon ng mga panginoon ng yoga—naawa sa mga debotong walang ibang kanlungan kundi Siya, at agad silang binuhay sa pamamagitan ng Kanyang titig na nagbubuhos ng nektar.

Verse 51

ते सम्प्रतीतस्मृतय: समुत्थाय जलान्तिकात् । आसन् सुविस्मिता: सर्वे वीक्षमाणा: परस्परम् ॥ ५१ ॥

Nang ganap na bumalik ang alaala at malay, tumindig ang lahat ng baka at mga batang pastol mula sa tabi ng tubig at nagtinginan sa isa’t isa nang labis na namamangha.

Verse 52

अन्वमंसत तद् राजन् गोविन्दानुग्रहेक्षितम् । पीत्वा विषं परेतस्य पुनरुत्थानमात्मन: ॥ ५२ ॥

O Hari, inisip ng mga batang pastol: “Uminom kami ng lason at tunay na namatay; ngunit sa mahabaging titig ni Govinda, muli kaming tumindig at nabuhay sa sarili naming lakas.”