Adhyaya 31

Sutra 1

सांग्रामिकमलंकारं चिकित्सकानीकस्थाउपस्थायिकवर्गं चानुतिष्ठेत् ॥ कZ_०२.३१.०१ ॥

Dapat niyang panatilihin ang mga kagamitang pandigma at mga kabit, at itatag (o panatilihing handa) ang pangkat ng mga manggagamot, mga tauhang nakatalaga sa yunit, at mga tagapaglingkod.

Sutra 2

हस्त्यायामद्विगुणोत्सेधविष्कम्भायामां हस्तिनीस्थानाधिकां सप्रग्रीवां कुमारीसंग्रहां प्रान्मुखीमुदन्मुखीं वा शालां निवेशयेत् ॥ कZ_०२.३१.०२ ॥

Dapat siyang magtayo ng kuwadra ng elepante na ang taas at lapad ay doble sa sukat ng elepante, at ang haba ay naaayon, na may bahagyang mas maluwang kaysa sa kailangan ng isang ganap na elepanteng babae; dapat itong may ayos para sa unahang leeg/harap na bahagi, may hiwalay na kulungan para sa mga batang elepanteng babae, at nakaharap sa silangan o hilaga.

Sutra 3

हस्त्यायामचतुरश्रश्लक्ष्णालानस्तम्भफलकास्तरकं समूत्रपुरीषोत्सर्गं स्थानं निवेशयेत् ॥ कZ_०२.३१.०३ ॥

Dapat niyang ayusin ang isang parisukat na puwesto sa kuwadra ayon sa sukat ng elepante, na makinis ang pagkakagawa, may mga poste para sa pagtali at mga tabla, at maglaan ng itinalagang labasan/lugar para sa paglabas ng ihi at dumi.

Sutra 4

स्थानसमां शय्यामर्धापाश्रयां दुर्गे साम्नाह्याउपवाह्यानां बहिर्दम्यव्यालानाम् ॥ कZ_०२.३१.०४ ॥

Dapat siyang maglaan ng higaan na kasinglaki ng puwesto sa kuwadra, na may bahagyang silungan; sa loob ng kuta para sa mga angkop lagyan ng harnes at para sa pagsakay/paglilingkod, at sa labas para sa mga pinauunlad pa sa pagpaamo at para sa mga mapanganib na hayop.

Sutra 5

प्रथमसप्तम अष्टमभागावह्नः स्नानकालौ तदनन्तरं विधायाः ॥ कZ_०२.३१.०५ ॥

Ang oras ng pagligo ay nasa una, ikapito, at ikawalong bahagi ng araw; pagkatapos nito, isagawa ang kasunod na itinakdang gawain.

Sutra 6

पूर्वाह्ने व्यायामकालः पश्चाह्नः प्रतिपानकालः ॥ कZ_०२.३१.०६ ॥

Ang umaga ay oras ng ehersisyo; ang hapon ay oras ng pagpapainom (at pag-inom ng pampalakas/pampaginhawa).

Sutra 7

रात्रिभागौ द्वौ स्वप्नकाला त्रिभागः संवेशनोत्थानिकः ॥ कZ_०२.३१.०७ ॥

Dalawang bahagi ng gabi ay para sa pagtulog; ang ikatlong bahagi ay para sa paghahanda sa pagtulog at pagbangon (pag-aasikaso/pagbabantay sa gabi).

Sutra 8

ग्रीष्मे ग्रहणकालः ॥ कZ_०२.३१.०८ ॥

Sa tag-init, ito ang oras para sa pagdakip/paghawak (grahaṇa).

Sutra 9

विंशतिवर्षो ग्राह्यः ॥ कZ_०२.३१.०९ ॥

Ang elepanteng dalawampung taong gulang ay nararapat tanggapin (para sa paglilingkod sa estado).

Sutra 10

विक्को मोढो मक्कणो व्याथितो गर्भिणी धेनुका हस्तिनी चाग्राह्याः ॥ कZ_०२.३१.१० ॥

Ang vikka, ang moḍha, ang makkaṇa, ang sugatan/may sakit, at gayundin ang buntis, nagpapasuso, o babaeng elepante (cow‑elephant) ay hindi dapat tanggapin (para sa paglilingkod sa estado).

Sutra 11

सप्तारत्नि उत्सेधो नवायामो दश परिणाहः प्रमाणतश्चत्वारिंशद्वर्षो भवत्युत्तमः त्रिंशद्वर्षो मध्यमः पञ्चविंशतिवर्षोऽवरः ॥ कZ_०२.३१.११ ॥

Ayon sa pamantayang sukat—taas na 7 ratni, haba na 9, at kabilugan na 10—ang elepanteng 40 taong gulang ay ‘pinakamataas’, 30 taong gulang ay ‘katamtaman’, at 25 taong gulang ay ‘pinakamababa’.

Sutra 12

तयोः पादावरो विधाविधिः ॥ कZ_०२.३१.१२ ॥

For those two (i.e., the higher grades), the rule is that they should not be deficient by even a quarter (in the prescribed standards).

Sutra 13

अरत्नौ तणुलद्रोणः अर्धाढकं तैलस्य सर्पिषस्त्रयः प्रस्थाः दशपलं लवणस्य मांसं पञ्चाशत्पलिकम् रसस्याढकं द्विगुणं वा दध्नः पिण्डक्लेदनार्थं क्षारदशपलिकं मद्यस्याढकं द्विगुणं वा पयसः प्रतिपानं गात्रावसेकस्तैलप्रस्थः शिरसोऽष्टभागः प्रादीपिकश्च यवसस्य द्वौ भारौ सपादौ शष्पस्य शुष्कस्यार्धतृतीयो भारः कडङ्करस्यानियमः ॥ कZ_०२.३१.१३ ॥

(For an elephant of the specified class/measure:) rice: one droṇa; oil: half an āḍhaka; ghee: three prastha; salt: ten pala; meat: fifty pala; soup/juice: one āḍhaka; or curd in double quantity. For softening feed-balls, alkali: ten pala. Liquor: one āḍhaka; or milk in double quantity. For bathing the body, oil: one prastha; for the head, one-eighth of that; and also a lamp (allowance). Fodder (yavasa): two and a quarter bhāra; dry grass (śaṣpa): two and a half bhāra. For kaḍaṅkara (a fodder/additive), there is no fixed rule (varies by need).

Sutra 14

सप्तारत्निना तुल्यभोजनोऽष्टारत्निरत्यरालः ॥ कZ_०२.३१.१४ ॥

An elephant of eight ratni (measure) consumes the same ration as one of seven ratni, but it is excessively curved/awkward (and thus undesirable).

Sutra 15

यथाहस्तमवशेषः षडरत्निः पञ्चारत्निश्च ॥ कZ_०२.३१.१५ ॥

Ang natitira (ibig sabihin, ang iba pang bahagi ng pag-uuri) ay ayon sa sukat ng kamay: ang kategoryang anim-ratni at limang-ratni.

Sutra 16

क्षीरयावसिको विक्कः क्रीडार्थं ग्राह्यः ॥ कZ_०२.३१.१६ ॥

Ang vikka na pinananatili sa gatas at kumpay ay dapat tanggapin para sa layuning libangan/pagpapakita (hindi para sa pangunahing serbisyo).

Sutra 17

संजातलोहिता प्रतिच्छन्ना सम्लिप्तपक्षा समकक्ष्या व्यतिकीर्णमांसा समतल्पतला जातद्रोणिकेति शोभाः ॥ कZ_०२.३१.१७ ॥

Ang mga palatandaan ng magandang anyo ay: maayos na nabuo na mapulang kulay, katawan na natatakpan nang wasto, mga taingang maayos na napapahiran/malusog, pantay na balikat, pantay ang pagkakabahagi ng laman, patag na likod, at maayos na nabuo na mga katangiang “droṇikā” (tamang mga hukay/kurba ng katawan).

Sutra 18

शोभावशेन व्यायामं भद्र्म मन्दं च कारयेत् ॥ कZ_०२.३१.१८अब् ॥

Depende sa kalagayan/anyo ng hayop, dapat itong pag-ehersisyuhin—maging masigla (bhadra) o banayad (manda).