Adhyaya 6
KantakashodhanaAdhyaya 6

Adhyaya 6

Ginagawang mapamamahalaan ng Kabanata 4.6 ang panloob na seguridad sa pamamagitan ng paghahati ng pagpupulis sa lungsod sa (1) panloob na kontrol na nakabatay sa ebidensiya at (2) panlabas na hurisdiksiyon para sa paghahanap at paghabol. Isinasakatuparan ang Daṇḍanīti bilang pamamaraang munisipal, hindi bilang pangaral na moral. Ang Durga ay isang pinamamahalaang ekolohiya ng seguridad (mga kalsada, tarangkahan, pagbabantay, pagtatanong). Ang Pradeṣṭā at sagopasthānika ang may pananagutan sa mga panlabas na paghahanap at mga rutang paghabol sa mga magnanakaw. Ang Nāgarika ang namamahala sa pagpupulis sa loob ng kuta/lungsod, na ginagabayan ng mga naunang palatandaan (nirdiṣṭa-hetu). Layunin: pababain ang mga gastusing “transaction” ng seguridad, hadlangan ang pagnanakaw, at protektahan ang mga sambahayan at kita ng estado. Lohikang estratehiko: ang matatag na kaayusang panloob ay nagpapataas ng kakayahang manakop at ng kalayaang kumilos.

Sutras

Sutra 1

सिद्धप्रयोगादूर्ध्वं शङ्कारूपकर्माभिग्रहः ॥ कZ_०४.६.०१ ॥

Pagkatapos mailapat ang mga pamamaraang napatunayang mabisa, ang pagsamsam/pag-aresto ay dapat isagawa batay sa kahina-hinalang asal at mga palatandaan.

Sutra 2

विरात्रे छन्नकुड्यच्छायासंचारिणं विरूपद्रव्याणामदेशकालविक्रेतारं जातवैरशयं हीनकर्मजातिं ॥ कZ_०४.६.०२f ॥

(Pinaghihinalaan ang isang tao kung) gumagalaw siya sa gabi sa kahabaan ng mga nakatagong pader at mga anino, nagbebenta ng mga kakaibang kalakal sa di-angkop na lugar at oras, may nakaugat na hilig sa pakikipag-away, at kabilang sa uri ng hanapbuhay na hamak/marahas.

Sutra 3

रूपाभिग्रहस्तु नष्टापहृतमविद्यमानं तज्जातव्यवहारिषु निवेदयेत् ॥ कZ_०४.६.०३ ॥

Sa “rūpābhigraha” (pagkilala/pagkontrol sa pag-aangkin), dapat iulat ang nawawala o ninakaw na ari-arian na hindi matagpuan sa mga mangangalakal/dealer na humahawak ng gayong uri ng kalakal.

Sutra 4

तच्चेन्निवेदितमासाद्य प्रच्छादयेयुः साचिव्यकरदोषमाप्नुयुः ॥ कZ_०४.६.०४ ॥

Kung matapos matanggap ang gayong abiso ay itatago nila ito, magkakaroon sila ng kasalanang katumbas ng pagiging kasabwat (sācivya-kara-doṣa).

Sutra 5

अजानन्तोऽस्य द्रव्यस्यातिसर्गेण मुच्येरन् ॥ कZ_०४.६.०५ ॥

Ang mga hindi nakaaalam (na ito’y may labag) ay napapawalang-sala sa pananagutan sa pamamagitan ng pagsuko ng ari-arian.

Sutra 6

न चानिवेद्य संस्थाध्यक्षस्य पुराणभाण्डानामाधानं विक्रयं वा कुर्युः ॥ कZ_०४.६.०६ ॥

Hindi rin sila dapat magsangla/magdeposito o magbenta ng mga lumang kalakal nang hindi ipinapaalam sa Tagapangasiwa ng establisimyento (saṃsthādhyakṣa).

Sutra 7

तच्चेन्निवेदितमासाद्येत रूपाभिगृहीतमागमं पृच्छेत्कुतस्ते लब्धमिति ॥ कZ_०४.६.०७ ॥

Kung matapos ang gayong pag-uulat ay masamsam/makilala ang bagay, dapat tanungin ang pinagmulan nito: “Saan mo ito nakuha?”

Sutra 8

स चेत्ब्रूयात्दायाद्यादवाप्तममुष्माल् लब्धं क्रीतं कारितमाधिप्रच्छन्नमयमस्य देशः कालश्चोपसम्प्राप्तेः अयमस्यार्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च इति तस्यागमसमाधौ मुच्येत ॥ कZ_०४.६.०८ ॥

Kung sabihin niya: “Nakuha ito sa pamamagitan ng pamana (atbp.); tinanggap mula sa taong iyon; binili; ipinagawa/inikomisyon; o tinanggap bilang sangla”; at ituro ang lugar at oras ng pagkakakuha, pati ang presyo, sukat/dami, mga palatandaang pagkakakilanlan, at pagtataya ng halaga—kung gayon, kapag naayos na ang usapin ng pinagmulan, siya ay palalayain.

Sutra 9

नाष्टिकश्चेत्तदेव प्रतिसंदध्यात् यस्या पूर्वो दीर्घश्च परिभोगः शुचिर्वा देशस्तस्य द्रव्यमिति विद्यात् ॥ कZ_०४.६.०९ ॥

Kung walang nag-aangkin na nawalan, dapat muling italaga ang gayong (ari-arian). Dapat kilalaning may-ari ang taong ang pag-aangkin at paggamit ay nauna at matagal na, o ang taong ang lugar/pag-aangkin ay “malinis” (hindi pinagtatalunan at kagalang-galang).

Sutra 10

चतुष्पदद्विपदानामपि हि रूपलिङ्गसामान्यं भवति किमङ्ग पुनरेकयोनिद्रव्यकर्तृप्रसूतानां कुप्याभरणभाण्डानामिति ॥ कZ_०४.६.१० ॥

Kahit sa mga hayop na apat ang paa at dalawang paa ay maaaring may pagkakahawig sa anyo at mga palatandaang pagkakakilanlan; lalo na sa mga kalakal gaya ng mga gawang-kamay, alahas, at mga sisidlan na mula sa iisang pinagmumulan ng materyal at ginawa ng iisang manggagawa—ibig sabihin, maaari silang magmukhang magkapareho.

Sutra 11

स चेद्ब्रूयात् याचितकमवक्रीतकमाहितकं निक्षेपमुपनिधिं वैयावृत्यकर्म वामुष्य इति तस्यापसारप्रतिसंधानेन मुच्येत ॥ कZ_०४.६.११ ॥

Kung sabihin niya: “Ito ay pag-aari ng taong iyon bilang bagay na hiniram, bagay na binili, bagay na isinangla/ini-deposito, deposito, nakatagong deposito, o kabayaran sa serbisyo,” maaari siyang mapawalang-sala sa pamamagitan ng pagsasauli nito sa may karapatan (ibig sabihin, sa pamamagitan ng pagtutuwid sa pag-alis nito).

Sutra 12

नैवमित्यपसारो वा ब्रूयात् रूपाभिगृहीतः परस्य दानकारणमात्मनः प्रतिग्रहकारणमुपलिङ्गनं वा दायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकोपद्रष्टृभिरुपश्रोतृभिर्वा प्रतिसमानयेत् ॥ कZ_०४.६.१२ ॥

Kung sabihin niya, “Hindi ganoon,” o igiit na “naalis/naipaglipat iyon,” kung gayon—kapag ang isang tao ay nahuli/nakilala batay sa anyo—dapat hingin ng hukuman ang pagpapatibay: ang dahilan ng nagbigay sa pagbibigay, ang dahilan ng tumanggap sa pagtanggap, o iba pang palatandaang pagkakakilanlan, na mapatutunayan sa pamamagitan ng nagbigay, ng nag-ayos ng pagbibigay, ng sumulat ng kasulatan, ng tumanggap, ng mga saksi na nakakita, o ng mga nakarinig.

Sutra 13

उज्झितप्रनष्टनिष्पतितोपलब्धस्य देशकाललाभोपलिङ्गनेन शुद्धिः ॥ कZ_०४.६.१३ ॥

Para sa taong nakakuha ng bagay na iniwan, nawala, naligaw/nakatakas, o natagpuan muli kalaunan, ang paglilinis sa kanya ay sa pamamagitan ng pagpapatunay ng mga kalagayan ng lugar, oras, at paraan ng pagkakakuha.

Sutra 14

अशुद्धस्तच्च तावच्च दण्डं दद्यात् ॥ कZ_०४.६.१४ ॥

Kung hindi siya mapawalang-sala, kung gayon sa lawak na iyon at sa panahong iyon ay magbabayad siya ng multa.

Sutra 15

अन्यथा स्तेयदण्डं भजेत । इति रूपाभिग्रहः ॥ कZ_०४.६.१५ ॥

Kung hindi, papatawan siya ng parusa para sa pagnanakaw. Sa gayon nagtatapos ang “pagkakakilanlan batay sa anyo/mga palatandaan” (rūpābhigraha).

Sutra 16

कर्माभिग्रहस्तु मुषितवेश्मनः प्रवेशनिष्कसनमद्वारेण द्वारस्य संधिना बीजेन वा वेधमुत्तमागारस्य जालवातायननीप्रवेधमारोहणावतरणे च कुड्यस्य वेधमुपखननं वा गूढद्रव्यनिक्षेपणग्रहणोपायमुपदेशोपलभ्यमभ्यन्तरच्छेदोत्करपरिमर्दोपकरणमभ्यन्तरकृतं विद्यात् ॥ कZ_०४.६.१६ ॥

Tungkol sa “pagkilala batay sa mga gawa” (karmābhigraha): sa bahay na pinasok at ninakawan, kung ang pagpasok at paglabas ay hindi sa pintuan; pagbubutas sa mga dugtungan ng pinto o sa pamamagitan ng susi/kagamitan; pagbutas sa rehas/lattice, bintana o bentilasyon ng malaking bahay; pag-akyat/pagbaba sa pamamagitan ng pagbubutas sa pader o paghuhukay ng lagusan; mga paraan ng pagtatago at pagkuha muli ng mahahalagang bagay na natutuhan sa pagtuturo—ang mga ito, kasama ang mga hiwa, mga bunton, mga pahid/dungis, at mga kasangkapang natagpuan sa loob, ay nagpapahiwatig na gawa ito ng taong nasa loob.

Sutra 17

विपर्यये बाह्यकृतमुभयत उभयकृतम् ॥ कZ_०४.६.१७ ॥

Sa kabaligtarang kaso, gawa ito ng taga-labas; at kapag may mga palatandaan sa magkabilang panig, ginawa ito ng dalawa (taong nasa loob at taga-labas na magkasama).

Sutra 18

परिचारकजनं वा तद्विधाचारमतिस्वप्नं निद्राक्लान्तमाविग्नं शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णमनवस्थितं ॥ कZ_०४.६.१८ब् ॥

O pagdudahan ang mga tagapaglingkod/katulong na nagpapakita ng ganitong asal: labis na pagtulog, pagod dahil sa kakulangan ng tulog, pagkabalisa, tuyot at nagbago ang boses, nagbago ang mukha/kulay, at kawalan ng katatagan.

Sutra 28

अतिप्रलापिनमुच्चारोहणसंरब्धगात्रं विलूननिघृष्टभिन्नपाटितशरीरवस्त्रं जातकिणसंरब्धहस्तपादं ॥ कZ_०४.६.१८च् ॥

Sutra 29

पांसुपूर्णकेशनखं विलूनभुग्नकेशनखं वा सम्यक्स्नातानुलिप्तं तैलप्रमृष्टगात्रं सद्योदौतहस्तपादं वा ॥ कZ_०४.६.१८द् ॥

Sutra 30

पांसुपिच्छिलेषु तुल्यपादपदनिक्षेपं प्रवेशनिष्कसनयोर्वा तुल्यमाल्यमद्यगन्धवस्त्रच्छेदविलेपनस्वेदं परीक्षेत ॥ कZ_०४.६.१८ए ॥

Sutra 31

चोरं पारदारिकं वा विद्यात् ॥ कZ_०४.६.१९ ॥

Sutra 32

सगोपस्थानिको बाह्यं प्रदेष्टा चोरमार्गणम् ॥ कZ_०४.६.२०अब् ॥

Sutra 33

कुर्यान्नागरिकश्चान्तर्दुर्गे निर्दिष्टहेतुभिः ॥ कZ_०४.६.२०च्द् ॥

Frequently Asked Questions

Lower theft and sexual predation inside and around the fort-city, producing safer commerce and households, steadier tax-yield, and higher public confidence in the king’s protection—thus stabilizing the durga and indirectly strengthening kośa.

This excerpt assigns duties rather than stating punishments; non-compliance is implied to be dereliction of office (disciplinary daṇḍa by the king), while identified offenders (thieves/adulterers) fall under the chapter’s broader punitive scheme elsewhere in Book 4 (graded fines, corporal punishment, or harsher penalties depending on offense and circumstance).