
Chapter 301 — सूर्यार्चनं (Sūryārcana) / Sun-worship (closing colophon only)
Pinananatili ng siping ito ang pangwakas na kolopon ng naunang yunit, na kumikilala sa Adhyaya 301 bilang «Sūryārcana» (pagsamba kay Sūrya/sa Araw). Sa daloy-pagtuturo ng Agni Purana, ang pagsambang solar ay nagsisilbing tulay sa pagitan ng kaayusang kosmiko (ṛta/dharma) at bisa ng ritwal: tinatawag si Sūrya bilang tagapag-ayos ng panahon, sigla ng buhay, at kaliwanagan ng isip, upang ihanda ang nagsasanay sa susunod na kabanata na mas teknikal sa mga operasyon ng mantra. Ipinapakita ng paglipat na ito ang paraan ng Purāṇa: ang debosyonal na pagsamba ay hindi hiwalay sa inilalapat na agham-ritwal, kundi nagtatatag ng kadalisayan, awtoridad, at pag-aangkop ng enerhiya na kailangan para sa mga espesyalisadong mantra at mga pamamaraang nakabatay sa homa na susunod.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे सूर्यार्चनं नाम त्रिशततमो ऽध्यायः अथैकाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नानामन्त्राः अग्निर् उवाच वाक्कर्मपार्श्वयुक्शुक्रतोककृते मतो प्लवः हुतान्ता देशवर्णेयं विद्या मुख्या सरस्वती
Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang kabanata 301 na tinatawag na “Pagsamba sa Araw (Sūryārcana).” Ngayon ay nagsisimula ang kasunod na kabanata (302), “Iba’t ibang Mantra.” Sinabi ni Agni: “Para sa pagsasakatuparan ng mga gawain ng pananalita at mga ritwal—kasama ang mga pantulong na sangkap—at upang makamit ang supling at lakas-buhay, itinakda ang ‘plava’, isang pormulang mantra na panangga/tulay. Ang kaalamang mantriko na ilalarawan—na nagtatapos sa homa—ang pangunahing vidyā; ito ay si Sarasvatī, ang kataas-taasang kapangyarihan ng wika at pagkatuto.”
Verse 2
धार्य चेति ख विद्युत्पातविधाविति घ , ज , ञ , ट च अक्षाराशी वर्णलक्षं जपेत् समतिमान् भवेत् अत्रिः सवह्निर्वामाक्षिविन्दुरिन्द्राय हृत्परः
Sa pamamaraan ng mga palatandaan ng kidlat (vidyutpāta-vidhi), dapat bigkasin ang pangkat ng pantig: kha (kasama ang pormulang “dhārya”), at gayundin ang gha, ja, ña, at ṭa. Sa pag-uulit ng “kalipunan ng mga titik” na ito hanggang isang daang libong ulit, nagiging pantay ang loob at matatag ang talino. Ang ṛṣi ay si Atri; ang kaugnay na kapangyarihan ay si Agni; ang tanda ay isang tuldok sa kaliwang mata; ang diyos ay si Indra; at ang paglalapat ay nakasentro sa puso.
Verse 3
वज्रपद्मधरं शक्रं पीतमावाह्य पूजयेत् नियुतं होमयेदाज्यतिलांस्तेनाभिषेचयेत्
Matapos anyayahan at sambahin si Śakra (Indra) bilang diyos na kulay dilaw na may hawak na vajra at lotus, dapat magsagawa ng homa na may bilang na niyuta (takdang malaking bilang) ng mga handog na ghee at linga; at sa pamamagitan niyon ay isunod ang abhiṣeka, ang ritwal na pagligo at pagtatalaga.
Verse 4
नृपादिर्भ्रष्टरज्यादीन्राज्यपुत्रादिमाप्नुयात् हृल्लेखा शक्तिदेवाख्या दोषाग्निर्दण्डिदण्डवान्
Ang isang hari at ang mga katulad niya na nahulog mula sa paghahari ay maaaring muling makamtan ang mga kapalarang gaya ng nawalang kaharian, mga anak na prinsipe, at iba pa. (Ito’y ipinahihiwatig ng mga tandang tinatawag na) Hṛllekhā, Śakti, Devākhyā, Doṣāgni, at Daṇḍin/Daṇḍavān.
Verse 5
शिवमिष्ट्वा जपेच्छक्तिमष्टम्यादिचतुर्दशीं चक्रपाशाङ्कुशधरां साभयां वरदायिकां
Pagkatapos munang sambahin si Śiva, dapat magsagawa ng japa kay Śakti sa ikawalong araw at sa ika-labing-apat na araw ng buwan; na ninanamnam Siya bilang may hawak na cakra, pāśa at aṅkuśa, nagbibigay ng kawalang-takot at nagkakaloob ng mga biyaya.
Verse 6
होमादिना च सौभाग्यं कवित्वं पुरवान् भवेत् ॐ ह्रीं ॐ नमः कामाय सर्वजनहिताय सर्वजनमोहनाय प्रज्वलिताय सर्वजनहृदयं ममात्मगतं कुरु ॐ एतज्जपादिना मन्त्रओ वशयेत् सकलं जगत्
Sa pamamagitan ng mga ritwal gaya ng homa at iba pa, maaaring makamtan ang magandang kapalaran; maaaring maging makata at pagkalooban ng kasaganaan na tila may lungsod. Ang mantra: “Oṃ hrīṃ. Oṃ, namah kay Kāma—para sa kapakanan ng lahat, na umaakit sa lahat, na nagliliyab sa kapangyarihan: ipasok ang puso ng lahat sa aking sariling ātman.” Sa japa at kaugnay na pagsasanay ng mantrang ito, maaaring mapasailalim ang buong daigdig, ibig sabihi’y magtamo ng impluwensiya sa lahat.
Verse 7
ॐ ह्रीं चामुण्डे अमुकन्दह पच मम वशमानय ठ वशीकरणकृन्मन्त्रश्चामुण्डायाः प्रकीर्तितः फलत्रयकषायेण वराङ्गं क्षालयेद्वशे
“Oṃ, hrīṃ—O Cāmuṇḍā! ‘Si ganito’ (ang pinangalanang tao): sunugin, lutuin (pasukuin), dalhin siya sa ilalim ng aking kapangyarihan—ṭha!” Ito ang ipinahahayag na mantra ni Cāmuṇḍā na gumagawa ng vaśīkaraṇa (pagpapasunod/pagsupil). Upang mapasailalim ang sinuman, hugasan ang pinakamainam na bahagi ng katawan sa pamamagitan ng pinaglagaan (kaṣāya) mula sa ‘tatlong bunga’ (triphala).
Verse 8
अश्वगन्धायवैः स्त्री तु निशाकर्पूरकादिना पिप्पलीतण्डुलान्यष्टौ मरिचानि च विंशतिः
Para sa babae, ang paghahanda ay mula sa aśvagandhā at yava (sebada), kasama ang mga sangkap gaya ng niśā (luyang-dilaw) at karpūra (kamper); idagdag ang walong butil ng pippalī at dalawampung butil ng marica (itim na paminta).
Verse 9
वृहतीरसलेपश् च वशे स्यान्मरणान्तिकं कटीरमूलत्रिकटुक्षौद्रलेपस् तथा भवेत्
Ang pahid (lepa) na ginawa mula sa vṛhatī (ang “dakilang nightshade”) at “rasa” ay sinasabing nakapagpapasailalim ng tao sa impluwensiya, maging hanggang sa hangganan ng kamatayan. Gayundin, itinatakda rin ang pahid na mula sa ugat ng kaṭīra, trikaṭu, at pulot.
Verse 10
हिमं कपित्थकरभं मागधी मधुकं मधु तेषां लेपः प्रयुक्तस्तु दम्पत्योः स्वस्तिमावहेत्
Ang pahid na ginawa mula sa hima, kapittha, karabha, māgadhī, madhuka, at pulot—kapag ipinahid—ay nagdudulot ng kagalingan at mabuting pagpapala sa mag-asawa.
Verse 11
सशर्करयोनिलेपात् कदम्बरसको मधु सहदेवी महालक्ष्मीः पुत्रजीवी कृताञ्जलिः
“Sasharkara-yoni-lepa” (pahid na may asukal na inilalagay sa bahaging ari), “Kadamba-rasaka” (paghahandang katas ng kadamba), “Madhu” (pulot), “Sahadevī”, “Mahālakṣmī”, “Putrajīvī” (halamang “nagbibigay-buhay sa mga anak na lalaki”), at “Kṛtāñjalī”—ito ang mga pangalang panggamot/sangkap na binanggit.
Verse 12
एतच्चूर्णं शिरःक्षिप्तं लिकस्य वशमुत्तमम् त्रिफलाचन्दनक्वाथप्रस्था द्विकुडवम् पृथक्
Ang pulbos na ito, kapag iwiniwisik sa ulo, ay isang napakahusay na paraan upang mapasailalim sa impluwensiya ang minamahal. Ang sabaw na pinakuluan ay ihanda mula sa Triphalā at sandalwood: sukat na isang prastha, at tig-dalawang kuḍava ang bawat isa, na hiwalay na kinuha.
Verse 13
भृङ्गहेमरसन्दोषातावती चुञ्चुकं मधु घृतैः पक्वा निशा छाया शुष्का लिप्या तु रञ्जनी
Gumawa ng paghahanda mula sa bhṛṅga, hema-rasa, at sandoṣā, kasama ang tāvatī at cuñcuka, na niluto sa pulot at ghee; at ang niśā at chāyā—pinatuyo—ay ipahid bilang paste para sa pagpapakulay (pangkulay/pampatinte na pamahid).
Verse 14
विदारीं सोच्चटामाषचूर्णीभ्ह्तां सशर्करां गथितां यः विपेत् क्षीरैर् नित्यं स्त्रीशतकं व्रजेत्
Sinumang araw-araw na iinom, kasama ng gatas, ng bolus na ginawa sa paghahalo ng vidārī, pulbos na māṣa (black gram), at asukal, ay magkakamit ng lakas upang makalapit sa sandaang babae (malakas na sigla sa pakikipagtalik).
Verse 15
गुल्ममाषतिलव्रीहिचूर्णक्षीरसितान्वितं अश्वत्थवंशदर्भाणां मूलं वै वैष्णवीश्नियोः
Para sa gulma (bukol o pamamaga na tila tumor sa tiyan), maghanda ng pormulasyon mula sa pulbos na māṣa (black gram), linga, at bigas, na hinaluan ng gatas at asukal; at gamitin din ang mga ugat ng aśvattha (banal na punong igos), kawayan, at damong darbha, kasama ang vaiṣṇavī at śnī (mga halamang-gamot).
Verse 16
मूलं दूर्वाश्वगन्धोत्थं पिवेत् क्षीरैः सुतार्थिनी कौन्तीलक्ष्म्याः शिफा धात्री वज्रं लोघ्नं वटाङ्कुरम्
Ang babaeng nagnanais ng anak na lalaki ay dapat uminom, hinalo sa gatas, ng ugat ng dūrvā (Bermuda grass) at aśvagandhā. (Maaari rin niyang inumin) ang śiphā (tuktok/jambul) ng Kauntī-lakṣmī, dhātrī (āmalakī), vajra, loghna, at ang usbong ng punong vaṭa (balete/banyan).
Verse 17
आज्यक्षीरमृतौ पेयं पुत्रार्थं त्रिदिवं स्त्रिया पुत्रार्थिनी पिवेत् क्षीरं श्रीमूलं सवटाङ्कुरम्
Upang magkamit ng anak na lalaki, ang babae ay dapat uminom—sa loob ng tatlong gabi ng ṛtu (panahong mabunga)—ng halong ghee at gatas. Ang babaeng nagnanais ng anak na lalaki ay dapat uminom ng gatas (inihanda) na may śrī-mūla at mga usbong ng punong banyan.
Verse 18
श्रीवडाङ्कुरदेवीनां रसं नस्ये विपेच्च सा श्रीपद्ममूलमुत्क्षीरमश्वत्थोत्तरमूलयुक्
Dapat siyang magpatak ng gamot sa ilong (nasya) mula sa katas na piniga ng mga halamang śrīvaḍāṅkura-devī; ihanda ito kasama ng ugat ng śrīpadma (lotus), may gatas, at hinaluan ng pang-itaas na ugat ng aśvattha (banal na punong igos).
Verse 19
तरलं पयसा युक्तं कार्पासफलपल्ल्वं अपामार्गस्य पुष्पाग्रं नवं समहिषीपयः
Haluin (ang paghahanda) upang maging malabnaw gamit ang gatas; idagdag ang murang usbong ng halamang may bungang bulak, ang sariwang dulo ng mga bulaklak ng apāmārga, kasama ng sariwang gatas ng kalabaw.
Verse 20
पुत्रार्थञ्चार्धषट्शाकैर् योगाश् चत्वार ईरिताः शर्करोत्पलपुष्पाक्षलोध्रचन्दनसारिवाः
Para sa pagkamit ng anak na lalaki (pagpapatuloy ng lahi), apat na pormulasyong panggamot ang itinakda, na may dosis na kalahati ng anim na sukat na śāka. Inihahanda ang mga ito gamit ang asukal, asul na lotus, puṣpākṣa, lodhra, sandalwood, at sārivā.
Verse 21
स्रवमाणे स्त्रिया गर्भे दातव्यास्तण्डुलाम्भसा लाजा यष्टिसिताद्राक्षाक्षौद्रसर्पींषि वा लिहेत्
Kapag may pag-agos (pagdurugo/pagtagas) sa pagbubuntis ng babae, dapat siyang bigyan ng lājā (binusang butil) na may tubig-bigás. O maaari niyang dilaan ang paghahandang may licorice, asukal, pasas, pulot, at ghee.
Verse 22
अटरुषकलाङ्गुल्यः काकमाच्याः शिफा पृथक् नाभेरधः समालिप्य प्रसूते प्रमदा सुखम्
Sa magkakahiwalay na paghahanda ng pahid (paste) mula sa aṭaruṣa, kalāṅgulī, at bunga/balat ng kākamācī, at paglalagay nito sa ibaba ng pusod, ang babae ay manganganak nang magaan at may ginhawa.
Verse 23
रक्तं शुक्लं जावापुष्पं रक्तशुक्लस्त्रुतौ पिवेत् केशरं वृहतीमूलं गोपीयष्टितृणोत्पलम्
Para sa mga kalagayang may pulang o puting paglabas ng likido, dapat inumin ang binabad o pinigang paghahanda mula sa mga bulaklak na jāvā—kapwa pulang uri at puting uri—kasama ang kesar (saffron), ugat ng vṛhatī, gopī-yaṣṭi, tṛṇa (damong-gamot), at utpala (asul na lotus).
Verse 24
साजक्षीरं सतैलं तद्भक्षणं रोमजन्मकृत् शीर्यमाणेषु केशेषु स्थापनञ्च भवेदिदम्
Kapag ininom kasama ng gatas ng kambing at langis, ang pag-inom nito ay nagpapasibol ng balahibo sa katawan; at kapag nalalagas ang buhok, ito’y nagsisilbing pampatatag at pampanumbalik.
Verse 25
धात्रीभृङ्गरसप्रस्थतैलञ्च क्षिरमाढकम् ॐ नमो भगवते त्र्यम्बकाय उपशमय चुलु मिलि भिद गोमानिनि चक्रिणि ह्रूं फट् अस्मिन् ग्रामे गोकुलस्य रक्षां कुरु शान्तिं कुरु घण्डाकर्णो महासेनो वीरः प्रोक्तो महाबलः
Dapat isagawa ang ritwal gamit ang isang prastha na sukat ng langis na hinaluan ng katas ng dhātrī (āmalakī) at bhṛṅga (bhṛṅgarāja), at isang āḍhaka na sukat ng gatas. (Pagkaraan ay bigkasin:) “Oṃ—pagpupugay sa Mapalad na Panginoong Tryambaka; pawiin at payapain (ang karamdaman)! culu mili bhida! O gomānini, O cakriṇi! hrūṃ phaṭ! Sa nayong ito, ingatan ang gokula (pamayanan ng mga baka); itatag ang kapayapaan!” Si Ghaṇḍākarṇa at si Mahāsena—ipinahayag na bayani na may dakilang lakas—ay tinatawag para sa pag-iingat.
Verse 26
मारीनिर्नाशनकरः स मां पातु जगत्पतिः श्लोकौ चैव न्यसेदेतौ मन्त्रौ गोरक्षकौ पृथक्
Nawa’y ang Panginoon ng sanlibutan—na siyang pumupuksa sa salot—ang magtanggol sa akin. At dapat ding isagawa ang nyāsa ng dalawang talatang ito nang magkahiwalay, bilang dalawang natatanging mantra para sa pag-iingat sa mga baka.
Sūrya symbolizes regulated time, vitality, and clarity; Sun-worship frames the practitioner’s discipline before entering specialized mantra and homa procedures.
It reinforces devotion and alignment with cosmic order, making worldly ritual aims subordinate to dharma and supportive of inner purification.