Adhyaya 288

Verse 1

आयः गोर्जितास्ते ऽतिकीर्तिता इति ख यथाञ्चितमिति ञ मृगञ्जय इति ख , ञ च अथाष्टाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अश्वचिकित्सा शालिहोत्र उवाच अश्वानां लक्षणं वक्ष्ये चिकित्साञ्चैवसुश्रुतअप्_२८८००१अभीनदन्तो विदन्तश् चकराली कृष्णतालुकः

Ngayon nagsisimula ang ika-288 kabanata: Panggagamot sa kabayo. Sinabi ni Śālihotra: “O Suśruta, ilalarawan ko ang mga palatandaang nagpapakilala sa mga kabayo, at pati ang kanilang lunas: gaya ng may mga ngiping hindi nabasag, may mga ngiping litaw, may panga na mabagsik, at may ngalangala na itim.”

Verse 2

कृष्णजिह्वश् च यमजोजातमुष्कश् च यस् तथा द्विशफश् च तथा शृङ्गी त्रिवर्णो व्याघ्रवर्णकः

Mayroon ding (uri) na tinatawag na Kṛṣṇajihva (itim ang dila); gayundin ang Yama-jo-jāta-muṣka; mayroon ding Dviśapha; at Śṛṅgī; at ito’y kabilang din sa Trivarṇa at Vyāghravarṇaka (kulay-tigre).

Verse 3

खरवर्णो भस्मवर्णो जातवर्णश् च काकुदी श्वित्री च काकसादी च खरसारस्तथैव च

Ang ‘Kharavarṇa’ (magaspang/dun na pagkakulay), ‘bhasmavarṇa’ (kulay-abo), ‘jātavarṇa’ (likas na kulay mula kapanganakan), ‘kākudī’ (uri ng pamamaga na tila umbok), ‘śvitrī’ (mapuputing batik/leukoderma), ‘kākasādī’ (maitim na parang uwak), at ‘kharasāra’ (matigas at magaspang, siksik) — ay binibilang din bilang mga uri na may pangalan.

Verse 4

वानराक्षः कृष्णशटः कृष्णगुह्यस्तथैव च कृष्णप्रोथश् च शूकश् च यश् च तित्तिरिसन्निभः

(Ang mga graha/mga nilalang na mapaminsala ay:) Vānarākṣa, Kṛṣṇaśaṭa, Kṛṣṇaguhya, at gayundin si Kṛṣṇaprotha; at (ang mga graha na tinatawag na) Śūka at Ya—isa na ang anyo’y kahawig ng ibong tittiri (partridge).

Verse 5

विषमः श्वेतपादश् च ध्रुवावर्तविवर्जितः अशुभावर्तसंयुक्तो वर्जनीयस्तुरङ्गमः

Ang kabayong hindi pantay ang pangangatawan, may mapuputing paa, walang nakapirming (mapalad) ikot ng balahibo, at may masasamang ikot ay dapat iwasan.

Verse 6

रन्ध्रोपरन्ध्रयोर्द्वौ द्वौ द्वौ द्वौ मस्तकवक्षसोः प्रयाणे च ललाटे च कण्ठावर्ताः शुभा दश

Sa dalawang butas (fontanel) ay may tig-dalawang mapalad na ikot; sa ulo at sa dibdib ay tig-dalawa rin; at sa tuktok ng ulo (prayāṇa) at sa noo—kaya ang mapalad na mga ikot sa bahagi ng leeg ay sampu.

Verse 7

मृक्कण्याञ्च ललाटे च कर्णमूले निगालके बाहुमूले गले श्रेष्ठा आवर्तास्त्वशुभाः परे

Ang mga ikot (spiral na tanda sa balahibo/balat) na nasa gilid ng baywang/balakang, sa noo, sa ugat ng tainga, at sa hukay ng lalamunan ay itinuturing na napakahusay; ang mga ikot sa ibang dako ay itinuturing na di-mabuti.

Verse 8

शुकेन्द्रगोपचन्द्राभा ये च वायससन्निभाः सुवर्णवर्णाः स्निग्धाश् च प्रशस्यास्तु सदैव हि

Yaong ang kintab ay tulad ng loro, ng insektong indragopa, o ng buwan; gayundin yaong kahawig ang kulay ng uwak; at yaong may ginintuang kutis at makinis na makintab—tunay na laging itinuturing na mapalad.

Verse 9

दीर्घग्रीवाक्षिकूटाश् च ह्रस्वकर्णाश् च शोभनाः चिकित्सन्तवेति ञ राक्षान्तुरङ्गमा यत्र विजयं वर्जयेत्ततः

Ang kabayong may mahabang leeg at litaw na umbok sa itaas ng mga mata, at may maiikling tainga, ay itinuturing na maganda at angkop. Ang marunong (manggagamot/tagapangalaga ng kabayo) ay dapat magpagamot ayon sa kalagayan; ngunit kung saan ang kabayo ay dinapuan ng ‘rākṣā’ (masamang impluwensiya/karamdaman), iwasang umasa ng tagumpay mula roon o magsagawa ng paglalakbay/layunin doon.

Verse 10

पालितस्तु हयो दन्ती शुभदो दुःखदो ऽन्यथा श्रियः पुत्रास्तु गन्धर्वा वाजिनो रत्नमुत्तमम्

Ang kabayong inaalagaan nang wasto at ang elepanteng may pangil ay nagbibigay ng mapalad na bunga; kung hindi, nagiging sanhi sila ng pagdurusa. Sinasabing ang mga kabayo ay mga anak ni Śrī (Kapalaran/Kasaganaan), kaugnay ng mga Gandharva (makalangit na musikero), at siyang pinakamainam sa mga kayamanan.

Verse 11

अश्वमेधे तु तुरगः पवित्रत्वात्तु हूयते वृषो निम्बवृहत्यौ च गुडूची च समाक्षिका

Sa paghahandog na Aśvamedha, ang kabayo ay iniaalay sa apoy dahil sa likas nitong kapangyarihang magpadalisay. Gayundin ang toro ay (inaiaalay); at pati neem, bṛhatī, guḍūcī, at mga sangkap na may kasamang pulot.

Verse 12

सिंहा गन्धकारी पिण्डी स्वेदश् च शिरसस् तथा हिङ्गु पुष्करमूलञ्च नागरं साम्लवेतसं

Ang Siṃhā, Gandhakārī, Piṇḍī, at pati pagpapasingaw/pagpapainit (sveda) para sa ulo; gayundin ang hiṅgu (asafoetida), ugat ng puṣkara, nāgara (tuyong luya), at maasim na vetasa (sāmla-vetasa) ay mga sangkap na panggamot (na pinagsasama at ginagamit).

Verse 13

पिप्पलीसैन्धवयुतं शूलघ्नं चीष्णवारिणा नागरातिविषा मुस्ता सानन्ता बिल्वमालिका

Kapag hinaluan ng pippalī (mahabang paminta) at saindhava (batong asin) at ininom na may maligamgam na tubig, winawasak nito ang pananakit na kolik. Sa lunas na ito ginagamit ang nāgara (tuyong luya), ativīṣā, mustā, anantā, at bilva, na pinagsasama sa sunod-sunod na anyo na parang kuwintas ng bulaklak (isang pormulasyon).

Verse 14

क्वाथमेषां पिवेद्वाजी सर्वातीसारनाशनम् प्रियङ्गुसारिवाभ्याञ्च युक्तमाजं शृतं पयः

Dapat inumin ng maysakit ang pinakuluang sabaw (decoction) ng mga sangkap na ito; winawasak nito ang lahat ng uri ng pagtatae/disenterya. Dapat ding inumin ang gatas ng kambing na pinakuluan at inihanda kasama ang priyāṅgu at sārivā.

Verse 15

पर्याप्तशर्करं पीत्वा श्रमाद्वाजी विमुच्यते द्रोणिकायान्तु दातव्या तैलवस्तिस्तुरङ्गमे

Pagkatapos uminom ng sapat na dami ng tubig na may asukal, napapawi ang pagod ng kabayo. Para sa kabayo, dapat ibigay ang oil-enema (taila-vasti) sa sukat na droṇikā bilang dami ng dosis.

Verse 16

कोष्ठजा च शिरा वेध्या तेन तस्य सुखं भवेत् दाऋइमं त्रिफला व्योषं गुडञ्च समभाविकम्

Sa mga karamdamang nagmumula sa tiyan (koṣṭha), dapat tusukin ang ugat para sa pagkuha ng dugo (venesection); sa gayon ay magkakaroon ng ginhawa. (Pagkaraan) gamitin ang granada, Triphalā, Trikaṭu (tatlong maanghang), at jaggery (guda) sa magkakapantay na bahagi.

Verse 17

पिण्डमेतत् प्रदातव्यमश्वानां काशनाशनम् प्रियङ्गुलोध्रमधुभिः पिवेद्वृषरसं हयः

Ang bolus na ito ay dapat ibigay sa mga kabayo bilang pampuksa ng ubo. Dapat inumin ng kabayo ang vṛṣa-rasa (tonik na “katas ng toro”), hinaluan ng priyaṅgu, lodhra, at pulot.

Verse 18

क्षीरं वा पञ्चकोलाद्यं काशनाद्धि प्रमुच्यते प्रस्कन्धेषु च सर्वेषु श्रेय आदौ विशोधणम्

O maaari ring uminom ng gatas (kṣīra), o kaya’y paghahandang gamot na nagsisimula sa pangkat na Pañcakola; sa pamamagitan nito ay tunay na napapawi ang ubo. At sa lahat ng karamdaman sa itaas na bahagi ng katawan, higit na mainam na isagawa ang paglilinis (śodhana) sa simula pa lamang.

Verse 19

अभ्यङ्गोद्वर्तनैः स्नेहं नस्यवर्तिक्रमः स्मृतः ज्वरितानां तुरङ्गाणां पयसैव क्रियाक्रमः

Ang pagpapadulas (sneha) ay isinasagawa sa pamamagitan ng pagmamasahe ng langis at pagkuskos ng pulbos; iniuutos din ang lunas sa ilong (nasya) at mga pamamaraan ng “mitsa ng gamot” (vartikā). Para sa mga kabayong nilalagnat, ang wastong gamutan ay ang pagbibigay ng lunas gamit ang gatas lamang.

Verse 20

लोध्रकन्धरयोर्मूलं मातुलाङ्गाग्निनागराः राज्ञीतुरङ्गमा यत्रेति ख घृतमिति ख कुष्ठहिङ्गुवचारास्नालेपोयं शोथनाशनः

Ang pahid na paste (lepa) na ginawa mula sa mga ugat ng lodhra at kandharā, kasama ang mātuluṅga (citron), agni (citraka), at nāgara (tuyong luya)—sa ilang pagbasa ay idinaragdag ang rājñī at turaṅgamā, at sa ibang salin ay may ‘yatra’ o ‘ghṛta’—kasama pa ang kuṣṭha (costus), hiṅgu (asafoetida), vacā (sweet flag), at rāsnā; ang pahid na ito’y pumupuksa sa pamamaga (śotha).

Verse 21

मञ्जिष्ठा मधुकं द्राक्षावृहत्यौ रक्तचन्दनम् त्रपुषीवीजमूलानि शृङ्गाटककशेरुकम्

Mañjiṣṭhā (Indian madder), madhuka (licorice), drākṣā (ubas/pasas), ang dalawang bṛhatī (bṛhatī at kaṇṭakārī), pulang sandalwood, ang mga buto at ugat ng trapuṣī, kasama ang śṛṅgāṭaka (water-chestnut) at kaśeruka (isang tuber na halamang-tubig) — gamitin o kunin ayon sa talaang ito.

Verse 22

अजापयःशृतमिदं सुशीतं शर्करान्वितं पीत्वा नीरशनो वाजी रक्तमेहात् प्रमुच्यते

Pagkatapos inumin ang sabaw na niluto sa gatas ng kambing—pinalamig nang mabuti at hinaluan ng asukal—at saka mag-ayuno (huwag kumain), ang tao ay napapalaya mula sa raktameha (karamdaman ng pag-ihi na may dugo/pagdurugo sa daanan ng ihi).

Verse 23

मन्याहनुनिगालस्थशिराशोथो गलग्रहः अभ्यङ्गः कटुतैलेन तत्र तेष्वेव शस्यते

Para sa pamamaga ng mga ugat sa batok (manyā), panga (hanu) at bahagi ng lalamunan (nigāla), at para sa paninikip/paninigas ng lalamunan (gala-graha), ang pagmamasahe ng langis (abhyaṅga) gamit ang maanghang na ginamot na langis ay tiyak na inirerekomenda para sa mismong mga kundisyong iyon.

Verse 24

गलग्रहगदो शोथः प्रायशो गलदेशके प्रत्यक्पुष्पी तथा बह्निः सैन्धवं सौरसो रसः

Sa mga kaso ng galagraha (sakit na parang sumasakal sa lalamunan) at pamamaga na karaniwang nasa bahagi ng lalamunan, gamitin ang pratyakpuṣpī, bahni, saindhava (asin na bato), at saurasarasa (maasim/maasidong katas) bilang paghahandang gamot.

Verse 25

कृष्णाहिङ्गुयुतैर् एभिः कृत्वा नस्यं न सीदति निशे ज्योतिष्मती पाठा कृष्णा कुष्ठं वचा मधु

Kapag ang mga sangkap na ito ay hinaluan ng kṛṣṇā (itim na paminta) at hiṅgu (asafoetida) at ginawang nasya (gamot na ipinapatak sa ilong), hindi na magdurusa (sa karamdaman). Sa gabi, magbigay ng nasya na gawa sa jyotiṣmatī, pāṭhā, kṛṣṇā (itim na paminta), kuṣṭha, vacā, at pulot.

Verse 26

जिह्वास्तम्भे च लेपो ऽयं गुडमूत्रयुतो हितः तिलैर् यष्ट्या रजन्या च निम्बपत्रैश् च योजिता

Para sa paninigas o pagkaparalisa ng dila, kapaki-pakinabang ang pamahid na ito: ihanda ito sa jaggery (pulot na asukal) at ihi, at haluan ng linga (sesame), yāṣṭī (licorice), rajanī (luyang-dilaw), at mga dahon ng neem.

Verse 27

क्षौद्रेण शोधनी पिण्डी सर्पिषा व्रणरोपणी अभिघातेन खञ्जन्ति ये ह्य् अश्चास्तीव्रवेदनाः

Ang piṇḍī (bolus) na inihanda sa pulot ay panlinis ng sugat, at ang ginawa sa ghee (nilinaw na mantikilya) ay nagpapagaling ng sugat. Yaong mga kabayong napilay dahil sa hampas at dumanas ng matinding sakit ay (dapat gamutin) sa mga ganitong paglalapat.

Verse 28

परिषेकक्रिया तेषां तैलेनाशु रुजापहा दोषकोपाभिघाताभ्यां पक्वभिन्ने व्रणक्रमः

Para sa kanila, ang paraang pagwiwisik/pagdidilig na panggagamot (pariṣeka) gamit ang langis ay mabilis na nagpapawi ng sakit. Ang tuntunin ng paggamot sa sugat ay isinasagawa kapag ang sugat ay nag-nana at pumutok—maging dahil sa paglala ng doṣa o dahil sa pinsala.

Verse 29

अश्वत्थोडुम्बरप्लक्षमधूकवटकल्कनैः

Gamit ang mga panggamot na paste (kalka) na inihanda mula sa aśvattha, udumbara, plakṣa, madhūka, at vaṭa na mga puno.

Verse 30

प्रभूतसलिलः क्वाथः सुखोष्णः व्रणशोधनः शताह्वा नागरं रास्ना मञ्जिष्ठाकुष्ठसैन्धवैः

Maghanda ng sabaw na pinakuluan (kvātha) na may maraming tubig, panatilihing kaaya-ayang mainit, upang maglinis ng sugat—gawa sa śatāhvā (dill), nāgara (tuyong luya), rāsnā, mañjiṣṭhā, kuṣṭha, at saindhava (asin-bato).

Verse 31

देवदारुवचायुग्मरजनीरक्तचन्दनैः तैलसिद्धं कषायेण गुडूच्याः पयसा सह

Maghanda ng langis na panggamot sa pamamagitan ng pagluluto ng langis ng linga (sesame) kasama ang deodāru, vacā, ang pares na rajānī (dalawang uri ng luyang-dilaw), at pulang sandalwood—gamit ang pinakuluang katas ng guḍūcī, kasama ang gatas.

Verse 32

तिलतैलेनेति ख म्रक्षेण वस्तिनश्ये च योज्यं सर्वत्र लिङ्गिने रक्तस्रावो जलौकाभिर् नेत्रान्ते नेत्ररोगितः

“Sa langis ng linga (sesame)”—ganito ang itinakda: ipahid sa pamamagitan ng pagkuskos (unction), at gamitin din sa mga karamdamang nangangailangan ng basti (enema) at sa mga kalagayang pagkapayat/paghina. Sa bawat sakit ng liṅga (ari ng lalaki), dapat magpalabas ng dugo sa pamamagitan ng linta; at kapag ang sakit ay nasa gilid o sulok ng mata, gamutin ang sakit sa mata ayon sa gayong mga hakbang.

Verse 33

खादितोडुम्बराश्वत्थकषायेण च साधनम् धात्रीदुरालभातिक्ताप्रियङ्गुकुङ्कुमैः समैः

Gumawa ng paghahandang panggamot gamit ang pinakuluang katas ng udumbara at aśvattha; at ihanda ito na may magkakapantay na bahagi ng dhātrī (āmalakī), durālabhā, tiktā, priyaṅgu, at kuṅkuma (saffron).

Verse 34

गुडूच्या च कृतः कल्को हितो युक्तावलम्बिने उत्पाते च शिले श्राव्ये शुष्कशेफे तथैव च

Ang pastang (kalka) na ginawa mula sa guḍūcī ay kapaki-pakinabang sa may luslos (na nangangailangan ng pangsuportang benda), at gayundin sa paglalaylay ng laman-loob, graba/bato sa ihi, masakit na pag-ihi, at pati sa pagkatuyo ng ari ng lalaki.

Verse 35

क्षिप्रकारिणि दोषे च सद्यो विदलमिष्यते गोशकृन्मञ्जिकाकुष्ठरजनीतिलमर्षपैः

Kapag sumiklab ang mabilis kumilos (talamak) na karamdaman ng mga doṣa, itinatakda ang agarang lunas na pulbos—gawa sa dumi ng baka, mañjikā, kuṣṭha, luyang-dilaw, linga, at marṣapa (mustasa).

Verse 36

गवां मूत्रेण पिष्टैश् च मर्दनं कण्डुनाशनम् शीतो मधुयुतः क्वाथो नाशिकायां सशर्करः

Ang pagkuskos sa bahaging apektado gamit ang pastang dinikdik sa ihi ng baka ay pumupuksa sa kati. Ang pinalamig na pinakuluang katas na hinaluan ng pulot at may kasamang asukal ay ipapasok sa ilong bilang lunas na pang-ilong.

Verse 37

रक्तपित्तहरः पानादश्वकर्णैस्तथैव च सप्तमे सप्तमे देयमश्वानां लवणं दिने

Sa pagbibigay nito bilang inumin, pinapawi nito ang mga karamdaman ng pagdurugo at pitta; gayundin, ibinibigay kasama ng aśvakarṇa. Para sa mga kabayo, ang asin ay ibinibigay tuwing ikapitong araw.

Verse 38

तथा भुक्तवतान्देया अतिपाने तु वारुणी जीवनीयैः समधुरैर् मृद्वीकाशर्करायुतैः

Gayundin, para sa taong kumain na, ito ay dapat ibigay. Ngunit sa kaso ng labis na pag-inom, ibigay ang vāruṇī (inuming pinaasim/fermentado), inihanda sa mga jīvanīya na pampanumbalik-buhay na may katamtamang tamis, na hinaluan ng pasas (mṛdvīkā) at asukal (śarkarā).

Verse 39

सपिप्पलीकैः शरदि प्रतिपानं सपद्मकैः विडङ्गापिप्पलीधान्यशताह्वालोध्रसैन्धवैः

Sa taglagas (śarad), dapat inumin ang pratipāna (inuming panghuli) na inihanda gamit ang pippalī at padmaka, at hinaluan ng viḍaṅga, pippalī, dhānya, śatāhvā, lodhra, at saindhava (asin-bato).

Verse 40

मचित्रकैस्तुरङ्गाणां प्रतिपानं हिमागमे लोध्रप्रियङ्गुकामुस्तापिप्पलीविश्वभेषजैः

Sa malamig na panahon, bigyan ang mga kabayo ng pratipāna (inuming pampanumbalik) na ginawa sa chitraka at hinaluan ng lodhra, priyaṅgu, musta, pippalī, at viśvabheṣaja (tuyong luya).

Verse 41

सक्षौद्रैः प्रतिपानं स्याद्वसन्ते कफनाशनम् प्रियङ्गुपिप्पलीलोध्रयष्ट्याक्षैः समहौषधैः

Sa tagsibol, ang pratipāna na iniinom kasama ng pulot ay itinakda upang puksain ang Kapha—inihahanda mula sa priyaṅgu, pippalī, lodhra, at yaṣṭyāhva (licorice), kasama ng mga kahalintulad na halamang-gamot.

Verse 42

निदाघे सगुडा देया मदिरा प्रतिपानके वेधनमिस्यत इति ज , ञ च लोध्रकाष्ठं सलवणं पिप्पल्यो विश्वभेषजम्

Sa mainit na panahon, ibigay ang alak na hinaluan ng jaggery bilang pratipāna (inuming panlaban o pangwasto). Para sa kirot na tila tinutusok (vedhanā), ang lunas ay: kahoy ng lodhra na may asin, pippalī, at viśvabheṣaja (tuyong luya).

Verse 43

भवेत्तैलयुतैर् एभिः प्रतिपानं घनागमे निदाघोद्वृतपित्तार्ताः शरत्सु पुष्टशोणिताः

Sa tag-ulan, ang mga pormulang ito ay inumin bilang pratipāna kapag hinaluan ng langis. Yaong mga pinahirapan ng pitta na lumala sa tag-init ay mapapalusog ang dugo at maibabalik ang sigla sa taglagas.

Verse 44

प्रावृड्भिन्नपुरीषाश् च पिवेयुर्वाजिनो घृतम् पिवेयुर्वाजिनस्तैलं कफवाय्वधिकास्तु ये

Ang mga kabayong lumuluwag ang dumi sa tag-ulan ay dapat painumin ng ghee; at yaong nangingibabaw ang kapha at vāyu ay dapat painumin ng langis.

Verse 45

स्नेहव्यापद्भवो येषां कार्यं तेषां विरूक्षणम् त्र्यहं यवागूरूक्षा स्याद् भोजनं तक्रसंयुतम्

Para sa mga nagkaroon ng komplikasyon dahil sa pag-inom ng snehapāna, dapat isagawa ang rūkṣaṇa o pagpapatu yo. Sa loob ng tatlong araw, ang pagkain ay tuyong lugaw (yavāgu) na kasabay ng buttermilk (takra).

Verse 46

शरन्निदाघयोः सर्पिस्तैलं शीतवसन्तयोः वर्षासु शिशिरे चैव वस्तौ यमकमिष्यते

Sa taglagas at sa mainit na panahon, inirerekomenda ang ghee at langis; sa malamig na panahon at tagsibol, at gayundin sa tag-ulan at taglamig, itinatakda ang paggamit ng “yamaka,” ang halong ghee at langis.

Verse 47

गुर्वभिष्यन्दिभक्तानि व्यायामं स्नाजमातपम् वायुवर्जञ्च वाहस्य स्नेहपीतस्य वर्जितम्

Para sa uminom ng snehapāna, iwasan ang mabibigat at nakalalaway na pagkain; gayundin, ipinagbabawal ang ehersisyo, pagligo, pagbibilad sa araw o init, direktang hangin, at pagsakay o paglalakbay sa sasakyan.

Verse 48

स्नानं पानं शकृत्क्रूष्ठमश्वानां सलिलागमे अत्यर्थं दुर्दिने काले पानमेकं प्रशस्यते

Para sa mga kabayo, pagdating sa tubig ay karaniwan ang pagligo, pag-inom, at pagdumi at pag-ihi. Ngunit sa napakasamang panahon at sa di-wastong oras, ang inirerekomenda ay painumin lamang ng tubig.

Verse 49

युक्तशीतातपे काले द्विःपानं स्नपनं सकृत् ग्रीष्मे त्रिस्नानपानं स्यच्चिरं तस्यायगाहनम्

Sa panahong balanse ang lamig at sikat ng araw, dapat uminom ng tubig nang dalawang ulit at maligo nang isang ulit. Sa tag-init, dapat maligo nang tatlong ulit at uminom ng tubig nang tatlong ulit; at sa panahong iyon, inirerekomenda ang mas matagal na paglubog sa tubig.

Verse 50

निस्तूषाणां प्रदातव्या यवानां चतुराटकी चणकव्रीहिमौद्गानि कलायं वापि दापयेत्

Dapat magbigay ng yava (sebada) na nabalatan na, sa sukat na apat na āṭaka; at dapat ding ipagkaloob ang garbansos, bigas, munggo, o kaya’y mga gisantes.

Verse 51

अहोरात्रेण चार्धस्य यवसस्य तुला दश अष्टौ शुष्कस्य दातव्याश् चतस्रो ऽथ वुषस्य वा

Para sa handog/kaloob na itinakda para sa isang araw at isang gabi at kalahati, dapat magbigay ng labingwalong tulā ng sariwang yava (sebada). O kung hindi, apat na tulā ng tuyong sebada—o kapalit nito, katumbas na sukat ng ani o butil.

Verse 52

दूर्वा पित्तं यवः कासं वुषश् च श्लोष्मसञ्चयम् नाशयत्यर्जुनः श्वासं तथा मानो बलक्षयम्

Ang damong dūrvā ay nagpapahinahon ng mga karamdaman ng pitta; ang yava (sebada) ay nagpapagaan ng ubo; at ang vuṣa (halamang-gamot) ay nag-aalis ng naipong plema/kapha. Ang arjuna (punong arjuna) ay nagpapagaan ng hika at hirap sa paghinga; at ang māna (pampalakas) ay sumasalungat sa pagkapawi ng lakas.

Verse 53

वातिकाः पैत्तिकाश् चैव श्लेष्मजाः सान्निपातिकाः न रोगाः पीडयिष्यन्ति दूर्वाहारन्तुरङ्गमम्

Ang mga sakit na nagmumula sa vāta, sa pitta, sa śleṣman (kapha), at sa pinagsamang kaguluhan ng tatlo (sannipāta) ay hindi makapipinsala sa taong ang panloob na katawan ay napangangalagaan ng tuluy-tuloy na pamumuhay na ginagawang pagkain ang dūrvā.

Verse 54

द्वौ रज्जुबन्धौ दुष्टानां पक्षयोरुभयोरपि पश्चाद्धनुश् च कर्तर्व्यो दूरकीलव्यपाश्रयः

Para sa mga busog na baluktot o may depekto, maglagay ng dalawang pagkakatali ng pisi sa magkabilang pakpak (mga braso) ng busog; pagkatapos ay ituwid at ayusin ang busog sa pamamagitan ng pagsandig at pag-igting nito sa isang tulos na nakabaon sa malayo upang maibalik ang wastong kurba.

Verse 55

वासेयुस्त्वास्तृते स्थाने कृतधूपनभूमयः यत्रोपन्यस्तयवसाः सप्रदीपाः सुरक्षिताः कृकवाक्वजकपयो धार्यश्चाश्वगृहे मृगाः

Dapat silang ilagay sa lugar na maayos ang pagkakahiga, at ang lupa ay nararapat na pinausukan ng insenso bilang paglilinis; doon ay nakahain ang damo/cebada bilang pakain, may mga lamparang nakasindi, at ang pook ay binabantayang ligtas. Sa kuwadra ng kabayo, dapat panatilihin ang mga ibong kṛkavāku, mga kambing, at mga hayop na nagbibigay-gatas; at maaari ring mag-alaga ng usa sa bahay-kabayo.