Adhyaya 35

Sutra 1

धान्यपशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रतिकरमिदमेतावदिति निबन्धयेत् ॥ कZ_०२.३५.०१ ॥

Dapat niyang itala sa isang takdang talaan: “ganito karami ang dapat bayaran sa butil, alagang hayop, ginto/salapi, mga kalakal, at sapilitang paggawa/serbisyo (o katumbas na bayad kapalit nito)”.

Sutra 2

तत्प्रदिष्टः पञ्चग्रामीं दशग्रामीं वा गोपश्चिन्तयेत् ॥ कZ_०२.३५.०२ ॥

Ayon sa itinakda (sa utos ng nakatataas), ang gopa ay mamamahala at magtatala ng mga aklat-ulat para sa isang yunit na binubuo ng limang nayon o sampung nayon.

Sutra 3

सीमावरोधेन ग्रामाग्रं कृष्टाकृष्टस्थलकेदारारामषण्डवाटवनवास्तुचैत्यदेवगृहसेतुबन्धश्मशानसत्त्रप्रपापुण्यस्थानविवीतपथिसङ्ख्यानेन क्षेत्राग्रम् तेन सीम्नां क्षेत्राणां च करदाकरदसङ्ख्यानेन ॥ कZ_०२.३५.०३ ॥

Sa pamamagitan ng pagtiyak at pagmamarka ng mga hangganan, dapat niyang tukuyin ang kabuuang saklaw ng nayon; at sa pamamagitan ng pagbibilang ng mga lupang sinasaka at hindi sinasaka—mga bukirin, mga lupang may patubig, mga halamanan, mga kakahuyan, mga hardin, mga gubat, mga pook-tirahan, mga dambana, mga templo, mga pilapil/tulay, mga pook ng pagsusunog ng bangkay, mga kusinang pangkawanggawa, mga pook ng pamamahagi ng tubig, mga banal na lugar, at mga rutang pinangangalagaan/kinokontrol—dapat niyang tukuyin ang kabuuang sukat ng lupa; at sa gayon ay maitala ang mga pag-aaring may buwis at walang buwis sa loob ng mga hangganan at mga bukirin.

Sutra 4

तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥

Sa loob ng mga ito dapat niyang itala: “ganito karami ang kabilang sa apat na varṇa; ganito karami ang mga magsasaka, pastol ng baka, mangangalakal (vaidehaka), mga artesano, mga manggagawang upahan, at mga alipin; ganito karami ang mga may dalawang paa at apat na paa; at mula sa mga ito nagmumula ang ganito kalaking kita sa salapi, sapilitang paglilingkod/paggawa (corvée), mga tol/buwis sa adwana, at mga multa.”

Sutra 5

कुलानां च स्त्रीपुरुषाणां बालवृद्धकर्मचरित्राजीवव्ययपरिमाणं विद्यात् ॥ कZ_०२.३५.०५ ॥

Dapat niyang malaman, para sa mga pamilya/angkan: ang bilang ng babae at lalaki, mga bata at matatanda, ang kanilang gawain, asal, ikinabubuhay, at antas ng paggasta.

Sutra 6

एवं च जनपदचतुर्भागं स्थानिकश्चिन्तयेत् ॥ कZ_०२.३५.०६ ॥

Sa ganitong paraan, ang sthānika ay dapat mangasiwa at magtala ng mga ulat para sa isang bahagi na isang-kapat ng kanayunan (janapada).

Sutra 7

गोपस्थानिकस्थानेषु प्रदेष्टारः कार्यकरणं बलिप्रग्रहं च कुर्युः ॥ कZ_०२.३५.०७ ॥

Sa mga himpilan ng gopa at sthānika, ang mga pradeṣṭṛ ay magsasagawa ng mga gawaing pang-administratibo at mangongolekta ng bali (buwis/tributo).

Sutra 8

समाहर्तृप्रदिष्टाश्च गृहपतिकव्यञ्जना येषु ग्रामेषु प्रणिहितास्तेषां ग्रामाणां क्षेत्रगृहकुलाग्रं विद्युः मानसंजाताभ्यां क्षेत्राणि भोगपरिहाराभ्यां गृहाणि वर्णकर्मभ्यां कुलानि च ॥ कZ_०२.३५.०८ ॥

Ang mga ahenteng itinanim sa mga nayon—nagkukunwaring mga maybahay at mangangalakal, ayon sa tagubilin ng samāhartṛ—ay dapat malaman ang kabuuang bilang ng mga bukirin, mga bahay, at mga sambahayan ng mga nayong iyon: ang mga bukirin ayon sa sukat at ani; ang mga bahay ayon sa paggamit/paninirahan at mga eksempsyon/pagpapatawad; at ang mga sambahayan ayon sa antas panlipunan at hanapbuhay.

Sutra 9

तेषां जङ्घाग्रमायव्ययौ च विद्युः ॥ कZ_०२.३५.०९ ॥

Dapat din nilang malaman ang kabuuang bilang ng mga taong may kakayahang magtrabaho at ang kanilang kita at gastusin.

Sutra 10

प्रस्थितागतानां च प्रवासावासकारणमनर्थ्यानां च स्त्रीपुरुषाणां चारप्रचारं च विद्युः ॥ कZ_०२.३५.१० ॥

Dapat nilang malaman ang mga dahilan ng pag-alis at pagdating—kung para sa paglalakbay o paninirahan—at subaybayan din ang galaw ng mga espiya at ng mga kahina-hinala/di-kanais-nais na lalaki at babae.

Sutra 11

एवं वैदेहकव्यञ्जनाः स्वभूमिजानां राजपण्यानां खनिसेतुवनकर्मान्तक्षेत्रजानां प्रमाणमर्घं च विद्युः ॥ कZ_०२.३५.११ ॥

Kaya nga, ang mga ahenteng Vaidehaka (mga tagapagbalita sa kalakalan/pamilihan) ay dapat malaman ang pamantayang sukat at ang makatarungang presyo ng mga kalakal ng hari na nalilikha sa loob ng kaharian—yaong mula sa mga minahan, mga gawaing patubig, mga kagubatan, mga pagawaan ng estado, at mga lupang sakahan.

Sutra 12

परभूमिजातानां वारिस्थलपथोपयातानां सारफल्गुपुण्यानां कर्मसु च शुल्कवर्तन्यातिवाहिकगुल्मतरदेयभागभक्तपण्यागारप्रमाणं विद्युः ॥ कZ_०२.३५.१२ ॥

Dapat din nilang malaman din na para sa mga kalakal na nagmula sa labas ng kaharian at dumarating sa rutang pantubig, rutang panlupa, o sa pangunahing daan, alin ang may tunay na halaga at alin ang mababa; at ang mga naaangkop na talaan/pamantayan sa mga gawain: buwis sa adwana, singil sa daan/singil sa ruta, singil sa bapor/daan-transito, mga singil sa himpilang militar (garrison), bayad sa pagtawid/ford, mga bahagi (pagbabahagi), rasyon, at ang pamantayang sukat para sa mga bodega at paninda.

Sutra 13

एवं समाहर्तृप्रदिष्टास्तापसव्यञ्जनाः कर्षकगोरक्षकवैदेहकानामध्यक्षाणां च शौचाशौचं विद्युः ॥ कZ_०२.३५.१३ ॥

Gayundin, ang mga impormanteng nagkukunwaring mga asetiko na itinalaga ng Samāhartṛ ay dapat alamin ang katapatan o katiwalian (kalinisan/kadumihan ng asal) ng mga tagapangasiwa sa mga magsasaka, mga tagapag-alaga/tagapagpastol ng baka, at mga Vaidehaka.

Sutra 14

पुराण चोरव्यञ्जनाश्चान्तेवासिनश्चैत्यचतुष्पथशून्यपदोदपाननदीनिपानतीर्थायतनाश्रमारण्यशैलवनगहनेषु स्तेनामित्रप्रवीरपुरुषाणां च प्रवेशनस्थानगमनप्रयोजनान्युपलभेरन् ॥ कZ_०२.३५.१४ ॥

Ang mga impormanteng dating magnanakaw at ang mga naninirahang mga alagad/tagapaglingkod ay dapat makadiskubre, sa mga dambana, sangandaan, mga pamayanang iniwan, mga balon, mga ilog, mga pook-inuman ng tubig, mga tawiran/ford, mga templo, mga ermitanyo, mga gubat, mga bundok, at mga masukal na kakahuyan, ng mga lugar ng pagpasok, mga galaw, at mga layunin ng mga magnanakaw at ng mga ahente ng kaaway/mga piling operatiba.

Sutra 15

चिन्तयेयुश्च संस्थास्ताः संस्थाश्चान्याः स्वयोनयः ॥ कZ_०२.३५.१५च्द् ॥

At ang mga naitatag na ‘istasyon’ ng paniktik ay dapat ding patuloy na magsuri; at ang iba pang mga istasyon—mga selulang kusang nabubuo (ibig sabihin, lokal na nalilikha at organikong nakabaon sa lugar)—ay dapat ding gawin ito.