Adhyaya 291

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गजशान्तिर्नाम नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कृद्वान्यस्मिन्निति ख , ज , ञ च अथैकनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः शान्त्यायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच गोविप्रपालनं कर्यं रज्ञा गोशान्तिमावदे गावः पवित्रा माङ्गल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-290 kabanata na tinatawag na “Gaja-śānti (Pagpapayapa para sa mga elepante).” Ngayon ay nagsisimula ang ika-291 kabanata, “Śāntyāyurveda (Ayurveda para sa mga ritwal ng pagpapayapa).” Sinabi ni Dhanvantari: “Dapat pangalagaan ng hari ang mga baka at ang mga brāhmaṇa; ngayo’y ituturo ko ang ritwal ng pagpapayapa ukol sa mga baka. Ang mga baka ay dalisay at mapalad; ang mga daigdig ay nakasalig sa mga baka.”

Verse 2

शकृन्मूत्रं परं तासामलक्ष्मीनाशनं परं गवां कण्डूयनं वारि शृङ्गस्याघौघमर्दनम्

Ang dumi ng baka at ihi ng baka ay pinakadakila para sa mga baka, at pangunahing panlaban sa alakṣmī (kamalasan). Ang tubig ang pinakamainam na lunas sa pangangati ng baka; at para sa sungay, ito’y pandurog ng mga kumpol ng kasalanan at kasamaan.

Verse 3

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पश् च रोचना शडङ्गं परमं पाने दुःस्वप्नाद्यादिवारणं

Ang ihi ng baka, dumi ng baka, gatas, dadhi (curd), sarpa (sangkap na may kaugnayan sa ahas), at rocanā (dilaw na pigmento/apdo) ang bumubuo sa pinakadakilang anim-na-sangkap na inumin; ito’y panangga laban sa masasamang panaginip at iba pang kapighatian.

Verse 4

रोचना विषरक्षोघ्नी ग्रासदः स्वर्गगो गवां यद्गृहे दुःखिता गावः स याति नरकन्नरः

Ang rocanā (dilaw na sangkap ng baka) ay pumupuksa sa lason at nagtataboy sa mapaminsalang masasamang espiritu; ang nagbibigay ng pagkain sa mga baka ay makakamit ang langit. Ngunit ang lalaking sa kanyang bahay ay nananatiling naghihirap ang mga baka, siya’y napupunta sa impiyerno.

Verse 5

परगोग्रासदः स्वर्गी गोहितो ब्रह्मलोकभाक् गोदानात्कीर्तनाद्रक्षां कृत्वा चोद्धरते कुलम्

Ang hindi nang-aagaw ng pagkain o pastulan ng baka ng iba, na may kapalarang sa langit, at kumikilos para sa kapakanan ng mga baka, ay nagiging kabahagi ng daigdig ni Brahmā. Sa pagbibigay ng baka bilang kaloob at sa pagpapahayag ng bisa ng kabutihang iyon, at sa paglalaan ng pag-iingat, itinataas din niya ang kanyang angkan.

Verse 6

गवां श्वासात् पवित्रा भूः स्पर्शनात्किल्विषक्षयः गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

Mula sa hininga ng mga baka, ang lupa ay nagiging dalisay; sa kanilang paghipo, napapawi ang mga kasalanan. Gayundin, nakapagdalisay ang ihi ng baka, dumi ng baka, gatas, dadhi (curd), ghee, at tubig na pinabanal sa pamamagitan ng damong kuśa.

Verse 7

एकरात्रोपवासश् च श्वपाकमपि शोधयेत् सर्वाशुभविनाशाय पुराचीरतमीश्वरैः

Ang pag-aayuno sa loob ng isang gabi ay nakapaglilinis maging sa isang śvapāka (yaong itinuturing na pinakamarumi ayon sa kaugaliang panlipunan); ito’y itinakda noong unang panahon ng mga Panginoon bilang paraan sa pagwasak ng lahat ng di-mapalad.

Verse 8

प्रत्येकञ्च त्र्यहाभ्यम्तं महासान्तपनं स्मृतं सर्वकामप्रदञ्चैतत् सर्वाशुभविमर्दनम्

At ang bawat pagtalima, kapag isinagawa sa loob ng tatlong araw, ay kilala bilang Mahā-sāntapana (ang ‘dakilang’ Sāntapana). Tunay na ito’y nagbibigay ng katuparan ng lahat ng layon at dumudurog (nag-aalis) ng bawat di-mapalad.

Verse 9

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं निर्मलाः सर्वकामाप्त्या स्युर्गगाः स्पुर् नतोत्तमाः

Sa pagsasagawa ng pagtalimang Kṛcchrātikṛcchra na may gatas sa loob ng dalawampu’t isang araw, sila’y nagiging dalisay; at sa pagkamit ng lahat ng ninanais na layon, sila’y nagiging lubhang marangal at maningning, na gumagalaw sa mga kalangitan.

Verse 10

त्र्यहमुष्णं पिवेन्मूत्रं त्र्यहमुष्णं घृतं पिवेत् त्र्यहमुष्णं पयः पीत्वा वायुभक्षः परं त्र्यहम्

Sa loob ng tatlong araw ay dapat uminom ng mainit na ihi; sa loob ng tatlong araw ay dapat uminom ng mainit na ghṛta (nilinaw na mantikilya). Pagkaraang uminom ng mainit na gatas sa loob ng tatlong araw, sa susunod na tatlong araw ay dapat mabuhay sa hangin lamang (ganap na pag-aayuno).

Verse 11

तप्तकृच्छ्रव्रतं सर्वपापघ्नं ब्रह्मलोकदं शीतैस्तु शीतकृच्छ्रं स्याद्ब्रह्मोक्तं ब्रह्मलोकदं

Ang pagtalimang tinatawag na Taptakṛcchra-vrata ay pumupuksa sa lahat ng kasalanan at nagkakaloob ng pag-abot sa Brahmaloka. Gayundin, kapag isinagawa sa pamamagitan ng malamig na pag-austeridad, ito’y nagiging Śītakṛcchra; ayon sa ipinahayag ni Brahmā, ito man ay nagkakaloob ng Brahmaloka.

Verse 12

गोमूत्रेणाचरेत्स्नानं वृत्तिं कुर्याच्च गोरसैः गोभिर्व्रजेच्च भुक्तासु भुञ्जीताथ च गोव्रती

Ang nagsasagawa ng Govrata ay dapat maligo gamit ang ihi ng baka, mamuhay sa mga produktong mula sa baka, kumilos kasama ng mga baka sa kulungan/pastulan, at kumain lamang matapos kumain ang mga baka.

Verse 13

मासेनैकेन निष्पापो गोलोकी स्वर्गगो भवेत् विद्याञ्च गोमतीं जप्त्वा गोलोकं परमं व्रजेत्

Sa loob lamang ng isang buwan, ang tao ay nagiging malaya sa kasalanan at nakakamit ang kaharian ng Goloka, umaabot sa langit. At matapos bigkasin ang Gomati-vidyā, siya’y tutungo sa kataas-taasang Goloka.

Verse 14

गितैर् नृत्यैर् अप्सरोभिर्विमाने तत्र मोदते गावः सुरभयो नित्यं गावो गुग्गुलगन्धिकाः

Doon, sa isang vimāna o sasakyang makalangit, siya’y nagagalak sa gitna ng mga awit at sayaw ng mga Apsara. Ang mga baka roon ay laging mabango—mga bakang may matamis na samyo, mga bakang pinabanguhan ng halimuyak ng guggulu (bdellium).

Verse 15

गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं परं अन्नमेव परं गावो देवानां हविरुत्तमम्

Ang mga baka ang saligan ng lahat ng nilalang; ang mga baka ang pinakadakilang daan ng kagalingan at pagpapala. Ang mga baka ang tunay na pinakamataas na kabuhayan (pagkain), at para sa mga diyos, ang baka ang pinakamainam na havis (handog).

Verse 16

पावनं सर्वभूतानां क्षरन्ति च वदन्ति च हविषा मन्त्रपूतेन तर्पयन्त्यमरान्दिवि

Nililinis ang lahat ng nilalang, ibinubuhos nila (ang handog) at binibigkas ang mga mantra; sa pamamagitan ng handog na ghee na pinabanal ng mantra, kanilang pinasisiyahan ang mga walang-kamatayan sa langit.

Verse 17

ऋषीणामग्निहोत्रेषु गावो होमेषु योजिताः सर्वेषामेव भूतानां गावः शरणमुत्तमं

Sa mga ritong agnihotra ng mga rishi, ang mga baka ay iniuukol sa mga handog na homa; para sa lahat ng nilalang, ang baka ang pinakamataas na kanlungan.

Verse 18

गावः पवित्रं परमं गावो माङ्गल्यमुत्तमं गावः स्वर्गस्य सोपानं गावो धन्याः सनातनाः

Ang baka ang sukdulang tagapagpadalisay; ang baka ang pinakamataas na pagpapala. Ang baka ang hagdan patungo sa langit; ang mga baka ay walang-hanggang pinagpala at nagbibigay-pagpapala.

Verse 19

नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च नमो ब्रह्मसुताभ्यश् च पवित्राभ्यो नमो नमः

Pagpupugay sa mga baka—puspos ng karangalan at pagpapala; pagpupugay sa mga bakang Saurabheyī; pagpupugay din sa mga anak na babae ni Brahmā; pagpupugay nang paulit-ulit sa mga banal na tagapagpadalisay.

Verse 20

ब्राह्मणाश् चैव गावश् च कुलमेकं द्विधा कृतम् एकत्र मन्त्रास्तिष्ठन्ति हविरेकत्र तिष्ठति

Ang mga Brahmin at ang mga baka ay iisang ‘angkan’ na nahati sa dalawa: sa isang dako nananahan ang mga mantra, at sa kabila naman nananahan ang handog na pangsakripisyo (havis).

Verse 21

देवब्राह्मणगोसाधुसाध्वीभिः सकलं जगत् धार्यते वै सदा तस्मात् सर्वे पूज्यतमा मताः

Sa pamamagitan ng mga diyos, mga Brahmin, mga baka, mga banal na sadhu, at mga sadhvī na may kalinisan ng asal, ang buong daigdig ay laging napangangalagaan; kaya silang lahat ay itinuturing na pinakadapat sambahin.

Verse 22

पिवन्ति यत्र तत्तीर्थं गङ्गाद्या गाव एव हि गवां माहात्म्यमुक्तं हि चिकित्साञ्च तथा शृणु

Ang pook na pinagiinuman ng mga baka ay tunay na isang banal na tawiran (tīrtha), kapantay ng Ilog Gaṅgā at iba pang sagradong ilog. Naipahayag na ang kadakilaan ng mga baka; ngayo’y pakinggan din ang kanilang mga lunas at paggagamot (cikitsā).

Verse 23

शृङ्गामयेषु धेनूनां तैलं दद्यात् ससैन्धवं शृङ्गवेरबलामांसकल्कसिद्धं समाक्षिकं

Sa mga sakit sa sungay ng mga baka, dapat ipainom ang langis na hinaluan ng asin-bato (saindhava)—langis na niluto kasama ang dinikdik na tuyong luya (śṛṅgavera), balā, at karne—at saka hinaluan ng pulot.

Verse 24

कर्णशूलेषु सर्वेषु मञ्जिष्ठाहिङ्गुसैन्धवैः सिद्धं तैलं प्रदातव्यं रसोनेनाथ वा पुनः

Sa lahat ng uri ng pananakit ng tainga, dapat patakan ng langis na niluto kasama ang mañjiṣṭhā, hiṅgu, at asin na saindhava; o kaya’y langis na inihanda naman sa bawang.

Verse 25

बिल्वमूलमपामार्गन्धातकी चसपाटला कुटजन्दन्तमूलेषु लेपात्तच्छूलनाशनं

Ang pahid na paste mula sa ugat ng bilva (bael), apāmārga, dhātakī, at pāṭalā, kasama ang kuṭaja, kapag ipinahid sa ugat ng ngipin (gilagid) ay pumapawi sa sakit ng ngipin.

Verse 26

दन्तशूलहरैर् द्रव्यैर् घृतं राम विपाचितं मुखरोगहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवं

O Rāma, ang ghee (ghṛta) na nilutong may mga sangkap na nagpapawi ng sakit ng ngipin ay dapat kilalaning lunas na nag-aalis ng mga karamdaman sa bibig; at sa mga sakit ng dila, itinatakda ang asin na saindhava (asin-bato).

Verse 27

शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफला च गलग्रहे हृच्छूले वस्तिशूले च वातरोगे क्षये तथा

Ang tuyong luya (śṛṅgavera), ang dalawang haridrā (luyang-dilaw at daruharidrā), at Triphalā ay inirereseta sa pagbara/pagkipot ng lalamunan; gayundin sa pananakit sa paligid ng puso, pananakit ng pantog/daanan ng ihi, mga karamdamang dulot ng vāta, at pati sa pag-ubos ng katawan (kṣaya).

Verse 28

त्रिफला घृतमिश्रा च गवां पाने प्रशस्यते अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठाञ्चैव प्रदापयेत्

Ang Triphalā na hinaluan ng ghee (ghṛta) ay lubhang pinupuri bilang inuming ibinibigay sa pagtatae. Sa pagtatae, dapat ding ibigay ang dalawang haridrā (luyang-dilaw at daruharidrā) at pāṭhā.

Verse 29

सर्वेषु कोष्ठरोगेषु तथाशाखागदेषु च शृङ्गवेरञ्च भार्गीञ्च कासे श्वासे प्रदापयेत्

Sa lahat ng sakit ng koṣṭha (katawan at mga laman-loob), at gayundin sa mga karamdamang tumatama sa śākhā (mga biyas at panlabas na tisyu), dapat ibigay ang tuyong luya at bhārgī; ibinibigay din ito sa ubo at hirap sa paghinga (śvāsa).

Verse 30

दातव्या भग्नसन्धाने प्रियङ्गुर्लबणान्विता तैलं वातहरं पित्ते मधुयष्टीविपाचितं

Para sa pagdudugtong ng nabaling buto, dapat ibigay ang langis na inihanda sa priyangu at asin; ito’y langis na nagpapahupa ng vāta, at sa mga kalagayang pitta ay langis na niluto (pinroseso) kasama ang madhuyaṣṭī (likoris).

Verse 31

कफे व्योषञ्च समधु सपुष्टकरजो ऽस्रजे तैलाज्यं हरितालञ्च भग्नक्षतिशृतन्ददेत्

Sa mga karamdaman ng kapha, dapat ibigay ang vyōṣa (tatlong maanghang) kasama ng pulot at pulbos ng puṣṭakaraja. Sa mga kalagayang may kinalaman sa dugo (asṛj), dapat ibigay ang langis at ghee (taila-ājya), at pati haritāla; at ibigay rin ang mga niluto/pinrosesong paghahanda para sa bali at sugat.

Verse 32

मासास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा एषां पिण्डी सलवणा वत्सानां पुष्टिदात्वियं

Ang beans (māṣa), buto ng linga at trigo, kasama ang gatas ng hayop at ghee—kapag ginawang maalat na bolus (piṇḍī)—ang paghahandang ito ay nagbibigay ng sustansiya at lakas sa mga guya.

Verse 33

बलप्रदा विषाणां स्यद्ग्रहनाशाय धूपकः देवदारु वचा मांसी गुग्गुलुर्हिङ्गुसर्षपाः

Isang usok-singaw na insenso (fumigant) na nagbibigay-lakas at nagsisilbing panlaban sa lason ay itinakda upang puksain ang mga pagdurusang dulot ng graha: deodar (devadāru), vacā o sweet-flag, māṁsī o spikenard, dagta ng guggulu, hiṅgu (asafoetida), at mustasa (sarṣapa).

Verse 34

ग्रहादिगदनाशाय एष धूपो गवां हितः घण्ठा चैव गवां कार्या धूपेनानेन भूपिता

Upang puksain ang mga pagdurusang dulot ng graha at iba pang karamdaman, ang pag-uusok na ito ay kapaki-pakinabang sa mga baka. Dapat ding gumawa ng kampana para sa mga baka at ito’y italaga at linisin (consecrate) sa pamamagitan ng mismong usok na ito.

Verse 35

अश्वगन्धातिलैः शुक्लं तेन गौः क्षीरिणी भवेत् रसायनञ्च पिन्याकं मत्तो यो धार्यते गृहे

Sa puting paghahanda ng linga na hinaluan ng aśvagandhā at mga buto ng linga, ang baka ay nagiging sagana sa gatas. Gayundin, ang oil-cake (pinyāka) na ginagamit bilang rasāyana o pampasigla, kapag iningatan sa tahanan at ipinakain, ay nagbubunga ng ninanais na bisa.

Verse 36

भवां पुरीषे पञ्चभ्यां नित्यं शान्त्यै श्रियं यजेत् वासुदेवञ्च गन्धाद्यैर् अपरा शान्तिरुच्यते

Para sa pagpapayapa (śānti), dapat na palagiang sambahin si Śrī (Lakṣmī) sa pamamagitan ng limang produkto ng baka, maging ang dumi at mga katulad nito. At sambahin din si Vāsudeva sa pamamagitan ng mga pabango at iba pang handog—ito ang ipinahahayag na isa pang uri ng ritong pagpapayapa.

Verse 37

अश्वयुक्शुक्लपक्षस्य पञ्चदश्यां यजेद्धरिं हरिरुद्रमजं सूर्यं श्रियमग्निं घृतेन च

Sa ikalabinlimang araw ng buwan (araw ng kabilugan) sa maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Aśvayuj, dapat sambahin si Hari; gayundin sina Hari, Rudra, ang Di-Ipinanganak (Brahmā), Sūrya, Śrī (Lakṣmī), at Agni—na may handog na ghee bilang alay sa apoy.

Verse 38

दधि सम्प्राश्य गाः पूज्य कार्यं वाह्निप्रदक्षिणं वृषाणां योजेयेद् युद्धं गीतवाद्यरवैर् वहिः

Pagkatapos kumain ng dadhi (maasim na gatas/yogurt), dapat sambahin ang mga baka at magsagawa ng pradakṣiṇā, ang pag-ikot sa banal na apoy. Sa labas ng pook-ritwal, dapat ayusin ang paligsahan ng mga toro, na may kasabay na awit at tugtugin ng mga instrumento.

Verse 39

गवान्तु लवणन्देयं ब्राह्मणानाञ्च दक्षिणा नैमित्तिके माकरादौ यजेद्विष्णुं सह श्रिया

Dapat magbigay ng mga baka na may kasamang asin bilang kaloob, at magbigay rin ng dakṣiṇā (bayad/handog sa pari) sa mga Brāhmaṇa. Sa ritong naimittika, na isinasagawa para sa tiyak na okasyon—gaya ng panahon ng Makara (Makara-saṅkrānti) at iba pa—dapat sambahin si Viṣṇu kasama si Śrī (Lakṣmī).

Verse 40

स्थण्डिलेब्जे मध्यगते दिक्षु केशरगान् सुरान् सुभद्राजो रविः पूज्यो बहुरूपो बलिर्वहिः

Sa lotus na diyagramang iginuhit sa lupang pang-ritwal, na ang (diyos) ay inilalagay sa gitna, dapat ilagay ang mga diyos sa mga hibla ng talulot ayon sa mga direksiyon. Ang Araw (Ravi), na tinatawag na Subhadrāja, ay dapat sambahin—na may sari-saring anyo—kasama ng handog na bali na inihahatid sa ritwal.

Verse 41

खं विश्वरूपा सिद्धिश् च ऋद्धिः शान्तिश् च रोहिणी दिग्धेनवो हि पूर्वाद्याः कृशरैश् चन्द्र ईश्वरः

‘Khaṃ’; Viśvarūpā; Siddhi; Ṛddhi; Śānti; at Rohiṇī. Ang “mga bakang pang-direksiyon” ay tunay na ang silangan at ang iba pang mga direksiyon; at si Candra, ang Panginoon, ay dapat alalahanin/sambahin na may handog na kṛśara (kanin na may munggo o beans).

Verse 42

दिक्पालाः पद्मपत्रेषु कुम्भेष्वग्नौ च होमयेत् क्षीरवृक्षस्य समिधः सर्षपाक्षततण्डुलान्

Para sa mga Tagapagbantay ng mga Direksiyon (Dikpāla), dapat magsagawa ng homa gamit ang mga dahon ng lotus, ilagay ang handog sa mga palayok na pang-ritwal (kumbha), at mag-alay din sa apoy—mga patpat na panggatong (samidh) mula sa mga punong may katas na parang gatas, kasama ang buto ng mustasa, akṣata (hindi basag na bigas), at mga butil ng bigas.

Verse 43

शतं शतं सुवर्णञ्च कांस्यादिकं द्विजे ददेत् गावः पूज्या विमोक्तव्याः शान्त्यै क्षीरादिसंयुताः

Dapat magbigay, nang tig-iisang daan, ng ginto at gayundin ng bronse at mga katulad nito sa isang dalawang-beses-na-ipinanganak (brāhmaṇa). Para sa pagpapayapa (śānti), ang mga baka—na may gatas at iba pang ani—ay dapat parangalan at sambahin, at pagkatapos ay palayain.

Verse 44

अग्निर् उवाच शालिहोत्रः सुश्रुताय हयायुर्वेदमुक्तवान् पालकाप्यो ऽङ्गराजाय गजायुर्वेदमब्रवीत्

Sinabi ni Agni: Itinuro ni Śālihotra kay Suśruta ang Āyurveda para sa mga kabayo; at ipinaliwanag ni Pālakāpya ang Āyurveda para sa mga elepante sa hari ng Aṅga.