Adhyaya 9

Verse 1

मैत्रेय उवाच त एवमुत्सन्नभया उरुक्रमे कृतावनामा: प्रययुस्त्रिविष्टपम् । सहस्रशीर्षापि ततो गरुत्मता मधोर्वनं भृत्यदिद‍ृक्षया गत: ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang mapanatag ng Panginoong Urukrama, napawi ang takot ng mga diyos; sila’y yumukod at bumalik sa kanilang langit. Pagkaraan, ang Panginoon—na di naiiba sa pagkakatawang Sahasraśīrṣā—ay sumakay sa likod ni Garuḍa at nagtungo sa Gubat ng Madhuvana upang dalawin ang Kanyang lingkod at deboto na si Dhruva.

Verse 2

स वै धिया योगविपाकतीव्रया हृत्पद्मकोशे स्फुरितं तडित्प्रभम् । तिरोहितं सहसैवोपलक्ष्य बहि:स्थितं तदवस्थं ददर्श ॥ २ ॥

Sa tindi ng bunga ng yoga, ang anyo ng Panginoon na kumikislap na parang kidlat ay sumilay sa lotus ng puso ni Dhruva Mahārāja; bigla itong naglaho. Nayanig si Dhruva at naputol ang kanyang pagninilay; ngunit pagdilat niya, nakita niya ang Kataas-taasang Persona ng Diyos na naroon sa harap niya, gaya ng dati niyang nakikita sa kanyang puso.

Verse 3

तद्दर्शनेनागतसाध्वस: क्षिता- ववन्दताङ्गं विनमय्य दण्डवत् । द‍ृग्भ्यां प्रपश्यन् प्रपिबन्निवार्भक- श्चुम्बन्निवास्येन भुजैरिवाश्लिषन् ॥ ३ ॥

Nang makita ni Dhruva Mahārāja ang Panginoon sa harap niya, siya’y nanginig sa debosyon at nagpatirapa sa lupa na parang tungkod (daṇḍavat). Sa ekstasis ng pag-ibig sa Diyos, wari’y iniinom niya ang Panginoon sa pamamagitan ng mga mata, hinahalikan ang mga lotus na paa sa bibig, at niyayakap Siya sa mga bisig.

Verse 4

स तं विवक्षन्तमतद्विदं हरि- र्ज्ञात्वास्य सर्वस्य च हृद्यवस्थित: । कृताञ्जलिं ब्रह्ममयेन कम्बुना पस्पर्श बालं कृपया कपोले ॥ ४ ॥

Bagaman si Dhruva ay isang munting bata, nais niyang maghandog ng panalangin sa Kataas-taasang Panginoon sa angkop na pananalita, ngunit dahil sa kakulangan ng karanasan ay hindi siya agad makapagsalita. Si Hari, na nananahan sa puso ng lahat, ay nakaunawa sa kanyang kalagayan. Sa walang-sanhíng habag, hinaplos Niya ng Kanyang banal na kabibe ang noo/pisngi ni Dhruva na nakatayo nang magkadikit ang mga palad.

Verse 5

स वै तदैव प्रतिपादितां गिरं दैवीं परिज्ञातपरात्मनिर्णय: । तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षिति: ॥ ५ ॥

Noong sandaling iyon, tumanggap si Dhruva Mahārāja ng banal na pananalita at naunawaan ang pasya ng Veda at ang katiyakan tungkol sa Kataas-taasang Katotohanan. Ayon sa landas ng bhakti kay Śrī Hari na bantog sa lahat ng dako, si Dhruva—na sa hinaharap ay tatanggap ng Dhruvaloka na hindi napapawi kahit sa pralaya—ay naghandog ng mga panalanging mahinahon, malinaw, at tiyak.

Verse 6

ध्रुव उवाच योऽन्त: प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधर: स्वधाम्ना । अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान्नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम् ॥ ६ ॥

Sinabi ni Dhruva: Mahal kong Panginoon, Ikaw ay makapangyarihan sa lahat. Pagpasok Mo sa aking kalooban, binubuhay Mo ang aking natutulog na pananalita; gayundin ang mga kamay, paa, pandinig, pandama at lahat ng indriya, pati ang lakas-buhay, sa pamamagitan ng ningning ng Iyong sariling dhāma. Nag-aalay ako ng pagyukod sa Iyo, O Bhagavān, Kataas-taasang Persona.

Verse 7

एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् । सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि ॥ ७ ॥

O Bhagavan, Ikaw ang iisang Kataas-taasan; sa sarili Mong śakti—ang māyā na puspos ng malalawak na guṇa—nililikha Mo ang mahattattva at ang buong sansinukob. Pagkalikha, bilang Puruṣa pumapasok Ka rito bilang Paramātmā, at ayon sa pansamantalang guṇa ng kalikasan ay nagpapakita Ka ng sari-saring anyo, gaya ng apoy na pumasok sa iba’t ibang kahoy at nagliliyab nang iba-iba.

Verse 8

त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्न: । तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो ॥ ८ ॥

O Nātha, sa kaalamang ibinigay Mo, si Brahmā na sumuko sa Iyo ay nakikita at nauunawaan ang buong sansinukob na parang taong nagising mula sa tulog at malinaw na nakikita ang tungkulin. Ang ugat ng Iyong mga paa ang tanging kanlungan ng naghahangad ng kalayaan, at Ikaw ang kaibigan ng mga nagdurusa; paano malilimutan Ka ng pantas na may ganap na kaalaman?

Verse 9

नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतो: । अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नृणाम् ॥ ९ ॥

Ang mga sumasamba sa Iyo para lamang sa pagkalugod ng “supot ng balat” na ito ay tiyak na nalinlang ng Iyong māyā. Kahit naroon Ka—na gaya ng punong nagbibigay ng nais at tagapagpalaya sa kapanganakan at kamatayan—ang mga hangal (gaya ko) ay humihingi pa rin ng biyaya para sa pagnanasa ng pandama, na kahit sa kalagayang mala-impyerno ay natitikman ng tao.

Verse 10

या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् । सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात् ॥ १० ॥

O Nātha, ang walang-hanggang ligayang natatamo ng may katawan sa pagninilay sa Iyong mga paa ng lotus o sa pakikinig ng Iyong kaluwalhatian mula sa mga dalisay na bhakta ay higit pa sa brahmānanda—ang kaligayahang inaakalang pagkalusaw sa walang-anyong Brahman. Kung ang brahmānanda ay natatalo ng ligaya ng bhakti, lalo na ang panandaliang saya ng langit na pinuputol ng tabak ng panahon at sa huli’y pagbagsak na parang mula sa vimāna.

Verse 11

भक्तिं मुहु: प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् । येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्त: ॥ ११ ॥

Nagpatuloy si Dhruva Mahārāja: O Ananta, walang-hanggang Panginoon, pagpalain Mo ako na makasama ang mga dakilang bhakta na may dalisay na puso, na ang kanilang mapagmahal na paglilingkod sa Iyo ay dumadaloy nang walang tigil gaya ng alon ng ilog. Sa landas ng bhakti, tiyak kong matatawid ang karagatan ng makamundong pag-iral na puno ng mga alon ng panganib na nagliliyab na parang apoy, sapagkat nalalasing ako sa pag-inom ng nektar ng mga salaysay tungkol sa Iyong mga katangian at līlā na walang hanggan.

Verse 12

ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वद: सुतसुहृद्गृहवित्तदारा: । ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गा: ॥ १२ ॥

O Panginoong may pusod na gaya ng lotus! Ang sinumang makasama ang debotong ang puso’y sabik sa halimuyak ng Iyong mga paa-lotus ay hindi na kumakapit sa katawan, ni sa anak, kaibigan, tahanan, yaman, at asawa—na labis na minamahal ng mga makamundo.

Verse 13

तिर्यङ्‌नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य मर्त्यादिभि: परिचितं सदसद्विशेषम् । रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नात: परं परम वेद्मि न यत्र वाद: ॥ १३ ॥

Mahal kong Panginoon, O Kataas-taasang Di-Ipinanganak! Alam kong ang iba’t ibang nilalang—hayop, puno, ibon, reptilya, mga deva, mga asura, at tao—ay kumalat sa sansinukob mula sa kabuuang lakas-materyal at minsang nahahayag, minsang di-nahahayag. Ngunit ang kataas-taasang anyong nakikita ko sa Iyo ngayon ay di ko pa naranasan; dito nagwawakas ang lahat ng pagtatalo.

Verse 14

कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान्स्वद‍ृगनन्तसखस्तदङ्के । यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान्भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै ॥ १४ ॥

Mahal kong Panginoon! Sa wakas ng bawat kalpa, ang Garbhodakaśāyī Viṣṇu ay nilulunok sa Kanyang tiyan ang lahat ng nahayag sa sansinukob at nahihimlay sa kandungan ni Ananta Śeṣa. Mula sa Kanyang pusod sumisibol ang gintong lotus, at sa lotus na iyon isinilang si Brahmā. Nauunawaan kong Ikaw ang Siya ring Kataas-taasang Diyos; kaya ako’y nag-aalay ng pagyukod sa Iyo.

Verse 15

त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीश: । यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वद‍ृष्टय‍ा द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥

Panginoon ko, Ikaw ay walang-hanggang malaya, ganap na dalisay at ganap na gising na Ātman; ang di-nagbabagong Paramātmā, ang Ādi-Puruṣa, ang Bhagavān na puspos ng anim na karangalan, at ang walang hanggang Panginoon ng tatlong guṇa. Sa Iyong di-napapatid na makalangit na sulyap, Ikaw ang saksi sa lahat ng antas ng gawain ng isip. Bilang Viṣṇu, pinangangalagaan Mo ang buong sansinukob, subalit nananatiling hiwalay at Ikaw ang tumatamasa ng bunga ng lahat ng yajña.

Verse 16

यस्मिन्विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् । तद्ब्रह्म विश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥

Mahal kong Panginoon, sa Iyong walang-anyo (Brahman) na pagpapakita ay laging naroroon ang dalawang magkasalungat—kaalaman at kamangmangan—at ang Iyong sari-saring kapangyarihan ay patuloy na nahahayag nang sunod-sunod. Ang Brahman na iyon ay iisa, di-nahahati, pinagmulan, di-nagbabago, walang-hanggan, at dalisay na kaligayahan—siya ang sanhi ng paglitaw ng daigdig. Sapagkat Ikaw ang Brahman na iyon, ako’y sumasailalim at nag-aalay ng pagyukod sa Iyo.

Verse 17

सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजत: पुरुषार्थमूर्ते: । अप्येवमर्य भगवान्परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥

O Panginoon, Ikaw ang bukal ng tunay na pagpapala at ang anyo ng lahat ng layunin ng buhay. Para sa debotong naglilingkod sa Iyong mga paang-loto nang walang ibang hangarin, ang pagsamba roon ay higit kaysa paghahari sa kaharian. Sa mga mangmang na deboto tulad ko, Ikaw ay mahabaging tagapag-alaga na walang hinihinging kapalit, gaya ng inahing baka na nagbibigay-gatas at nagpoprotekta sa bagong silang na guya.

Verse 18

मैत्रेय उवाच अथाभिष्टुत एवं वै सत्सङ्कल्पेन धीमता । भृत्यानुरक्तो भगवान् प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १८ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, nang matapos ni Dhruva Mahārāja—na may mabuting layon at karunungan—ang kanyang panalangin, ang Bhagavan na mapagmahal sa Kanyang mga bhakta at lingkod ay bumati sa kanya at nagsalita nang ganito.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच वेदाहं ते व्यवसितं हृदि राजन्यबालक । तत्प्रयच्छामि भद्रं ते दुरापमपि सुव्रत ॥ १९ ॥

Wika ng Bhagavan: O Dhruva, anak ng hari, batid Ko ang pasiya at hangarin sa iyong puso. Nawa’y mapasa iyo ang pagpapala, ikaw na tapat sa panata. Kahit mahirap makamtan, ipagkakaloob Ko sa iyo ang katuparan nito.

Verse 20

नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्‍नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥

Nagpatuloy ang Bhagavan: O Dhruva, ipagkakaloob Ko sa iyo ang maningning na planetang tinatawag na Dhruvaloka (Bituing Hilaga), na mananatili kahit matapos ang pagkalusaw sa dulo ng isang kalpa. Wala pang sinumang namuno roon; sa paligid nito ay umiikot ang mga planeta, konstelasyon at mga bituin. Lahat ng liwanag sa langit ay umiikot dito gaya ng mga toro na umiikot sa gitnang poste upang durugin ang butil. Taglay ang Dhruvaloka sa kanang panig, ang mga bituing tinitirhan ng mga dakilang rishi tulad nina Dharma, Agni, Kaśyapa at Śukra ay patuloy ding umiikot dito.

Verse 21

नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्‍नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥

Nagpatuloy ang Bhagavan: O Dhruva, ipagkakaloob Ko sa iyo ang maningning na planetang tinatawag na Dhruvaloka (Bituing Hilaga), na mananatili kahit matapos ang pagkalusaw sa dulo ng isang kalpa. Wala pang sinumang namuno roon; sa paligid nito ay umiikot ang mga planeta, konstelasyon at mga bituin. Lahat ng liwanag sa langit ay umiikot dito gaya ng mga toro na umiikot sa gitnang poste upang durugin ang butil. Taglay ang Dhruvaloka sa kanang panig, ang mga bituing tinitirhan ng mga dakilang rishi tulad nina Dharma, Agni, Kaśyapa at Śukra ay patuloy ding umiikot dito.

Verse 22

प्रस्थिते तु वनं पित्रा दत्त्वा गां धर्मसंश्रय: । षट्-त्रिंशद्वर्षसाहस्रं रक्षिताव्याहतेन्द्रिय: ॥ २२ ॥

Kapag ang iyong ama ay pumaroon sa gubat at ibinigay sa iyo ang pamamahala ng kaharian, ikaw na sumasandig sa dharma ay maghahari sa buong daigdig nang tuluy-tuloy sa loob ng tatlumpu’t anim na libong taon. Mananatiling malakas ang iyong mga pandama at hindi ka tatanda.

Verse 23

त्वद्भ्रातर्युत्तमे नष्टे मृगयायां तु तन्मना: । अन्वेषन्ती वनं माता दावाग्निं सा प्रवेक्ष्यति ॥ २३ ॥

Sa hinaharap, ang kapatid mong si Uttama ay magtutungo sa gubat upang mangaso; habang lubos na abala sa pangangaso, siya’y mapapatay. Ang iyong madrastang si Suruci, nababaliw sa dalamhati sa pagkamatay ng anak, ay hahanap sa kanya sa gubat, ngunit lalamunin siya ng apoy sa gubat.

Verse 24

इष्ट्वा मां यज्ञहृदयं यज्ञै: पुष्कलदक्षिणै: । भुक्त्वा चेहाशिष: सत्या अन्ते मां संस्मरिष्यसि ॥ २४ ॥

Ako ang puso ng lahat ng yajña. Magagawa mong magsagawa ng maraming dakilang yajña na may saganang dakṣiṇā at kawanggawa, upang sambahin Ako. Sa gayon, matatamasa mo ang tunay na mga pagpapala sa buhay na ito, at sa huling sandali ay maaalala mo Ako.

Verse 25

ततो गन्तासि मत्स्थानं सर्वलोकनमस्कृतम् । उपरिष्टाद‍ृषिभ्यस्त्वं यतो नावर्तते गत: ॥ २५ ॥

Pagkatapos, matapos iwan ang buhay sa katawang ito, tutungo ka sa aking dhāma, na laging sinasamba ng mga nilalang sa lahat ng daigdig. Ito’y nasa itaas pa ng mga daigdig ng pitong ṛṣi; pagdating mo roon, hindi ka na babalik sa mundong materyal na ito.

Verse 26

मैत्रेय उवाच इत्यर्चित: स भगवानतिदिश्यात्मन: पदम् । बालस्य पश्यतो धाम स्वमगाद्गरुडध्वज: ॥ २६ ॥

Sinabi ni Maitreya: Matapos sambahin at parangalan ng batang si Dhruva, at matapos ipagkaloob sa kanya ang sariling dhāma, ang Panginoong Viṣṇu na may watawat ni Garuḍa ay nagbalik sa Kanyang tahanan habang si Dhruva ay nakatingin.

Verse 27

सोऽपि सङ्कल्पजं विष्णो: पादसेवोपसादितम् । प्राप्य सङ्कल्पनिर्वाणं नातिप्रीतोऽभ्यगात्पुरम् ॥ २७ ॥

Bagaman natamo ni Dhruva Mahārāja ang bunga ng kanyang panata sa pagsamba sa mga paang-loto ni Viṣṇu, hindi siya lubos na nasiyahan; kaya siya’y nagbalik sa kanyang lungsod.

Verse 28

विदुर उवाच सुदुर्लभं यत्परमं पदं हरे- र्मायाविनस्तच्चरणार्चनार्जितम् । लब्ध्वाप्यसिद्धार्थमिवैकजन्मना कथं स्वमात्मानममन्यतार्थवित् ॥ २८ ॥

Nagtanong si Vidura: Mahal na brāhmaṇa, ang pinakamataas na tahanan ni Hari ay napakahirap abutin; nakakamtan lamang ito sa dalisay na bhakti—sa pagsamba sa Kanyang mga paa. Natamo ito ni Dhruva sa iisang buhay at siya’y marunong; bakit hindi siya lubos na nasiyahan?

Verse 29

मैत्रेय उवाच मातु: सपत्‍न्या वाग्बाणैर्हृदि विद्धस्तु तान् स्मरन् । नैच्छन्मुक्तिपतेर्मुक्तिं तस्मात्तापमुपेयिवान् ॥ २९ ॥

Sumagot si Maitreya: Ang puso ni Dhruva ay natusok ng mga palaso ng mabagsik na salita ng kanyang madrasta; naaalala niya iyon kaya hindi man lamang siya humingi ng tunay na kalayaan sa Panginoon ng mukti. Nang magpakita ang Bhagavān, napahiya siya sa mga makamundong hinihingi sa kanyang isip.

Verse 30

ध्रुव उवाच समाधिना नैकभवेन यत्पदं विदु: सनन्दादय ऊर्ध्वरेतस: । मासैरहं षड्‌भिरमुष्य पादयो- श्छायामुपेत्यापगत: पृथङ्‍मति: ॥ ३० ॥

Naisip ni Dhruva: Ang mapasa ilalim ng lilim ng mga paang-loto ng Panginoon ay hindi pangkaraniwan; maging ang mga dakilang brahmacārī tulad nina Sanandana ay nakamtan lamang ito matapos ang maraming kapanganakan sa samādhi. Sa anim na buwan ay natamo ko rin, ngunit dahil sa pag-iisip na iba sa kalooban ng Panginoon, ako’y nahulog sa aking kalagayan.

Verse 31

अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिद: पादमूलं गत्वायाचे यदन्तवत् ॥ ३१ ॥

Ay, tingnan ang kamangmangan ko na kapus-palad! Lumapit ako sa mga paang-loto ng Kataas-taasang Panginoon na kayang putulin ang tanikala ng kapanganakan at kamatayan, ngunit sa aking kahangalan ay humingi pa ako ng mga bagay na panandalian.

Verse 32

मतिर्विदूषिता देवै: पतद्‌भिरसहिष्णुभि: । यो नारदवचस्तथ्यं नाग्राहिषमसत्तम: ॥ ३२ ॥

Kahit ang mga deva sa mas mataas na mga daigdig ay bababa rin muli; kaya naiinggit sila sa pag-angat ko sa Vaikuṇṭha sa pamamagitan ng bhakti. Nilason ng mga deva na di-matiis ang aking pag-iisip; kaya hindi ko natanggap ang tunay na biyaya—ang tapat na aral ni Ṛṣi Nārada.

Verse 33

दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नद‍ृक् । तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥

Ako’y nasa ilalim ng banal na māyā; di ko alam ang tunay na katotohanan, na para bang natutulog ako sa kanyang kandungan. Sa pagtinging may dalawahan, nakita ko ang kapatid bilang kaaway at nagdalamhati sa puso, maling iniisip: “Sila ang mga kaaway ko.”

Verse 34

मयैतत्प्रार्थितं व्यर्थं चिकित्सेव गतायुषि । प्रसाद्य जगदात्मानं तपसा दुष्प्रसादनम् । भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जित: ॥ ३४ ॥

Ang hiniling ko’y walang saysay, gaya ng paggagamot sa taong patay na. Bagama’t sa tápas ay napasaya ko ang Jagad-Ātman, ang Panginoong mahirap pasayahin, ako’y kapus-palad: kahit nakatagpo ko Siya na pumuputol sa tanikala ng kapanganakan at kamatayan, muli ko pa ring hiniling ang dating kalagayang makamundo.

Verse 35

वाराज्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितो बत । ईश्वरात्क्षीणपुण्येन फलीकारानिवाधन: ॥ ३५ ॥

Dahil sa aking lubos na kamangmangan at kakulangan ng kabutihan, kahit inalok ng Panginoon ang Kanyang personal na paglilingkod, pangalan, katanyagan, at kasaganaan sa mundo ang hinangad ko. Para akong dukha na, matapos mapasaya ang dakilang emperador na handang magbigay ng anuman, sa kamangmangan ay humingi lamang ng ilang pirasong butil ng bigas na basag.

Verse 36

मैत्रेय उवाच न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयोरजोजुषस्तात भवाद‍ृशा जना: । वाञ्छन्ति तद्दास्यमृतेऽर्थमात्मनोयद‍ृच्छया लब्धमन:समृद्धय: ॥ ३६ ॥

Nagpatuloy ang dakilang rishi na si Maitreya: Mahal na Vidura, ang mga tulad mo—dalisay na bhakta sa lotus na paa ni Mukunda, laging nakakapit sa pulot ng Kanyang mga paa—ay laging nasisiyahan sa paglilingkod sa paa ng Panginoon. Sa anumang kalagayan ng buhay, sila’y kontento; kaya hindi sila humihingi sa Kanya ng materyal na kasaganaan.

Verse 37

आकर्ण्यात्मजमायान्तं सम्परेत्य यथागतम् । राजा न श्रद्दधे भद्रमभद्रस्य कुतो मम ॥ ३७ ॥

Nang marinig ni Haring Uttānapāda na pauwi na ang kanyang anak na si Dhruva, na wari’y nabuhay muli mula sa kamatayan, hindi niya agad ito mapaniwalaan. Inakala niyang siya ang pinakakaawa, kaya naisip niya, “Paano mangyayari sa akin ang ganitong banal na pagpapala?”

Verse 38

श्रद्धाय वाक्यं देवर्षेर्हर्षवेगेन धर्षित: । वार्ताहर्तुरतिप्रीतो हारं प्रादान्महाधनम् ॥ ३८ ॥

Bagama’t hindi pa niya lubos na mapaniwalaan ang salita ng sugo, may ganap siyang pananampalataya sa wika ng dakilang pantas na si Nārada. Dahil sa bugso ng kagalakan sa balitang iyon, agad niyang ibinigay sa tagapagdala ng balita ang isang napakamahalagang kuwintas bilang tanda ng lubos na kasiyahan.

Verse 39

सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥

Pagkatapos, sumakay si Haring Uttānapāda sa karwaheng hinihila ng mahuhusay na kabayo at pinalamutian ng gintong ukit. Kasama niya ang mga marurunong na brāhmaṇa, mga nakatatanda ng angkan, mga opisyal, mga ministro, at malalapit na kaibigan. Sa mabisang tunog ng kabibe, tambol, plawta, at pagbigkas ng mga mantra ng Veda, dali-dali siyang lumabas ng lungsod, sabik na masilayan ang mukha ng anak.

Verse 40

सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥

Pagkatapos, sumakay si Haring Uttānapāda sa karwaheng hinihila ng mahuhusay na kabayo at pinalamutian ng gintong ukit. Kasama niya ang mga marurunong na brāhmaṇa, mga nakatatanda ng angkan, mga opisyal, mga ministro, at malalapit na kaibigan. Sa mabisang tunog ng kabibe, tambol, plawta, at pagbigkas ng mga mantra ng Veda, dali-dali siyang lumabas ng lungsod, sabik na masilayan ang mukha ng anak.

Verse 41

सुनीति: सुरुचिश्चास्य महिष्यौ रुक्‍मभूषिते । आरुह्य शिबिकां सार्धमुत्तमेनाभिजग्मतु: ॥ ४१ ॥

Ang dalawang reyna ng hari—sina Sunīti at Suruci—na may suot na gintong alahas, ay sumakay sa palankin kasama ang isa pang anak na si Uttama, at lumitaw sa prusisyon.

Verse 42

तं द‍ृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्‌घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥

Nang makita ni Haring Uttānapāda si Dhruva Mahārāja na mabilis na papalapit sa maliit na gubat sa tabi ng hardin, agad siyang bumaba mula sa karwahe. Matagal niyang pinananabikan ang anak kaya, sa pag-ibig at pagdamay, sumugod siya at niyakap ang matagal na nawalang bata gamit ang dalawang bisig, habang mabigat ang paghinga. Ngunit si Dhruva ay hindi na tulad ng dati; dahil sa paghipo sa mga lotus na paa ng Kataas-taasang Panginoon, si Viśvaksena, naputol ang lahat ng tanikala ng kasalanan at siya’y lubos na nalinis.

Verse 43

तं द‍ृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्‌घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥

Nang makita si Dhruva, napuno ng pag-ibig si Haring Uttānapāda, bumaba sa karwahe at agad lumapit. Sa matagal na pananabik, humihingal siyang niyakap ang anak gamit ang dalawang bisig. Ngunit si Dhruva ay hindi na tulad ng dati; dahil sa paghipo sa lotus na paa ni Bhagavān Viśvaksena, napawi ang lahat ng gapos ng kasalanan at nalinis siya sa pag-unlad na espirituwal.

Verse 44

अथाजिघ्रन्मुहुर्मूर्ध्नि शीतैर्नयनवारिभि: । स्‍नापयामास तनयं जातोद्दाममनोरथ: ॥ ४४ ॥

Pagkaraan, natupad ang matagal na minimithing hangarin ni Haring Uttānapāda sa muling pagkikita kay Dhruva Mahārāja. Kaya paulit-ulit niyang inamoy ang ulo ni Dhruva at pinaliguan ang anak ng mga agos ng napakalamig na luha mula sa kanyang mga mata.

Verse 45

अभिवन्द्य पितु: पादावाशीर्भिश्चाभिमन्त्रित: । ननाम मातरौ शीर्ष्णा सत्कृत: सज्जनाग्रणी: ॥ ४५ ॥

Pagkatapos, si Dhruva Mahārāja, ang pinakadakila sa mga mararangal, ay unang nag-alay ng paggalang sa mga paa ng kanyang ama at pinagpala ng mga pagpapala nito. Matapos parangalan ng ama, yumuko siya at nagbigay-galang din sa mga paa ng kanyang dalawang ina.

Verse 46

सुरुचिस्तं समुत्थाप्य पादावनतमर्भकम् । परिष्वज्याह जीवेति बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ४६ ॥

Si Suruci, ang nakababatang ina ni Dhruva Mahārāja, nang makita ang inosenteng bata na nagpatirapa sa kanyang mga paa, agad niya itong itinayo, niyakap sa dalawang kamay, at sa tinig na nauutal dahil sa luha ng damdamin ay nagbasbas: “Anak ko, mabuhay ka nang matagal!”

Verse 47

यस्य प्रसन्नो भगवान् गुणैर्मैत्र्यादिभिर्हरि: । तस्मै नमन्ति भूतानि निम्नमाप इव स्वयम् ॥ ४७ ॥

Ang sinumang kinalulugdan ni Bhagavān Hari dahil sa mga katangiang gaya ng pakikipagkaibigan, ay kusang iginagalang ng lahat ng nilalang, tulad ng tubig na likas na dumadaloy pababa.

Verse 48

उत्तमश्च ध्रुवश्चोभावन्योन्यं प्रेमविह्वलौ । अङ्गसङ्गादुत्पुलकावस्रौघं मुहुरूहतु: ॥ ४८ ॥

Sina Uttama at Dhruva—magkapatid—ay kapwa nalunod sa pag-ibig sa isa’t isa. Nang magyakap sila, tumindig ang balahibo at paulit-ulit silang lumuha.

Verse 49

सुनीतिरस्य जननी प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् । उपगुह्य जहावाधिं तदङ्गस्पर्शनिर्वृता ॥ ४९ ॥

Si Sunīti, ang tunay na ina ni Dhruva Mahārāja, ay niyakap ang anak na mas mahal pa kaysa sariling buhay. Sa ligaya ng pagdampi sa kanyang katawan, nalimutan niya ang lahat ng dalamhating makamundo.

Verse 50

पय: स्तनाभ्यां सुस्राव नेत्रजै: सलिलै: शिवै: । तदाभिषिच्यमानाभ्यां वीर वीरसुवो मुहु: ॥ ५० ॥

O Vidura, si Sunīti—ina ng isang dakilang bayani—ay nagpaagos ng gatas mula sa dibdib at ng mapalad na luha mula sa mga mata. Sa dalawang iyon, paulit-ulit na nabasa ang buong katawan ni Dhruva Mahārāja—isang dakilang mabuting palatandaan.

Verse 51

तां शशंसुर्जना राज्ञीं दिष्टय‍ा ते पुत्र आर्तिहा । प्रतिलब्धश्चिरं नष्टो रक्षिता मण्डलं भुव: ॥ ५१ ॥

Pinuri ng mga taga-palasyong ang reyna: “Mahal na Reyna, napakalaki ng iyong kapalaran! Ang iyong anak ay tagapag-alis ng pagdurusa. Matagal siyang nawala, ngayo’y nagbalik; wari’y matagal ka niyang poprotektahan at wawakasan ang iyong mga hapdi sa mundo.”

Verse 52

अभ्यर्चितस्त्वया नूनं भगवान्‌प्रणतार्तिहा । यदनुध्यायिनो धीरा मृत्युं जिग्यु: सुदुर्जयम् ॥ ५२ ॥

O Reyna, tiyak na sinamba mo ang Bhagavān na nag-aalis ng matinding panganib ng mga deboto; ang mga matatag na laging nagmumuni sa Kanya ay lumalampas sa kapanganakan at kamatayan—isang ganap na bihirang makamtan.

Verse 53

लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृप: । आरोप्य करिणीं हृष्ट: स्तूयमानोऽविशत्पुरम् ॥ ५३ ॥

Nang papurihan nang may pag-ibig si Dhruva kasama ang kanyang kapatid, labis na natuwa ang hari; pinaupo niya silang dalawa sa likod ng babaeng elepante at, sa gitna ng papuri ng lahat, pumasok sa kabisera.

Verse 54

तत्र तत्रोपसंक्लृप्तैर्लसन्मकरतोरणै: । सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतैश्च तद्विधै: ॥ ५४ ॥

Sa buong lungsod, may mga makinang na tarangkahang palamuti na anyong makara na itinayo rito’t roon; may mga haliging saging na may mga kumpol, at mga punong bunga (betel-nut) na may dahon at sanga na nakikita sa iba’t ibang dako.

Verse 55

चूतपल्लववास:स्रङ्‍मुक्तादामविलम्बिभि: । उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भै: सदीपकै: ॥ ५५ ॥

Sa bawat tarangkahan ay may mga ilaw na nakasindi at malalaking banga ng tubig; pinalamutian ang mga pintuan ng makukulay na tela, kuwintas na perlas, mga garland ng bulaklak, at nakabiting dahon ng mangga.

Verse 56

प्राकारैर्गोपुरागारै: शातकुम्भपरिच्छदै: । सर्वतोऽलड़्क़ृतं श्रीमद्विमानशिखरद्युभि: ॥ ५६ ॥

Sa kabisera ay may mga pader, tarangkahan, at mga palasyong napakaganda; sa okasyong ito, pinalamutian ang lahat ng gintong palamuti. Kumikislap ang mga tuktok ng palasyo, gayundin ang mga tuktok ng mga banal na vimāna na lumulutang sa ibabaw ng lungsod.

Verse 57

मृष्टचत्वररथ्याट्टमार्गं चन्दनचर्चितम् । लाजाक्षतै: पुष्पफलैस्तण्डुलैर्बलिभिर्युतम् ॥ ५७ ॥

Ang mga liwasan, eskinita, lansangan at mga mataas na upuang nasa sangandaan ng lungsod ay nilinis nang lubos at winisikan ng tubig na may sandalwood; ikinalat sa buong lungsod ang bigas na mapalad, sebada, mga bulaklak, prutas, at sari-saring handog na mabuti ang palad.

Verse 58

ध्रुवाय पथि द‍ृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । श‍ृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥

Habang dumaraan si Dhruva Mahārāja sa daan, ang magagalang na mga ginang sa paligid ay nagtipon mula sa iba’t ibang lugar upang siya’y makita; dahil sa pag-ibig na parang ina, nagbigay sila ng mga pagpapala at nagwisik ng puting buto ng mustasa, sebada, gatas-asim, tubig, sariwang damong dūrvā, prutas at mga bulaklak. Sa pakikinig sa kanilang kaaya-ayang awit, pumasok si Dhruva sa palasyo ng kanyang ama.

Verse 59

ध्रुवाय पथि द‍ृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । श‍ृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥

Habang dumaraan si Dhruva Mahārāja sa daan, ang magagalang na mga ginang sa paligid ay nagtipon mula sa iba’t ibang lugar upang siya’y makita; dahil sa pag-ibig na parang ina, nagbigay sila ng mga pagpapala at nagwisik ng puting buto ng mustasa, sebada, gatas-asim, tubig, sariwang damong dūrvā, prutas at mga bulaklak. Sa pakikinig sa kanilang kaaya-ayang awit, pumasok si Dhruva sa palasyo ng kanyang ama.

Verse 60

महामणिव्रातमये स तस्मिन्भवनोत्तमे । लालितो नितरां पित्रा न्यवसद्दिवि देववत् ॥ ६० ॥

Pagkaraan, nanirahan si Dhruva Mahārāja sa palasyo ng kanyang ama na napapalamutian ng mga kumpol ng mamahaling hiyas. Inalagaan siya nang may natatanging pag-ibig ng kanyang ama, at namuhay siya roon na wari’y mga deva sa kanilang mga palasyo sa mas mataas na daigdig.

Verse 61

पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्‍मपरिच्छदा: । आसनानि महार्हाणि यत्र रौक्‍मा उपस्करा: ॥ ६१ ॥

Sa palasyong iyon, ang mga higaan ay puti na parang bula ng gatas at napakalambot. Ang mga kama ay yari sa garing at pinalamutian ng ginto; ang mga upuan, bangko, at iba pang kasangkapan ay pawang ginto at lubhang mahalaga.

Verse 62

यत्र स्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । मणिप्रदीपा आभान्ति ललनारत्नसंयुता: ॥ ६२ ॥

Doon, ang mga pader na yari sa kristal at dakilang esmeralda ay may ukit na mamahaling hiyas, at ang mga anyo ng magagandang babae na may hawak na ilawang-hiyas ay kumikislap—kaya ang palasyo ng hari ay maringal.

Verse 63

उद्यानानि च रम्याणि विचित्रैरमरद्रुमै: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: ॥ ६३ ॥

Pinalilibutan ang tirahan ng hari ng mga kaaya-ayang hardin na may sari-saring punong mula sa langit; naroon ang mga ibong magkapares na umaawit nang matamis at ang mga bubuyog na lasing sa pulot na humuhuning masarap pakinggan.

Verse 64

वाप्यो वैदूर्यसोपाना: पद्मोत्पलकुमुद्वती: । हंसकारण्डवकुलैर्जुष्टाश्चक्राह्वसारसै: ॥ ६४ ॥

May mga lawa roon na may hagdang yari sa batong vaidurya; punô ang mga ito ng lotus, utpala at kumuda, at makikita ang mga gansa, kāraṇḍava, cakravāka, sārasa at iba pang mahahalagang ibon.

Verse 65

उत्तानपादो राजर्षि: प्रभावं तनयस्य तम् । श्रुत्वा दृष्ट्वाद्भुततमं प्रपेदे विस्मयं परम् ॥ ६५ ॥

Ang banal na haring Uttānapāda, nang marinig ang maluwalhating gawa ni Dhruva Mahārāja at makita mismo ang kanyang kahanga-hangang impluwensiya, ay napuno ng sukdulang pagkamangha at malalim na kasiyahan sa puso.

Verse 66

वीक्ष्योढवयसं तं च प्रकृतीनां च सम्मतम् । अनुरक्तप्रजं राजा ध्रुवं चक्रे भुव: पतिम् ॥ ६६ ॥

Nang makita ni Haring Uttānapāda na si Dhruva Mahārāja ay sapat nang hinog upang mamahala, na sang-ayon ang mga ministro at minamahal siya ng mga mamamayan, itinanghal niya si Dhruva bilang emperador ng daigdig na ito.

Verse 67

आत्मानं च प्रवयसमाकलय्य विशाम्पति: । वनं विरक्त: प्रातिष्ठद्विमृशन्नात्मनो गतिम् ॥ ६७ ॥

Matapos isaalang-alang ang kanyang katandaan at pagnilayan ang kapakanan ng espirituwal na sarili, si Haring Uttānapāda ay tumalikod sa makamundong bagay at pumasok sa gubat.