Adhyaya 24

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि हरेरद्भ‍ुतकर्मण: । अवतारकथामाद्यां मायामत्स्यविडम्बनम् ॥ १ ॥

Wika ng hari: O Bhagavan, nais kong marinig ang salaysay ng unang avatara ni Sri Hari—ang dakilang anyong isda—at ang Kanyang lila na puspos ng māyā.

Verse 2

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

Sa anong layunin tinanggap ng Bhagavan ang anyong isda na hinahamak ng mundo, puspos ng kadiliman at hirap, na wari’y nilalang na ginagapos ng karma? O Panginoon, ipaliwanag Mo ito nang wasto; ang pakikinig sa mga gawa ni Uttamaśloka ay nagdudulot ng ginhawa at pagpapala sa lahat.

Verse 3

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

Sa anong layunin tinanggap ng Bhagavan ang anyong isda na hinahamak ng mundo, puspos ng kadiliman at hirap, na wari’y nilalang na ginagapos ng karma? O Panginoon, ipaliwanag Mo ito nang wasto; ang pakikinig sa mga gawa ni Uttamaśloka ay nagdudulot ng ginhawa at pagpapala sa lahat.

Verse 4

श्रीसूत उवाच इत्युक्तो विष्णुरातेन भगवान् बादरायणि: । उवाच चरितं विष्णोर्मत्स्यरूपेण यत् कृतम् ॥ ४ ॥

Sinabi ni Śrī Sūta: Nang magtanong nang gayon si Viṣṇurāta (Parīkṣit), sinimulan ni Bhagavān Bādarāyaṇi (Śukadeva) isalaysay ang mga lila ni Viṣṇu sa anyong Matsya.

Verse 5

श्रीशुक उवाच गोविप्रसुरसाधूनां छन्दसामपि चेश्वर: । रक्षामिच्छंस्तनूर्धत्ते धर्मस्यार्थस्य चैव हि ॥ ५ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: O Hari, upang ingatan ang mga baka, mga brāhmaṇa, mga deva, mga sadhu-bhakta, ang Veda, ang dharma, at ang mga simulain ng layunin ng buhay, tumatanggap ang Bhagavān ng iba’t ibang anyo ng avatāra.

Verse 6

उच्चावचेषु भूतेषु चरन् वायुरिवेश्वर: । नोच्चावचत्वं भजते निर्गुणत्वाद्धियो गुणै: ॥ ६ ॥

Gaya ng hangin na dumaraan sa iba’t ibang kalagayan, ang Kataas-taasang Panginoon ay minsang lumilitaw bilang tao at minsan bilang mababang nilalang; ngunit dahil Siya’y nirguṇa, hindi Siya nadudungisan ng mga guṇa at hindi tumatanggap ng mataas-mababa.

Verse 7

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लय: । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादयो नृप ॥ ७ ॥

O Hari, sa wakas ng nagdaang kalpa, sa pagtatapos ng araw ni Brahmā, naganap ang naimittika pralaya; noon, ang mga daigdig mula Bhū-loka pataas ay natakpan ng tubig ng karagatan.

Verse 8

कालेनागतनिद्रस्य धातु: शिशयिषोर्बली । मुखतो नि:सृतान् वेदान् हयग्रीवोऽन्तिकेऽहरत् ॥ ८ ॥

Nang dumating ang oras at antukin si Dhātā (Brahmā) at nais nang mahiga, ang mga Veda na lumabas mula sa kanyang bibig ay inagaw ng makapangyarihang demonyong si Hayagrīva na nasa malapit.

Verse 9

ज्ञात्वा तद् दानवेन्द्रस्य हयग्रीवस्य चेष्टितम् । दधार शफरीरूपं भगवान् हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

Nang maunawaan ang mga gawa ng dakilang demonyong si Hayagrīva, ang Bhagavān Hari, ang Panginoong puspos ng lahat ng kadakilaan, ay nag-anyong isda (Matsya) at upang iligtas ang mga Veda ay pinuksa ang demonyo.

Verse 10

तत्र राजऋषि: कश्चिन्नाम्ना सत्यव्रतो महान् । नारायणपरोऽतपत् तप: स सलिलाशन: ॥ १० ॥

Noong Cākṣuṣa-manvantara ay may dakilang haring-ṛṣi na nagngangalang Satyavrata. Siya’y debotong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa at nagsagawa ng austeridad na tubig lamang ang ikinabubuhay.

Verse 11

योऽसावस्मिन् महाकल्पे तनय: स विवस्वत: । श्राद्धदेव इति ख्यातो मनुत्वे हरिणार्पित: ॥ ११ ॥

Sa dakilang kalpang ito, si Satyavrata ay naging anak ni Vivasvān, ang hari ng daigdig ng araw, at nakilala bilang Śrāddhadeva. Sa awa ng Bhagavān Hari, ipinagkaloob sa kanya ang katungkulan ng Manu.

Verse 12

एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम् । तस्याञ्जल्युदके काचिच्छफर्येकाभ्यपद्यत ॥ १२ ॥

Isang araw, habang naghahandog siya ng tubig (tarpaṇa) sa pampang ng Ilog Kṛtamālā, may isang munting isda na lumitaw sa tubig na nasa kanyang mga palad.

Verse 13

सत्यव्रतोऽञ्जलिगतां सह तोयेन भारत । उत्ससर्ज नदीतोये शफरीं द्रविडेश्वर: ॥ १३ ॥

O Parīkṣit, inapo ni Bharata! Itinapon ni Satyavrata, ang hari ng Draviḍadeśa, ang isdang nasa kanyang mga palad—kasama ng tubig—sa tubig ng ilog.

Verse 14

तमाह सातिकरुणं महाकारुणिकं नृपम् । यादोभ्यो ज्ञातिघातिभ्यो दीनां मां दीनवत्सल । कथं विसृजसे राजन् भीतामस्मिन् सरिज्जले ॥ १४ ॥

Sa malambing na tinig, sinabi ng munting isdang dukha sa napakamaawain na Haring Satyavrata: Mahal na Hari, tagapagtanggol ng mga aba, bakit Mo ako itinatapon sa tubig ng ilog na ito? May ibang nilalang sa tubig na makapapatay sa akin; labis akong natatakot sa kanila.

Verse 15

तमात्मनोऽनुग्रहार्थं प्रीत्या मत्स्यवपुर्धरम् । अजानन् रक्षणार्थाय शफर्या: स मनो दधे ॥ १५ ॥

Upang mapasaya ang sariling loob, si Haring Satyavrata—na hindi nalalamang ang isda ay ang Kataas-taasang Panginoon—ay masayang nagpasiyang ito’y ingatan at pangalagaan.

Verse 16

तस्या दीनतरं वाक्यमाश्रुत्य स महीपति: । कलशाप्सु निधायैनां दयालुर्निन्य आश्रमम् ॥ १६ ॥

Nang marinig ang kaawa-awang pananalita ng isda, ang mahabaging hari ay inilagay ito sa banga ng tubig at dinala sa kanyang tahanan.

Verse 17

सा तु तत्रैकरात्रेण वर्धमाना कमण्डलौ । अलब्ध्वात्मावकाशं वा इदमाह महीपतिम् ॥ १७ ॥

Ngunit sa loob lamang ng isang gabi, lumaki ang isda nang husto kaya’t sa banga ng tubig ay wala na itong puwang upang gumalaw nang maayos. Pagkaraan, nagsalita ito sa hari nang ganito.

Verse 18

नाहं कमण्डलावस्मिन् कृच्छ्रं वस्तुमिहोत्सहे । कल्पयौक: सुविपुलं यत्राहं निवसे सुखम् ॥ १८ ॥

O mahal kong Hari, hindi ko nais manirahan sa banga ng tubig na ito nang may matinding hirap. Kaya, mangyaring maghanda ng mas malawak na imbakan ng tubig kung saan ako makapaninirahan nang maginhawa.

Verse 19

स एनां तत आदाय न्यधादौदञ्चनोदके । तत्र क्षिप्ता मुहूर्तेन हस्तत्रयमवर्धत ॥ १९ ॥

Pagkatapos, kinuha ng hari ang isda mula sa banga ng tubig at inihagis sa isang malaking balon. Ngunit sa isang iglap, lumaki ito hanggang tatlong siko ang haba.

Verse 20

न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाहं शरणं गता ॥ २० ॥

Nagsalita ang isda: “Mahal na Hari, hindi angkop ang imbakan ng tubig na ito para sa aking payapang paninirahan. Bigyan mo ako ng mas malawak na tubig, sapagkat ako’y sumilong sa iyo.”

Verse 21

तत आदाय सा राज्ञा क्षिप्ता राजन् सरोवरे । तदावृत्यात्मना सोऽयं महामीनोऽन्ववर्धत ॥ २१ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, kinuha ng hari ang isda mula sa balon at inihagis sa lawa; ngunit ang dambuhalang isda ay lumaki hanggang lumampas sa lawak ng tubig.

Verse 22

नैतन्मे स्वस्तये राजन्नुदकं सलिलौकस: । निधेहि रक्षायोगेन ह्रदे मामविदासिनि ॥ २२ ॥

Sinabi ng isda: “O Hari, ako’y nilalang sa tubig; ang tubig na ito’y hindi angkop para sa aking kaligtasan. Mangyaring humanap ng paraan upang iligtas ako at ilagay ako sa lawa na hindi kailanman nababawasan ang tubig.”

Verse 23

इत्युक्त: सोऽनयन्मत्स्यं तत्र तत्राविदासिनि । जलाशयेऽसम्मितं तं समुद्रे प्राक्षिपज्झषम् ॥ २३ ॥

Nang hilingin nang gayon, dinala ni Haring Satyavrata ang isda sa pinakamalalaking imbakan ng tubig, sa iba’t ibang dako. Ngunit nang hindi pa rin sapat, sa huli’y inihagis niya ang dambuhalang isda sa karagatan.

Verse 24

क्षिप्यमाणस्तमाहेदमिह मां मकरादय: । अदन्त्यतिबला वीर मां नेहोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ २४ ॥

Habang itinatapon sa dagat, sinabi ng isda kay Haring Satyavrata: “O bayani, sa tubig na ito may napakalalakas at mababangis na makara at pating na kakain sa akin; kaya huwag mo akong itapon dito.”

Verse 25

एवं विमोहितस्तेन वदता वल्गुभारतीम् । तमाह को भवानस्मान् मत्स्यरूपेण मोहयन् ॥ २५ ॥

Pagkarinig sa matatamis na salita, nalito ang hari at nagtanong: “Ginoo, sino po kayo? Sa anyong isda ay binibigla at nililito ninyo kami.”

Verse 26

नैवंवीर्यो जलचरो द‍ृष्टोऽस्माभि: श्रुतोऽपि वा । यो भवान् योजनशतमह्नाभिव्यानशे सर: ॥ २६ ॥

Panginoon ko, sa loob ng isang araw ay lumawak kayo nang daan-daang yojana at natakpan ang tubig ng ilog at dagat. Wala pa kaming nakitang o narinig na nilalang-dagat na ganito kalakas.

Verse 27

नूनं त्वं भगवान् साक्षाद्धरिर्नारायणोऽव्यय: । अनुग्रहाय भूतानां धत्से रूपं जलौकसाम् ॥ २७ ॥

Tunay ngang kayo ang Bhagavān mismo—si Śrī Hari Nārāyaṇa na di-nauubos. Upang magpakita ng habag sa mga nilalang, tinanggap ninyo ang anyo ng nilalang sa tubig.

Verse 28

नमस्ते पुरुषश्रेष्ठ स्थित्युत्पत्त्यप्ययेश्वर । भक्तानां न: प्रपन्नानां मुख्यो ह्यात्मगतिर्विभो ॥ २८ ॥

Sumasamba ako sa inyo, O pinakadakila sa mga Puruṣa, Panginoon ng paglikha, pag-iingat, at paglalansag. O makapangyarihang Viṣṇu, kayo ang pinuno at sukdulang hantungan naming mga bhaktang sumuko sa inyo.

Verse 29

सर्वे लीलावतारास्ते भूतानां भूतिहेतव: । ज्ञातुमिच्छाम्यदो रूपं यदर्थं भवता धृतम् ॥ २९ ॥

O Panginoon, ang lahat ng Iyong mga lila at pagkakatawang-tao ay lumilitaw para sa kapakanan ng lahat ng nilalang. Kaya nais kong malaman kung bakit Mo kinuha ang anyong isda.

Verse 30

न तेऽरविन्दाक्ष पदोपसर्पणं मृषा भवेत् सर्वसुहृत्प्रियात्मन: । यथेतरेषां पृथगात्मनां सता- मदीद‍ृशो यद् वपुरद्भ‍ुतं हि न: ॥ ३० ॥

O Panginoong may matang tulad ng talulot ng lotus! Ikaw ang pinakamataas na kaibigan at minamahal na Paramatma ng lahat; ang paglapit sa Iyong mga paang-lotus ay hindi kailanman walang saysay. Ngunit ang pagsamba sa mga diyos ng mga taong nakakapit sa kamalayang pangkatawan ay walang bunga; kaya ipinakita Mo ang kahanga-hangang anyong isda na ito.

Verse 31

श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं जगत्पति: सत्यव्रतं मत्स्यवपुर्युगक्षये । विहर्तुकाम: प्रलयार्णवेऽब्रवी- च्चिकीर्षुरेकान्तजनप्रिय: प्रियम् ॥ ३१ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nang magsalita nang gayon si Haring Satyavrata, ang Panginoon ng sansinukob—na sa dulo ng yuga ay nag-anyong isda upang pagpalain ang Kanyang tapat na bhakta at maglaro ng lila sa dagat ng pralaya—ay sumagot ng mga salitang mapagmahal gaya ng sumusunod.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सप्तमे ह्यद्यतनादूर्ध्वमहन्येतदरिंदम । निमङ्‌क्ष्यत्यप्ययाम्भोधौ त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् ॥ ३२ ॥

Sinabi ng Panginoon: O hari na nakapapanaig sa mga kaaway, sa ikapitong araw mula ngayon, ang tatlong daigdig—Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ—ay lulubog at magsasanib sa tubig ng pralaya.

Verse 33

त्रिलोक्यां लीयमानायां संवर्ताम्भसि वै तदा । उपस्थास्यति नौ: काचिद् विशाला त्वां मयेरिता ॥ ३३ ॥

Kapag ang tatlong daigdig ay nalulusaw sa tubig ng pralaya, sa sandaling iyon ay lilitaw sa harap mo ang isang malaking bangkang ipinadala Ko.

Verse 34

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

Pagkaraan nito, O Hari, tipunin mo ang lahat ng uri ng mga halamang-gamot at iba’t ibang binhi at ikarga sa malaking bangkang iyon. Kasama ang pitong rishi at napalilibutan ng lahat ng nilalang, sumakay ka sa bangka nang walang pangungulila, at maglalakbay kang magaan sa madilim na dagat ng pralaya, na ang tanging liwanag ay ang ningning ng mga dakilang rishi.

Verse 35

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

Sa pagsakay mo sa malaking bangka, kasama ang pitong rishi at ang lahat ng nilalang, maglalakbay ka nang walang takot. Kahit sa siksik na dilim ng iisang dagat ng pralaya, ang landas mo’y liliwanagan lamang ng ningning ng mga dakilang rishi.

Verse 36

दोधूयमानां तां नावं समीरेण बलीयसा । उपस्थितस्य मे श‍ृङ्गे निबध्नीहि महाहिना ॥ ३६ ॥

Kapag ang bangka ay inaalog ng malalakas na hangin, itali mo ang sasakyang-dagat sa aking sungay na nasa tabi mo, sa pamamagitan ng dakilang ahas na si Vāsuki; sapagkat ako’y naroroon sa iyong piling.

Verse 37

अहं त्वामृषिभि: सार्धं सहनावमुदन्वति । विकर्षन् विचरिष्यामि यावद् ब्राह्मी निशा प्रभो ॥ ३७ ॥

O Hari, hihilahin ko ang bangka sa tubig, kasama ka at ang mga rishi sa loob nito, hanggang matapos ang gabi ng Brahmā—ang panahon ng pralaya.

Verse 38

मदीयं महिमानं च परं ब्रह्मेति शब्दितम् । वेत्स्यस्यनुगृहीतं मे सम्प्रश्नैर्विवृतं हृदि ॥ ३८ ॥

Sa aking biyaya, mauunawaan mo ang aking kaluwalhatian na tinatawag na paraṁ brahma. Dahil sa iyong mga pagtatanong, ang lahat ay mabubunyag at mahahayag sa iyong puso; kaya makikilala mo ako nang ganap.

Verse 39

इत्थमादिश्य राजानं हरिरन्तरधीयत । सोऽन्ववैक्षत तं कालं यं हृषीकेश आदिशत् ॥ ३९ ॥

Matapos turuan ang hari sa ganitong paraan, ang Panginoong Hari ay agad na naglaho. Pagkaraan, si Haring Satyavrata ay naghintay sa panahong itinakda ni Hṛṣīkeśa.

Verse 40

आस्तीर्य दर्भान् प्राक्कूलान् राजर्षि: प्रागुदङ्‌मुख: । निषसाद हरे: पादौ चिन्तयन् मत्स्यरूपिण: ॥ ४० ॥

Pagkalatag ng damong kuśa na ang dulo ay nakaturo sa silangan, ang banal na hari ay humarap sa hilagang-silangan at umupo. Nagnilay siya sa mga paa ng Panginoong Hari (Viṣṇu) na nag-anyong isda.

Verse 41

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्लावयन् महीम् । वर्धमानो महामेघैर्वर्षद्भ‍ि: समद‍ृश्यत ॥ ४१ ॥

Pagkaraan, ang karagatan ay umapaw at binaha ang lupa sa lahat ng dako. Dahil sa dambuhalang ulap na walang tigil sa pagbuhos ng ulan, lalo pa itong lumaki at tumaas.

Verse 42

ध्यायन् भगवदादेशं दद‍ृशे नावमागताम् । तामारुरोह विप्रेन्द्रैरादायौषधिवीरुध: ॥ ४२ ॥

Habang inaalala ni Satyavrata ang utos ng Panginoon, nakita niyang papalapit ang isang bangka. Kaya tinipon niya ang mga halamang-gamot at baging, at sumakay sa bangka kasama ang mga banal na brāhmaṇa.

Verse 43

तमूचुर्मुनय: प्रीता राजन् ध्यायस्व केशवम् । स वै न: सङ्कटादस्मादविता शं विधास्यति ॥ ४३ ॥

Sinabi ng mga muning nalugod: “O Hari, magnilay ka kay Keśava. Siya ang magliligtas sa atin mula sa panganib na ito at mag-aayos ng ating kapakanan.”

Verse 44

सोऽनुध्यातस्ततो राज्ञा प्रादुरासीन्महार्णवे । एकश‍ृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजन: ॥ ४४ ॥

Nang ang hari ay patuloy na nagmumuni-muni sa Kataas-taasang Panginoon, sa karagatang ng pralaya ay lumitaw ang isang napakalaking gintong isda. May iisang sungay ito at kasinghaba ng niyuta-yojana.

Verse 45

निबध्य नावं तच्छृङ्गे यथोक्तो हरिणा पुरा । वरत्रेणाहिना तुष्टस्तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ ४५ ॥

Ayon sa dating tagubilin ni Hari, itinali ng hari ang bangka sa sungay ng isda, gamit ang ahas na si Vāsuki bilang lubid. Nasiyahan siya at nagsimulang maghandog ng mga papuri kay Madhusūdana.

Verse 46

श्रीराजोवाच अनाद्यविद्योपहतात्मसंविद- स्तन्मूलसंसारपरिश्रमातुरा: । यद‍ृच्छयोपसृता यमाप्नुयु- र्विमुक्तिदो न: परमो गुरुर्भवान् ॥ ४६ ॥

Wika ng hari: Yaong mga nawalan ng pagkakilala sa sarili mula pa noong walang pasimula, at dahil sa ugat na kamangmangan ay napapagod sa hirap ng samsara, sa biyaya ng Panginoon ay nagkakaroon ng pagkakataong lumapit sa debotong nagbibigay-kalayaang tulad mo. Tinatanggap kita bilang aming kataas-taasang guro.

Verse 47

जनोऽबुधोऽयं निजकर्मबन्धन: सुखेच्छया कर्म समीहतेऽसुखम् । यत्सेवया तां विधुनोत्यसन्मतिं ग्रन्थिं स भिन्द्याद् धृदयं स नो गुरु: ॥ ४७ ॥

Ang mangmang na nilalang na ito ay nakagapos sa sariling karma; sa pag-asang sumaya, gumagawa siya ng mga gawaing sa huli’y pawang pagdurusa ang bunga. Ngunit sa paglilingkod sa Kataas-taasang Panginoon, nahuhugasan ang huwad na pagnanais na iyon. Nawa’y putulin ng aming guro ang buhol na iyon sa kaibuturan ng puso.

Verse 48

यत्सेवयाग्नेरिव रुद्ररोदनं पुमान् विजह्यान्मलमात्मनस्तम: । भजेत वर्णं निजमेष सोऽव्ययो भूयात् स ईश: परमो गुरोर्गुरु: ॥ ४८ ॥

Ang nagnanais na makalaya sa pagkakagapos sa materya ay dapat kumapit sa paglilingkod sa Kataas-taasang Panginoon at talikuran ang dungis ng kamangmangan—kasama ang pagkakadikit sa mabuti at masamang karma. Gaya ng ginto o pilak na nalilinis sa apoy, muli niyang natatamo ang likas na pagkakakilanlan. Nawa’y ang di-nauubos na Panginoon ang maging aming guro, sapagkat Siya ang orihinal na guro ng lahat ng guro.

Verse 49

न यत्प्रसादायुतभागलेश- मन्ये च देवा गुरवो जना: स्वयम् । कर्तुं समेता: प्रभवन्ति पुंस- स्तमीश्वरं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ४९ ॥

Kahit ang mga diyos, ang mga tinatawag na guro, at ang iba pang tao—mag-isa man o magkakasama—ay hindi makapagbibigay ng habag na katumbas kahit isang bahagi sa sampung libo ng Iyong awa. Kaya ako’y sumisilong sa Iyong mga paang-loto.

Verse 50

अचक्षुरन्धस्य यथाग्रणी: कृत- स्तथा जनस्याविदुषोऽबुधो गुरु: । त्वमर्कद‍ृक् सर्वद‍ृशां समीक्षणो वृतो गुरुर्न: स्वगतिं बुभुत्सताम् ॥ ५० ॥

Gaya ng bulag na tumatanggap ng isa pang bulag bilang pinuno, ang mga hindi nakaaalam ng layunin ng buhay ay tumatanggap ng hangal bilang guro. Ngunit kami’y naghahangad ng pagsasakatuparan ng sarili; kaya tinatanggap namin Ikaw, ang Bhagavan na nakakakita sa lahat ng dako at lubos na nakaaalam gaya ng araw, bilang aming gurong espirituwal.

Verse 51

जनो जनस्यादिशतेऽसतीं गतिं यया प्रपद्येत दुरत्ययं तम: । त्वं त्वव्ययं ज्ञानममोघमञ्जसा प्रपद्यते येन जनो निजं पदम् ॥ ५१ ॥

Ang materyalistang tinatawag na guro ay nagtuturo sa mga alagad tungkol sa pag-unlad ng yaman at pagkalugod ng pandama; dahil dito, ang mga hangal ay nagpapatuloy sa madilim na kamangmangan na mahirap tawirin. Ngunit Ikaw ay nagbibigay ng kaalamang walang kupas at di nagkakamali; sa kaalamang iyon, ang marunong ay mabilis na naitatatag sa kanyang likas na kalagayan.

Verse 52

त्वं सर्वलोकस्य सुहृत् प्रियेश्वरो ह्यात्मा गुरुर्ज्ञानमभीष्टसिद्धि: । तथापि लोको न भवन्तमन्धधी- र्जानाति सन्तं हृदि बद्धकाम: ॥ ५२ ॥

O Panginoon, Ikaw ang pinakamabuting kaibigan ng lahat, ang pinakaminamahal, ang Tagapamahala, ang Paramatma sa loob, ang pinakamataas na guro, ang dakilang kaalaman, at ang tumutupad ng lahat ng hangarin. Ngunit ang mga hangal na nakagapos ng pagnanasa sa puso ay hindi Ka nauunawaan kahit Ikaw ay nasa kanilang puso.

Verse 53

त्वं त्वामहं देववरं वरेण्यं प्रपद्य ईशं प्रतिबोधनाय । छिन्ध्यर्थदीपैर्भगवन् वचोभि- र्ग्रन्थीन् हृदय्यान् विवृणु स्वमोक: ॥ ५३ ॥

O Bhagavan, pinakadakilang Panginoon na sinasamba ng mga diyos, Tagapamahala ng lahat, para sa paggising sa sarili ako’y sumusuko sa Iyo. Sa Iyong mga aral na parang ilaw na nagpapakita ng layunin ng buhay, maawa Ka at putulin ang mga buhol sa kaibuturan ng aking puso, at ihayag ang hantungan ng aking buhay.

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्तवन्तं नृपतिं भगवानादिपूरुष: । मत्स्यरूपी महाम्भोधौ विहरंस्तत्त्वमब्रवीत् ॥ ५४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: nang manalangin si Haring Satyavrata sa Bhagavān na Ādipuruṣa na nag-anyong isda, ang Panginoon na gumagalaw sa tubig ng pralaya ay nagpaliwanag sa kanya ng Ganap na Katotohanan.

Verse 55

पुराणसंहितां दिव्यां साङ्ख्ययोगक्रियावतीम् । सत्यव्रतस्य राजर्षेरात्मगुह्यमशेषत: ॥ ५५ ॥

Ipinaliwanag ng Bhagavān kay haring-muni Satyavrata nang lubos ang banal na Purāṇa-saṁhitā at ang mga gawain ng sāṅkhya-yoga, pati ang lihim na kaalaman tungkol sa sarili; at sa mga kasulatang iyon ay inihayag ng Panginoon ang Kanyang Sarili.

Verse 56

अश्रौषीद‍ृषिभि: साकमात्मतत्त्वमसंशयम् । नाव्यासीनो भगवता प्रोक्तं ब्रह्म सनातनम् ॥ ५६ ॥

Habang nakaupo sa bangka, si Haring Satyavrata kasama ang mga dakilang rishi ay nakinig sa turo ng Bhagavān tungkol sa ātma-tattva at sa walang-hanggang brahma mula sa mga kasulatang Veda; kaya wala na silang alinlangan sa Ganap na Katotohanan.

Verse 57

अतीतप्रलयापाय उत्थिताय स वेधसे । हत्वासुरं हयग्रीवं वेदान् प्रत्याहरद्धरि: ॥ ५७ ॥

Sa pagtatapos ng nakaraang pralaya, nang magising si Brahmā na Tagapaglikha, pinaslang ni Hari ang asurang si Hayagrīva at ibinalik ang mga Veda kay Brahmā.

Verse 58

स तु सत्यव्रतो राजा ज्ञानविज्ञानसंयुत: । विष्णो: प्रसादात् कल्पेऽस्मिन्नासीद् वैवस्वतो मनु: ॥ ५८ ॥

Sa awa ni Viṣṇu, napuspos si Haring Satyavrata ng kaalaman at ganap na pagkaunawa; sa kalpang ito siya’y isinilang bilang Vaivasvata Manu, anak ng diyos-araw.

Verse 59

सत्यव्रतस्य राजर्षेर्मायामत्स्यस्य शार्ङ्गिण: । संवादं महदाख्यानं श्रुत्वा मुच्येत किल्बिषात् ॥ ५९ ॥

Ang dakilang salaysay tungkol sa banal na haring Satyavrata at sa anyong Matsya ni Śrī Hari, si Viṣṇu na may hawak na Śārṅga, ay isang banal na mahākathā. Ang sinumang makinig nang may debosyon ay napapalaya sa bunga ng kasalanan.

Verse 60

अवतारं हरेर्योऽयं कीर्तयेदन्वहं नर: । सङ्कल्पास्तस्य सिध्यन्ति स याति परमां गतिम् ॥ ६० ॥

Ang sinumang araw-araw na umaawit ng kīrtana tungkol sa anyong Matsya ni Śrī Hari at sa kasaysayan ni Satyavrata, matutupad ang lahat ng kanyang banal na hangarin; tiyak na mararating niya ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 61

प्रलयपयसि धातु: सुप्तशक्तेर्मुखेभ्य: श्रुतिगणमपनीतं प्रत्युपादत्त हत्वा । दितिजमकथयद् यो ब्रह्म सत्यव्रतानां तमहमखिलहेतुं जिह्ममीनं नतोऽस्मि ॥ ६१ ॥ स वै मन: कृष्णपदारविन्दयो- र्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने । करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥

Ako’y nagpupugay sa Kataas-taasang Panginoon na nagkunwaring isang dambuhalang isdang nakabaluktot; pinaslang Niya ang daitya at ibinalik ang mga Śruti-Veda na inagaw mula sa mga bibig ni Brahmā nang magising ito mula sa pagkakatulog sa tubig ng pralaya; at ipinaliwanag Niya ang diwa ng Veda kina Satyavrata at sa mga banal na pantas.