Adhyaya 163

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे धर्मशास्त्रं नाम द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ठ्यधिकशततमो ऽध्यायः श्राद्धकल्पकथनं पुष्कर उवाच श्राद्धकल्पं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु निमन्त्र्य विप्रान् पूर्वेद्युः स्वागतेनापराह्णतः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang kabanatang tinatawag na «Dharmaśāstra», ang ika-162 kabanata. Ngayon ay nagsisimula ang ika-163 kabanata: «Paglalahad ng pamamaraan ng Śrāddha». Sinabi ni Puṣkara: «Ipapaliwanag ko ang ritwal na pamamaraan ng Śrāddha, na nagbibigay kapwa ng ginhawang makamundo at ng kalayaan (mokṣa)—makinig. Matapos anyayahan ang mga brāhmaṇa noong nakaraang araw, dapat silang tanggapin at parangalan sa hapon sa pamamagitan ng nararapat na pagbati»।

Verse 2

प्राच्योपवेशयेत् पीठे युग्मान्दैवे ऽथ पित्रके अयुग्मान् प्राङ्मुखान्दैवे त्रीन् पैत्रे चैकमेव वा

Dapat paupuin ang mga inanyayang brāhmaṇa sa mga upuang inayos sa silangan: para sa handog sa mga Deva (daiva), sa bilang na pantay; at para sa handog sa mga Pitṛ (pitṛ), sa bilang na di-pantay. Sa handog para sa Deva, dapat silang nakaharap sa silangan; sa handog para sa Pitṛ, maaaring paupuin ang tatlong brāhmaṇa, o isa lamang.

Verse 3

मातामहानामप्येवन्तन्त्रं वा वैश्यदेविकं प्राणिप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थं कुशानपि

Gayundin, para sa mga lolo sa ina (mātāmahā), dapat ding isagawa ang kaparehong ritwal—yaong pamamaraang Vaiśvadeva—matapos ibigay ang handog na tinatawag na «prāṇi-prakṣālana», at maglagay rin ng damong kuśa para sa paghahanda ng upuan (viṣṭara).

Verse 4

आवाहयेदनुज्ञातो विश्वे देवास इत्य् ऋचा यवैरन्ववकीर्याथ भाजने सपवित्रके

Matapos makuha ang pahintulot, dapat niyang anyayahan (ang mga diyos) sa pamamagitan ng taludtod ng Ṛg-veda na nagsisimula sa “Viśve devāsaḥ…”. Pagkaraan, sa isang sisidlang may pavitra (singsing na kuśa/panlinis-ritwal), dapat niyang wisikan o ikalat ang mga butil ng sebada sa paligid ayon sa ritwal.

Verse 5

शन्नोदेव्या पयः क्षिप्त्वा यवोसीति यवांस् तथा यादिव्या इतिमन्त्रेण हस्ते ह्य् अर्घं विनिक्षिपेत्

Sa pagbigkas ng mantra na “śanno devyā”, dapat niyang ibuhos ang gatas sa handog; sa pagbigkas ng “yavo’si”, dapat din niyang idagdag ang sebada. Pagkatapos, sa mantra na “yā divyā”, ilagay niya ang handog na arghya sa palad.

Verse 6

दत्वोदकं गन्धमाल्यं धूपदानं प्रदीपकं अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणामप्रदक्षिणं

Pagkatapos maghandog ng tubig, pabango at mga kuwintas ng bulaklak, insenso at lampara, dapat niyang isuot ang sagradong sinulid sa baligtad na ayos (apasavya). Pagkaraan, gawin ang pag-ikot para sa mga Pitṛ (mga ninuno) sa paraang hindi pakanan, ibig sabihi’y nasa kaliwa sila.

Verse 7

द्विगुणांस्तु कुशान् कृत्वा ह्य् उशन्तस्त्वेत्यृचा पितॄन् आवाह्य तदनुज्ञातो जपेदायान्तु नस्ततः

Pagkatapos gawing doble ang mga bigkis ng damong kuśa (sa bilang o haba), dapat niyang anyayahan ang mga Pitṛ sa Ṛk na nagsisimula sa “uśantas tvā…”. Pagkaraan, kapag nakuha ang kanilang pagsang-ayon, dapat niyang bigkasin: “Nawa’y dumating sila sa amin mula roon.”

Verse 8

यवार्थास्तु तिलैः कार्याः कुर्यादर्घ्यादि पूर्ववत् दत्त्वार्घ्यं संश्रवान् शेषान् पात्रे कृत्वा विधानतः

Ngunit ang mga handog na dapat gawin sa sebada ay dapat ihanda sa linga (sesame) bilang kapalit; at ang arghya at mga kaugnay na ritwal ay gawin nang eksakto ayon sa naunang itinakda. Matapos ihandog ang arghya, ang mga natira kasama ang banal na agos (saṃśrava) ay tipunin sa isang sisidlan ayon sa tuntunin.

Verse 9

पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः अग्नौ करिष्य आदाय पृच्छत्यन्नं घृतप्लुतं

Sa pagsasabing, “Ikaw ang luklukan para sa mga Ninuno (pitṛs),” inilalagay niya ang sisidlan nang nakataob sa lupa. Pagkaraan, sa hangaring maghandog sa apoy, kinukuha niya at inihaharap ang pagkaing binasa ng ghee, at sa ritwal ay humihingi ng pahintulot/pagtanggap.

Verse 10

कुरुष्वेति ह्य् अनुज्ञातो हुत्वाग्नौ पितृयज्ञवत् हुतशेषं प्रदद्यात्तु भाजनेषु समाहितः

Kapag pinahintulutan sa mga salitang “Gawin mo,” matapos maghandog sa apoy ayon sa ritong pang-ninuno (pitṛyajña), dapat niyang ipamahagi, nang may natitipong isip, ang nalalabing handog (hutaśeṣa) sa mga sisidlan.

Verse 11

यथालाभोपपन्नेषु रौप्येषु तु विशेषतः दत्वान्नं पृथिवीपात्रमिति पात्राभिमन्त्रणं

Sa mga sisidlang nakamtan ayon sa kakayahan—lalo na yaong pilak—pagkalagay ng pagkain bilang handog, dapat basbasan ang sisidlan sa pagbigkas: “Ito ay sisidlang mula sa lupa”; ito ang panawagang pagtalaga sa sisidlan.

Verse 12

कृत्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत् सव्याहृतिकां गायत्रीं मधुवाता इति त्यचं

Pagkabigkas ng “Ito nga ay si Viṣṇu” sa ibabaw ng pagkain, ilagay ang hinlalaki ng dvija (Brahmana) sa pagkain. Pagkatapos ay bigkasin ang Gāyatrī kasama ang mga vyāhṛti, at bigkasin din ang taludtod ng Ṛg na nagsisimula sa “madhu-vātāḥ …” bilang pormulang pagbabasbas.

Verse 13

जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस्ते ऽपि वाग्यताः अन्नमिष्टं हविष्यञ्च दद्याज्जप्त्वा पवित्रकं

Matapos matapos ang japa, maaaring magsalita nang naaayon sa kaginhawaan; sila man ay maaaring kumain habang pinipigil ang pananalita. Pagkaraang muling mag-japa, dapat ibigay ang ninanais na pagkain at ang havis na karapat-dapat ihandog, kasama ang pavitraka—ang singsing/damong pampabanal.

Verse 14

अन्नमादाय तृप्ताः स्थ शेषं चैवान्नमस्य च तदन्नं विकिरेद् भूमौ दद्याच्चापः सकृत् सकृत्

Pagkatapos kumain at mabusog, dapat ding itabi ang natitirang bahagi ng pagkain; ang natirang iyon ay iwisik sa lupa, at maghandog ng tubig nang paulit-ulit (muli’t muli).

Verse 15

सर्वमन्नमुपादाय सतिलं दक्षिणामुखः उच्छिष्टसन्निधौ पिण्डान् प्रदद्यात् पितृयज्ञवत्

Tipunin ang lahat ng inihandang pagkain kasama ang linga, at humarap sa timog; maghandog ng mga bolang-kanin (piṇḍa) malapit sa mga tira ng pagkain, ayon sa paraang itinakda para sa handog sa mga ninuno (pitṛ-yajña).

Verse 16

मातामहानामप्येवं दद्यादाचमनं ततः स्वस्ति वाच्यं ततः कुर्यादक्षय्योदकमेव च

Sa gayunding paraan, maghandog din ng tubig na pang-ācamana (panghigop/panglinis) para sa mga lolo sa ina; saka bigkasin ang mapagpalang pagbabasbas (svasti). Pagkaraan, isagawa ang handog na tinatawag na ‘akṣayya-udaka’—ang di-nauubos na alay na tubig.

Verse 17

दत्वा तु दक्षिणां शक्त्या स्वधाकारमुदाहरेत् वाच्यतामित्यनुज्ञातः स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतां

Matapos ibigay ang dakṣiṇā (handog na bayad) ayon sa kakayahan, bigkasin ang pormulang Svadhā. Kapag pinahintulutan—“bigkasin ito”—saka banggitin ang “Svadhā” na iniuukol sa sariling mga Pitṛ (ninuno).

Verse 18

मातामहानामित्यादिः, स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतामित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति कुर्युरस्तु स्वधेत्युक्ते भूमौ सिञ्चेत्ततो जलं प्रीयन्तामिति वा दैवं विश्वे देवा जलं ददेत्

“Nagsisimula sa ‘(para) sa mga lolo sa ina …’”: ang pagbasa na nagtatapos sa “banggitin ang ‘svadhā’ para sa sariling mga ninuno” ay wala sa manuskritong Jha. Kapag sinabi, “Gawin nila ito—‘svadhā’,” saka ibuhos ang tubig sa lupa. O maaari ring sabihin, “Nawa’y masiyahan sila.” O bilang handog sa mga diyos, magbigay ng tubig sa mga Viśve-deva.

Verse 19

दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च श्रद्धा च नो माव्यगमद्बहुदेयं च नो स्त्विति

Nawa’y dumami ang aming mga tagapagkaloob; nawa’y umunlad ang mga Veda (banal na kaalaman) at ang aming lahi. Nawa’y hindi kami iwan ng pananampalataya, at nawa’y laging may sagana kaming maibibigay—ganito dapat manalangin.

Verse 20

इत्युक्त्वा तु प्रिया वाचः प्रणिपत्य विसर्जयेत् वाजे वाज इति प्रीतपितृपूर्वं विसर्जनं

Pagkasabi ng mga salitang kaaya-aya, dapat yumukod at magpatirapa, saka isagawa ang pormal na pagpapaalam. Ang pagpapaalis ay unang ginagawa para sa mga Pitṛ (mga ninuno) na nalugod, sa pamamagitan ng mantra na “vāje vāja”.

Verse 21

यस्मिंस्तु संश्रवाः पूर्वमर्घपात्रे निपातिताः पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान् विसर्जयेत्

Kapag ang saṃśravāḥ (mga tira o umaapaw na handog) ay naibuhos muna sa sisidlang arghya, saka, matapos ituwid at ilagay sa wastong pangwakas na ayos ang sisidlan para sa Pitṛ, dapat nang pormal na pauwiin ang mga brāhmaṇa.

Verse 22

प्रदक्षिणमनुब्रज्य भक्त्वा तु पितृसेवितं ब्रह्मचारी भवेत्तान्तु रजनीं ब्राह्मणैः सह

Matapos silang sundan sa pradakṣiṇā (pag-ikot sa kanan bilang paggalang), at matapos kainin ang pagkaing inihandog sa paglilingkod sa mga ninuno, dapat siyang manatiling brahmacārī (tagapag-ingat ng selibasiya); at sa gabing iyon ay manatili siyang kasama ng mga brāhmaṇa.

Verse 23

एवं प्रदक्षिणं कृत्वा वृद्धौ नान्दीमुखान् पितॄन् यजेत दधिकर्कन्धुमिश्रान् पिण्डान् यवैः क्रिया

Kaya nito, matapos isagawa ang pradakṣiṇā, sa ritwal para sa mga nakatatanda ay dapat sambahin ang mga ninunong Nandīmukha, na iniaalay ang mga piṇḍa na hinaluan ng gatas-asim at bungang jujube (karkandhu); at ang gawaing ritwal ay isinasagawa gamit ang sebada (yava).

Verse 24

एकोद्दिष्टं दैवहीनमेकार्घैकपवित्रकं आवाहनाग्नौकरणरहितं ह्य् अपसव्यवत्

Ang ekoddiṣṭa (śrāddha na iniaalay para sa iisang yumao) ay isinasagawa nang walang handog sa mga diyos; may iisang arghya at iisang pavitra (singsing na gawa sa damong kuśa); ginagawa nang walang ritong āvāhana-agni (pag-anyaya sa apoy), at isinasagawa sa paraang apasavya (ang banal na sinulid ay isinusuot sa kanan).

Verse 25

उपतिष्ठतामित्यक्षय्यस्थाने पितृविसर्जने अभिरम्यतामिति वदेद् ब्रूयुस्ते ऽभिरताः स्म ह

Sa pagwawakas at pagpapauwi sa mga Pitṛ, sa akṣayya-sthāna (ang “di-nasisirang” pook), dapat sabihin: “upatiṣṭhatām—tumindig/kumilos nawa kayo ngayon.” Pagkaraan ay sabihin: “abhiramyatām—magalak nawa kayo sa sarili ninyong tahanan.” Sila, na nalugod, ay tunay na tumutugon nang ayon dito.

Verse 26

गन्धोदकतिलैर् युक्तं कुर्यात् पात्रचतुष्टयं अर्घार्थपितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत्

Dapat ihanda ang apat na sisidlang pang-ritwal na may halong mabangong tubig (gandhodaka) at mga butil ng linga; at ibuhos ang bahagi mula sa sisidlang preta (preta-pātra) papasok sa mga sisidlang nakalaan para sa arghya at para sa mga Pitṛ.

Verse 27

ये समाना इति द्वाभ्यां शेषं पूर्ववदाचरेत् एतत् सपिण्डीकरणमेकोद्दिष्टं स्तिया सह

Sa pamamagitan ng dalawang taludtod na nagsisimula sa “ye samānāḥ…”, isagawa ang natitirang mga hakbang gaya ng naunang itinuro. Ito ang ritong sapiṇḍīkaraṇa—ang ekoddiṣṭa (śrāddha para sa bagong yumao)—na dapat gawin kasama ang asawa.

Verse 28

अर्वाक्सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सराद् भवेत् पितृपूर्वं विसर्जयेदिति ख , छ , झ च स्त्र्या अपीति ख , छ च तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्यात् संवत्सरं द्विजे

Para sa sinumang ang sapiṇḍīkaraṇa ay isinasagawa bago matapos ang isang taon, dapat munang gawin ang visarjana (pagpapauwi) sa mga Pitṛ—ayon sa mga pagbasa Kha, Cha, at Jha. Kahit sa kaso ng babae—ayon sa Kha at Cha—dapat ding magbigay para sa kanya ng pagkain kasama ang udaka-kumbha (banga ng tubig) sa isang Brahmin sa loob ng isang taon.

Verse 29

मृताहनि च कर्तव्यं प्रतिमासन्तु वत्सरं प्रतिसंवत्सरं कार्यं श्राद्धं वै मासिकान्नवत्

Sa mismong araw ng kamatayan, dapat isagawa ang ritwal; pagkatapos, sa loob ng isang taon, gawin ito buwan-buwan; at pagkaraan, taun-taon ay isagawa ang śrāddha, ayon sa paraan ng buwanang pag-aalay ng pagkain.

Verse 30

हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरं मात्स्यहारिणकौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैः

Sa haviṣyānna, sundin ang pamamaraang ito sa loob ng isang buwan; sa kaning-gatas (pāyasa), sa loob ng isang taon; at ayon sa itinakdang tuntunin, maaari ring ituring na pinahihintulutang pagkain ang isda, usa, baboy-ramo, tupa, ibon, kambing, at kuneho.

Verse 31

ऐणरौरववाराहशाशैर् मांसैर् यथाक्रमं मासवृद्ध्याभितृप्यन्ति दत्तैर् एव पितामहाः

Sa pamamagitan ng mga karne—ng antelope (ena), ng ruru-deer, ng baboy-ramo, at ng kuneho—na inihahandog ayon sa wastong pagkakasunod, ang mga pitāmaha (mga ninunong lolo) ay lubos na nasisiyahan; at ang kasiyahang iyon ay dumaragdag buwan-buwan, dahil mismo sa mga handog na iyon.

Verse 32

खड्गामिषं महाशल्कं मधुयुक्तान्नमेव च लोहामिषं कालशाकं मांसं वार्धीनसस्य च

Karne ng rhinoceros; ang malaking isdang may kaliskis; mga pagkaing kanin o handa na hinaluan ng pulot; karne ng hayop na mapula ang laman (uri ng rohita); ang madilim na dahong gulay na kāla-śāka; at ang karne ng nilalang-tubig na tinatawag na vārdhīnasa—ang mga ito ay binanggit bilang mga tiyak na pagkaing itinatakda.

Verse 33

यद्ददाति गयास्थञ्च सर्वमानन्त्यमुच्यते तथा वर्षात्रयोदश्यां मघासु च न संशयः

Anumang ibigay habang nananatili sa Gayā ay ipinahahayag na nagbubunga ng di-mauubos na kabutihan sa lahat ng paraan; gayundin, ang pagbibigay sa ikalabintatlong araw ng buwang lunar sa panahon ng tag-ulan, at ang pagbibigay kapag ang Buwan ay nasa Maghā, ay may di-nagkakamaling bunga—walang pag-aalinlangan.

Verse 34

कन्यां प्रजां वन्दिनश् च पशून् मुख्यान् सुतानपि घृतं कृषिं च वाणिज्यं द्विशफैकशफं तथा

Bilang mga kaloob/pagpapala ay binabanggit: isang dalagang anak, mga nasasakupan o umaasa, mga makata/tagapuri, mahuhusay na baka, maging mga anak na lalaki; gayundin ang ghee (nilinaw na mantikilya), pagsasaka at kalakalan; at pati mga hayop na biyak ang kuko at may iisang kuko—itinuturing na mga handog.

Verse 35

ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान् स्वर्णरूप्ये सकुप्यके ज्ञातिश्रैष्ठ्यं सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा

Sa pag-aalay sa Śrāddha ng ginto, pilak, at maging mga karaniwang metal, ang nagkakaloob ng Śrāddha ay laging nagkakamit ng mga anak na lalaking may banal na ningning, kataas-taasan sa mga kamag-anak, at katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 36

प्रतिपत्प्रभृतिष्वेतान्वर्जयित्वा चतुर्दशीं शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां तत्र प्रदीयते

Para sa mga ritwal/handog na ito, mula sa unang araw ng buwang lunar—maliban sa ika-14 (caturdaśī)—anumang inihahandog doon ay itinatakda para sa mga tunay na napatay ng sandata.

Verse 37

स्वर्गं ह्य् अपत्यमोजश् च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा पुत्रश्रैष्ठ्यं ससौभाग्यमपत्यं मुख्यतां सुतान्

Tunay, ang supling ay sanhi ng langit; ito ang sigla at tapang, isang “bukirin” ng lahi (pagpapatuloy), at lakas din. Ang kahusayan ng mga anak na lalaki na may kasamang magandang kapalaran—ang supling ay ipinahahayag na pinakapangunahing pag-aari, samakatuwid ang mga anak na lalaki.

Verse 38

मात्स्याविहारिणौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैर् इति छ दत्तैर् इहेति घ , ङ , ञ च मधुमुद्गान्नमेव वेति ङ सर्वमानन्त्यमश्नुते इति घ , ङ च स्वर्णमिति ख , छ च प्रवृत्तचक्रतां पुत्रान् वाणिज्यं प्रसुतां तथा अरोगित्वं यशो वीतशोकतां परमाङ्गतिं

Sa pagbibigay/handog ng mga pagkain tulad ng isda, karne, ibon, kambing at iba pang angkop na bagay—nakakamit ang kasaganaan sa mundong ito. Sa pag-aalay ng pulot, munggo, at lutong pagkain—nakakamit ang di-mauubos na kasapatan sa lahat ng paraan. Sa pag-aalay ng ginto—nakakamit ang umuunlad na gawain (umiikot ang gulong ng pagsisikap), mga anak na lalaki, tagumpay sa kalakalan, supling, kalusugang walang sakit, katanyagan, kalagayang walang dalamhati, at ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 39

घनं विद्यां भिषकसिद्धिं रूप्यं गाश्चाप्यजाविकं अश्वानायुश् च विधिवत् यः श्राद्धं सम्प्रयच्छति

Ang sinumang, ayon sa wastong ritwal, ay nag-aalay ng Śrāddha (handog sa mga ninuno) ay nagkakamit ng matibay na kayamanan, karunungan, tagumpay sa panggagamot, pilak, mga baka, gayundin mga kambing at tupa, mga kabayo, at mahabang buhay.

Verse 40

कृत्तिकादिभरण्यन्ते स कामानाप्नुयादिमान् वसुरुद्रादितिसुताः पितरः श्राद्धदेवताः

Mula sa Kṛttikā hanggang sa Bharaṇī—ang sinumang magsagawa ng ritwal ayon dito ay makakamit ang mga ninanais na biyaya. Ang mga Vasu, Rudra, at Āditya, kasama ng mga Pitṛ (mga ninuno), ang mga diyos na namamahala sa Śrāddha.

Verse 41

प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितॄन् श्राद्धेन तर्पिताः आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च

Kapag ang mga Pitṛ (mga ninuno) ng tao ay napasiyahan sa pamamagitan ng Śrāddha, sila’y nagagalak at kapalit nito’y nagkakaloob ng mahabang buhay, supling, kayamanan, karunungan, langit, mokṣa (kalayaan), at mga ligaya.

Verse 42

प्रयच्छन्ति तथा राज्यं प्रीता नॄणां पितामहाः

Gayundin, kapag nalugod ang mga ninuno ng tao, ipinagkakaloob nila ang paghahari—ang kapangyarihang mamuno sa kaharian.