Adhyaya 285

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगो नाम चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कल्पसागरः धन्वन्तरिर् उवाच कल्पाम्मृत्युञ्चयान्वक्ष्ये ह्य् आयुर्दान्रोगसर्दनान् त्रिशती रोगहा सेव्या मध्वाज्यत्रिफलामृता

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-284 na kabanata na pinamagatang “Ang ganap na pormulang tinatawag na Tagapagbangon ng Patay.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-285 na kabanata, “Dagat ng mga Pormula (Kalpasāgara).” Sinabi ni Dhanvantari: “Tunay na ituturo ko ang mga paghahandang Mṛtyuñjaya—yaong dumadaig sa kamatayan, nagbibigay ng mahabang buhay at dumudurog sa mga sakit. Ang ‘Triśatī’ ay dapat gamitin bilang lunas na nagpapawi ng karamdaman—inihahanda sa pulot, ghee, at Triphalā, na nagiging tila amṛta.”

Verse 2

पलं पलार्धं कर्षं वा त्रिफलां सकलां तथा बिल्वतैलस्य नस्यञ्च मासं पञ्चशती कविः

Ang Triphalā, kapag kinuha sa ganap na sukat, ay maaaring ibigay sa dosis na isang pala, kalahating pala, o isang karṣa. Gayundin, ang gamutang pang-ilong (nasya) gamit ang langis ng bilva ay dapat ipagpatuloy sa loob ng isang buwan; ito’y itinuro sa limandaang taludtod, wika ng pantas na may awtoridad.

Verse 3

रोगापमृत्युबलिजित् तिलं भल्लातकं तथा पञ्चाङ्गं वाकूचीचूणं षण्मासं खदिरोदकैः

Ang linga (sesame), bhallātaka, at isang paghahandang may limang bahagi, kasama ang pulbos na vākūcī, ay dapat inumin sa loob ng anim na buwan na may pinakulong tubig ng khadira; sinasabing nilulupig nito ang sakit, ang kamatayang wala sa oras, at ang panghihina ng lakas.

Verse 4

क्वाथैः कुष्ठञ्जयेत् सेव्यं चूर्णं नीलकुरुण्टजम् क्षिरेण मधुना वापि शतायुः खण्डदुग्धभुक्

Sa pamamagitan ng mga pinakulong sabaw (decoction) ay dapat mapagtagumpayan ang sakit sa balat. Ang pulbos ng sevya (vetiver) at nīla-kuruṇṭaja, kapag ininom na may gatas o may pulot, ay nagdudulot ng buhay na isang daang taon, lalo na kung namumuhay sa gatas na hinaluan ng asukal.

Verse 5

मध्वाज्यशुण्ठीं संसेव्य पलं प्रातः समृद्युजित् बलीपलितजिज्जीवेन्माण्डकीचूर्णदुग्धपाः

Sa palagiang pag-inom tuwing umaga ng isang pala ng tuyong luya (śuṇṭhī) na hinaluan ng pulot at ghee, ang taong pinagpala ng kasaganaan ay nagwawagi laban sa kulubot at uban at nabubuhay nang may sigla; gayundin ang pag-inom ng gatas na may pulbos na Māṇḍakī.

Verse 6

उच्चटामधुना कर्षं पयःपा मृत्युजिन्नरः मध्वाज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित्

Ang lalaking umiinom ng gatas na hinaluan ng isang karṣa ng uccaṭā kasama ng pulot ay nagiging manlulupig ng kamatayan. Gayundin, ang pag-inom ng nirguṇḍī na may pulot at ghee, o kaya’y may gatas, ay lumulupig sa sakit at kamatayan.

Verse 7

तैलमिति ञ पलाशतैलं कर्षैकं षण्मासं मधुना पिवेत् दुग्धभोजी पञ्चशती सहस्रायुर्भवेन्नरः

“Ito ang tinatawag na langis,” alamin: dapat inumin ang langis ng palāśa sa sukat na isang karṣa, na may pulot, sa loob ng anim na buwan; kung gatas ang tanging pagkain, ang lalaki ay magkakamit ng lakas na limandaang taon at habang-buhay na umaabot sa isang libong taon.

Verse 8

ज्योतिष्मतीपत्ररसं पयसा त्रिफलां पिवेत् मधुनाज्यन्ततस्तद्वत् शतावर्या रजः पलं

Dapat inumin ang katas ng dahon ng jyotiṣmatī kasama ng gatas, at inumin din ang triphalā. Pagkaraan, gayundin, na hinaluan ng pulot at ghee, dapat inumin ang pulbos ng śatāvarī sa sukat na isang pala.

Verse 9

क्षौद्राज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित् पञ्चाङ्गं निम्बचूर्णस्य खदिरक्वाथभावितं

Ang nirguṇḍī, kapag ininom na may pulot at ghee o kaya’y may gatas, ay nagiging manlulupig ng sakit at (maagang) kamatayan. Gayundin, ang limang bahagi ng punong neem—pinroseso sa pulbos ng neem at pinababad sa pinaglagaan ng khadira—ay nagsisilbing mabisang lunas.

Verse 10

कर्षं भृङ्गरसेनापि रोगजिच्चामरो भवेत् रुदन्तिकाज्यमधुभुक् दुग्धभोजी च मृत्युजित्

Kahit sa pag-inom ng isang sukat na karṣa kasama ng katas ng bhṛṅga, nagiging manlulupig ng sakit at nakakamit ang kalagayang hindi tumatanda. Sa pagkain ng rudantikā na may ghee at pulot, at sa pag-asa sa gatas bilang pagkain, nalulupig ang kamatayan, ibig sabihi’y nagkakamit ng mahabang buhay.

Verse 11

कर्षचूर्णं हरीतक्या भावितं भृङ्गराड्रसैः घृतेन मधुना सेव्य त्रिशतायुश् च रोगजित्

Ang pulbos ng harītakī sa sukat na isang karṣa, na pinababad sa katas ng bhṛṅgarāja, ay dapat inumin kasama ng ghee at pulot; ito’y nagkakaloob ng tatlong-daang taong buhay at lumulupig sa mga sakit.

Verse 12

वाराहिका भृङ्गरसं लोहचूर्णं शतावरी साज्यं कर्षं पञ्चशती कर्तचूर्णं शतावरी

Ang Vārāhikā, katas ng bhṛṅga (bhṛṅgarāja), pulbos na bakal, at śatāvarī—na may kasamang ghee—ay gamitin sa sukat na isang karṣa; gayundin, ang pañcaśatī at pulbos ng karta, kasama ang śatāvarī, ay itinakda.

Verse 13

भावितं भृङ्गराजेन मध्वाज्यन्त्रिशती भवेत् ताम्रं मृतं सृततुल्यं गन्धकञ्च कुमारिका

Kapag paulit-ulit na pininong at pinasipsip ng bhṛṅgarāja, ito’y nagiging paghahanda na iniinom kasama ng pulot at ghee sa sukat na “tatlong daan.” Ang tanso ay “pinapatay” (wastong kinakaltsina) at nagiging katulad ng pinadalisay na sangkap; gayundin ang asupre, kasama ang kumārikā (aloe).

Verse 14

रसैर् विमृज्य द्वे गुञ्जे साज्यं पञ्चशताब्दवान् अश्वगन्धा पलं तैलं साज्यं खण्डं शताब्दवान्

Pagkatapos kuskusin gamit ang mga katas na piniga, uminom ng dalawang sukat na guñjā kasama ng ghee; ito’y sinasabing pormulang panghabang-buhay na “limang-daang taon.” Gayundin, ang aśvagandhā sa sukat na isang pala—inihanda sa langis, ghee, at asukal—ay pormulang “isang-daang taon.”

Verse 15

पलम्पुनर् नवाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवम् अशोकचूर्णस्य पलं मध्वाज्यं पयसार्तिनुत्

Muli, inumin ang isang pala ng sariwang pulbos na gamot na hinalo sa pulot, ghee, at gatas. Gayundin, ang isang pala ng pulbos ng balat ng aśoka, na iniinom kasama ng pulot at ghee sa gatas, ay nagpapawi ng pagdurusa (sakit/karamdaman).

Verse 16

तिलस्य तैलं समधु नस्यात् कृष्णकचः शती कर्षमक्षं समध्वाज्यं शतायुः पयसा पिवन्

Ang langis ng linga na hinalo sa pulot ay dapat ibigay bilang lunas sa ilong (nasya); sa pamamagitan nito, nagiging maitim ang buhok (di nangingitim-puti) at nabubuhay nang isang daang taon. Gayundin, sa pag-inom kasama ng gatas ng isang karṣa ng akṣa (vibhitaka) na hinalo sa pulot at ghee, nagiging sentenaryo ang tao.

Verse 17

रोगनुच्चामरो भवेदिति ञ साज्यं सर्वमिति ख ताम्रामृतमिति ख सुरतुस्यमिति ज , ञ च अभयं सगुडञ्चग्ध्वा घृतेन मधुरादिभिः दुग्धान्नभुक् कृष्णकेशो ऽरोगी पञ्चशताब्दवान्

Kapag kinain ang Abhayā (harītakī) kasama ng jaggery (asukal na pula), at saka ininom o kinuha kasama ng ghee at ng pangkat ng matatamis na sangkap, at namuhay sa pagkain na gatas-at-kanin, ang tao’y nagiging walang sakit, nagkakaroon ng maitim na buhok, at nabubuhay nang limang daang taon. (Mga baryanteng pagbasa: “tagapagtaboy ng sakit”; “lahat ay kasama ng ghee”; “tansong amṛta”; “surā-tusya”.)

Verse 18

पलङ्कुष्माण्डिकाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवन् मासं दुग्धान्नभोजी च सहस्रायुर्विरोगवान्

Sa loob ng isang buwan, inumin ang pulbos ng pala at kuṣmāṇḍikā na hinaluan ng pulot, ghee, at gatas; at mamuhay sa pagkain na gatas-at-kanin. Sa gayon, nagiging walang sakit at nakakamit ang habang-buhay na isang libong taon.

Verse 19

शालूकचूर्णं भृङ्गाज्यं समध्वाज्यं शताब्दकृत् कटुतुम्बीतैलनस्यं कर्षं शतद्वयाब्दवान्

Pulbos ng śālūka; ghee na niluto o pinroseso sa bhṛṅga (bhr̥ṅgarāja), kasama ng pulot at ghee—sinasabing nagpapahaba ng buhay hanggang isang daang taon. Ang nasya (pagpatak sa ilong) gamit ang langis ng kaṭutumbī, sa sukat na isang karṣa, ay sinasabing nagbibigay ng dalawang daang taong buhay.

Verse 20

त्रिफला पिप्पली शुण्ठी सेविता त्रिशताब्दकृत् शतावर्याः पूर्वयोगः सहस्रायुर्बलातिकृत्

Ang Triphala, pippalī (mahabang paminta), at śuṇṭhī (tuyong luya), kapag palagiang iniinom, ay sinasabing nagbibigay ng bisa na katumbas ng tatlong daang taon (ng buhay). Ang naunang paghahanda na may śatāvarī ay sinasabing nagkakaloob ng isang libong taong buhay at pambihirang lakas.

Verse 21

चित्रकेन तथा पुर्वस् तथा शुण्ठीविडङ्गतः लोहेन भृङ्गराजेन बलया निम्बपञ्चकैः

Gayundin, (ang paghahanda) ay pinagsasama sa citraka at pūrva; at saka sa śuṇṭhī (tuyong luya) at viḍaṅga; kasama ang paghahandang may bakal, kasama ang bhṛṅgarāja, kasama ang balā, at kasama ang limang bahagi ng neem.

Verse 22

खदिरेण च निर्गुण्ड्या कण्टकार्याथ वासकात् वर्षाभुवा तद्रसैर् वा भावितो वटिकाकृतः

Inihahanda gamit ang khadira, nirguṇḍī, kaṇṭakārī, at vāsaka; o kaya’y dinudurog at pinapababad sa katas ng varṣābhū at ng mga halamang iyon, saka ginagawang mga pildoras (vaṭikā).

Verse 23

चूर्णङ्घृतैर् वा मधुना गुडाद्यैर् वारिणा तथा ॐ ह्रूं स इतिमन्त्रेण मन्त्रतो योगराजकः

Ang pinagsamang gamot na tinatawag na Yogarājaka ay dapat inumin na may pulbos bilang pantulong, o kasama ng ghee, o pulot, o jaggery at mga katulad nito, o kaya’y may tubig; at ito’y pinababanal sa bisa ng mantra: “oṃ hrūṃ sa”.

Verse 24

मृतसञ्जीवनीकल्पो रोगमृत्युञ्जयो भवेत् सुरासुरैश् च मुनिभिः सेविताः कल्पसागराः गजायुर्वेदं प्रोवाच पालकाप्ये ऽङ्गराजकं

Ang pormulasyong tinatawag na Mṛtasañjīvanī ay nagiging “tagapagbangon mula sa kamatayan,” at nagiging manlulupig sa sakit at kamatayan. Ang Kalpa-sāgara, na wari’y mga karagatan ng mga pamamaraan at pormula ng gamot, ay pinaglilingkuran at sinasandigan ng mga deva, asura, at mga muni. Sa tradisyong ito, itinuro ni Pālakāpya ang Gaja-āyurveda (agham ng panggagamot sa elepante) sa hari ng Aṅga.