Adhyaya 21

Sutra 1

शुल्काध्यक्षः शुल्कशालां ध्वजं च प्रान्मुखमुदन्मुखं वा महाद्वाराभ्याशे निवेशयेत् ॥ कZ_०२.२१.०१ ॥

Dapat itatag ng Tagapangasiwa ng Aduana ang bahay-adwana, at gayundin ang isang bandila (hudyat), na nakaharap sa silangan o sa hilaga, malapit sa pangunahing tarangkahan.

Sutra 2

शुल्कादायिनश्चत्वारः पञ्च वा सार्थोपयातान्वणिजो लिखेयुः के कुतस्त्याः कियत्पण्याः क्व चाभिज्ञानं मुद्रा वा कृता इति ॥ कZ_०२.२१.०२ ॥

Apat o limang tagasingil ng adwana ang dapat magtala, para sa mga mangangalakal na dumarating kasama ng karaban: kung sino sila, saan sila nagmula, gaano karaming kalakal ang dala nila, at kung saan inilagay ang palatandaan ng pagkakakilanlan o opisyal na selyo.

Sutra 3

अमुद्राणामत्ययो देयद्विगुणः ॥ कZ_०२.२१.०३ ॥

Para sa mga kalakal na walang opisyal na selyo, ang parusa (para sa paglabag) ay magiging doble ng halagang dapat bayaran.

Sutra 4

कूटमुद्राणां शुल्काष्टगुणो दण्डः ॥ कZ_०२.२१.०४ ॥

Para sa mga huwad na selyo, ang multa ay magiging walong beses ng buwis sa adwana.

Sutra 5

भिन्नमुद्राणामत्ययो घटिकास्थाने स्थानम् ॥ कZ_०२.२१.०५ ॥

Para sa mga selyong pinakialaman/nabasag, ang kaso ay didinggin sa istasyong ghaṭikā (ang itinalagang himpilan ng pagsusuri).

Sutra 6

राजमुद्रापरिवर्तने नामकृते वा सपादपणिकं वहनं दापयेत् ॥ कZ_०२.२१.०६ ॥

Para sa pagbabago ng maharlikang selyo—o sa pamemeke ng pangalan/tala—siya ay papagbabayarin ng singil sa pagdadala/paghawak na isang at isang-kapat na paṇa.

Sutra 7

ध्वजमूलोपस्थितस्य प्रमाणमर्घं च वैदेहिकाः पण्यस्य ब्रूयुः एतत्प्रमाणेनार्घेण पण्यमिदं कः क्रेता इति ॥ कZ_०२.२१.०७ ॥

Para sa mga kalakal na dinala at inilantad sa paanan ng watawat (ang opisyal na pook-pamilihan), ipahahayag ng mga vaidehika ang pamantayang sukat at ang tinayang presyo: “Ang panindang ito ay may ganitong sukat at ganitong presyo—sino ang bibili?”

Sutra 8

त्रिरुद्धोषितमर्थिभ्यो दद्यात् ॥ कZ_०२.२१.०८ ॥

Pagkatapos mapigil at mapanatiling (inaalok) nang tatlong beses, dapat itong ibigay sa mga naghahabol/mamimiling humihingi nito.

Sutra 9

क्रेतृसंघर्षे मूल्यवृद्धिः सशुल्का कोशं गच्छेत् ॥ कZ_०२.२१.०९ ॥

Kapag nagkakompitensya ang mga mamimili sa isa’t isa, ang pagtaas ng presyo na nagreresulta—kasama ang buwis—ay mapupunta sa kabang-yaman.

Sutra 10

शुल्कभयात्पण्यप्रमाण मूल्यं वा हीनं ब्रुवतस्तदतिरिक्तं राजा हरेत् ॥ कZ_०२.२१.१० ॥

Kung dahil sa takot sa buwis ay idineklara ng isang tao na mas mababa kaysa tunay ang dami ng kalakal o ang halaga nito, kukumpiskahin ng hari ang labis (ang hindi idineklara).

Sutra 11

शुल्कमष्टगुणं वा दद्यात् ॥ कZ_०२.२१.११ ॥

O kaya’y magbabayad siya ng walong ulit ng buwis.

Sutra 12

तदेव निविष्टपण्यस्य भाण्डस्य हीनप्रतिवर्णकेनार्घापकर्षणे सारभाण्डस्य फल्गुभाण्डेन प्रतिच्छादने च कुर्यात् ॥ कZ_०२.२१.१२ ॥

Ang kaparehong (parusa) ay ipapataw kapag, matapos mairehistro/maitala ang mga kalakal, ibinababa ang tinayang presyo sa pamamagitan ng pagpapakita ng mas mababang uri na halimbawa o katugmang kulay; o kapag itinatago ang mas mataas na uri ng kalakal sa pamamagitan ng pagtatakip nito ng mas mababang uri ng kalakal.

Sutra 13

प्रतिक्रेतृभयाद्वा पण्यमूल्यादुपरि मूल्यं वर्धयतो मूल्यवृद्धिं राजा हरेत्द्विगुणं वा शुल्कं कुर्यात् ॥ कZ_०२.२१.१३ ॥

Kung dahil sa takot sa susunod na mamimili (o upang samantalahin ang demand) ay itinaas ng isang tao ang presyo ng kalakal nang lampas sa wastong halaga, kukumpiskahin ng hari ang sobrang pagtaas, o magpapataw ng dobleng buwis sa adwana.

Sutra 14

तदेवाष्टगुणमध्यक्षस्यच्छादयतः ॥ कZ_०२.२१.१४ ॥

Ang kaparehong (parusa) ay magiging walong ulit kapag itinago ito ng isang opisyal/tagapangasiwa (ibig sabihin, tinakpan ang paglabag).

Sutra 15

तस्माद्विक्रयः पण्यानां धृतो मितो गणितो वा कार्यः तर्कः फल्गुभाण्डानामानुग्राहिकाणां च ॥ कZ_०२.२१.१५ ॥

Kaya’t ang pagbebenta ng mga kalakal ay dapat gawin lamang matapos itong hawakan, sukatin, o bilangin; at dapat ding siyasatin ang mga depektibo/laman-ay-wala na kalakal at ang mga kumikilos bilang mga katulong sa pagbebenta.

Sutra 16

ध्वजमूलमतिक्रान्तानां चाकृतशुल्कानां शुल्कादष्टगुणो दण्डः ॥ कZ_०२.२१.१६ ॥

Para sa mga lumampas sa poste ng bandila ng adwana (checkpoint) nang hindi nagbabayad ng buwis, ang multa ay walong ulit ng buwis.

Sutra 17

पथिकोत्पथिकास्तद्विद्युः ॥ कZ_०२.२१.१७ ॥

Malalaman iyon ng mga manlalakbay—kapwa yaong nasa daan at yaong lumilihis sa daan (ibig sabihin, ang pag-iwas/ang rutang dinaanan).

Sutra 18

वैवाहिकमन्वायनमौपायिकं यज्ञकृत्यप्रसवनैमित्तिकं देवेज्याचौलोपनयनगोदानव्रतदीक्षादिषु क्रियाविशेषेषु भाण्डमुच्छुल्कं गच्छेत् ॥ कZ_०२.२१.१८ ॥

Ang mga kalakal na inilaan para sa kasal, mga ritwal sa libing/pag-alaala sa ninuno, mga handog na regalo, mga ritwal na sakripisyo, mga pagdiriwang na may kaugnayan sa panganganak, pagsamba sa mga diyos, seremonya ng pag-ahit ng buhok (tonsure), seremonya ng upanayana, pagbibigay ng baka bilang kaloob, mga panata (vrata), mga seremonya ng dīkṣā (pagpapabanal/inisasyon), at iba pang ganitong tiyak na ritwal ay dapat makadaan nang walang buwis/duty.

Sutra 19

अन्यथावादिनः स्तेयदण्डः ॥ कZ_०२.२१.१९ ॥

Ang mga gumagawa ng maling pahayag (maling deklarasyon) ay papatawan ng parusang para sa pagnanakaw.

Sutra 20

कृतशुल्केनाकृतशुल्कं निर्वाहयतो द्वितीयमेकमुद्रया भित्त्वा पण्यपुटमपहरतो वैदेहकस्य तच्च तावच्च दण्डः ॥ कZ_०२.२१.२० ॥

Para sa Vaidehaka (opisyal ng adwana/pamilihan) na nagpapalabas ng mga kalakal na hindi pa nababayaran ng duty sa ilalim ng takip ng mga kalakal na nabayaran na, o na bumabasag/nagbubukas ng ikalawang pakete gamit ang iisang selyo/tanda, o na nagnanakaw ng bale/pakete ng kalakal—ang parusa ay magiging pareho at katumbas niyon (ayon sa kasalanan/halagang sangkot).

Sutra 21

शुल्कस्थानाद्गोमयपलालं प्रमाणं कृत्वापहरत उत्तमः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.२१.२१ ॥

Ang sinumang nasa himpilan ng adwana na gumagawa ng “pamantayang sukat” mula sa dumi at dayami (isang mapanlinlang na panukat) at sa gayon ay nagnanakaw/nanlilinlang, ay papatawan ng pinakamataas na parusang sāhasa (pinakamabigat na multa).

Sutra 22

शस्त्रवर्मकवचलोहरथरत्नधान्यपशूनामन्यतममनिर्वाह्यं निर्वाहयतो यथावघुषितो दण्डः पण्यनाशश्च ॥ कZ_०२.२१.२२ ॥

Kung sinuman ang magdadala nang walang pahintulot ng alinman sa mga ito—sandata, baluti, kuta/kalasag, bakal, karwaheng pandigma, hiyas, butil/ani, o mga alagang hayop—ang parusa ay ayon sa ipinahayag sa publiko, at ang mga kalakal ay kukumpiskahin/wawasakin (ibig sabihin, mawawala ang paninda).

Sutra 23

तेषामन्यतमस्यानयने बहिरेवोच्छुल्को विक्रयः ॥ कZ_०२.२१.२३ ॥

Kapag alinman sa mga (pinaghihigpitang bagay) na iyon ay dinala papasok, ang pagbebenta nito ay dapat maganap lamang sa labas (ng hangganan/pwesto), at ito ay dapat walang buwis.

Sutra 24

अन्तपालः सपादपणिकां वर्तनीं गृह्णीयात्पण्यवहनस्य पणिकामेकखुरस्य पशूनामर्धपणिकां क्षुद्रपशूनां पादिकामंसभारस्य माषिकाम् ॥ कZ_०२.२१.२४ ॥

Ang opisyal sa hangganan ay dapat maningil ng bayad sa pagdaan (vartanī) nang ganito: isang at isang-kapat na paṇa para sa kariton/sasakyan; isang paṇa para sa hayop na pangkarga/tagapasan na may dalang kalakal; kalahating paṇa para sa hayop na may iisang kuko; isang-kapat na paṇa para sa maliliit na hayop; at isang māṣa para sa kargang pasan sa balikat.

Sutra 25

नष्टापहृतं च प्रतिविदध्यात् ॥ कZ_०२.२१.२५ ॥

Dapat din niyang tiyakin na ang nawawala o ninakaw na ari-arian ay maibalik/mabawi (sa nararapat na may-ari).

Sutra 26

वैदेश्यं सार्थं कृतसारफल्गुभाण्डविचयनमभिज्ञानं मुद्रां च दत्त्वा प्रेषयेदध्यक्षस्य ॥ कZ_०२.२१.२६ ॥

Dapat niyang ipadala ang dayuhang karaban sa tagapangasiwa matapos uriin ang mga kalakal bilang ‘mataas ang halaga’ at ‘mababa ang halaga’, at matapos bigyan ito ng palatandaang pagkakakilanlan at selyadong tatak (mudrā).

Sutra 27

वैदेहकव्यञ्जनो वा सार्थप्रमाणं राज्ञः प्रेषयेत् ॥ कZ_०२.२१.२७ ॥

O kaya, ang isang mensahero/ahente mula sa dayuhan ay maaaring magpadala sa hari ng mga detalye ng karaban (sertipiko/ulat).

Sutra 28

तेन प्रदेशेन राजा शुल्काध्यक्षस्य सार्थप्रमाणमुपदिशेत्सर्वज्ञख्यापनार्थम् ॥ कZ_०२.२१.२८ ॥

Sa pamamagitan ng kaparehong daluyan, dapat iparating ng hari sa tagapangasiwa ng adwana ang mga detalye ng karaban, upang ipaalam na ganap na may kaalaman ang hari.

Sutra 29

ततः सार्थमध्यक्षोऽभिगम्य ब्रूयात् इदममुष्यामुष्य च सारभाण्डं फल्गुभाण्डं च न निहूहितव्यमेष राज्ञः प्रभावः इति ॥ कZ_०२.२१.२९ ॥

Pagkatapos, ang tagapangasiwa, paglapit sa karaban, ay dapat magpahayag: “Ito ang pangunahing mga kalakal at ang maliliit na kalakal na pag-aari ni ganito’t ganoon; hindi dapat itago. Ito ang kapangyarihan (mabisang saklaw) ng hari.”

Sutra 30

निहूहतः फल्गुभाण्डं शुल्काष्टगुणो दण्डः सारभाण्डं सर्वापहारः ॥ कZ_०२.२१.३० ॥

Ang sinumang magtago ng maliliit na kalakal ay papatawan ng parusang walong ulit ng buwis; ang sinumang magtago ng pangunahing kalakal ay sasailalim sa ganap na pagkumpiska.

Sutra 31

महोपकारमुच्छुल्कं कुर्याद्बीजं च दुर्लभम् ॥ कZ_०२.२१.३१च्द् ॥

Dapat niyang gawing walang buwis ang mga kalakal/serbisyong nagbibigay ng malaking pakinabang sa publiko, at dapat din niyang ituring ang bihirang binhi bilang protektado at prayoridad na kalakal (na dapat pamahalaan nang espesyal).