Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

“(May mga pagbasa na naiiba sa ilang minarkahang manuskrito:) ‘Pumaroon si Rasā’; at ‘Nang makamtan si Mohinī, hinawakan ng marunong ang mga babae sa buhok’; at ‘Dito at doon ay may dakilang mga tīrtha—bawat banal na pook ay pinakamarangal sa mga banal na lupain.’ Ngayon nagsisimula ang ikaapat na kabanata: ang paglalarawan ng Varāha at iba pang mga pagkakatawang-tao. Wika ni Agni: ‘Isasalaysay ko ang avatāra ni Varāha, ang tagapawi ng kasalanan. Si Hiraṇyākṣa ay naging panginoon ng mga Asura; matapos daigin ang mga diyos, siya’y nanatiling nakatindig sa langit.’”

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

Nilapitan at pinuri ng mga diyos, si Viṣṇu ay naging Varāha (Baboy-Ramo), na ang mismong anyo ay ang Yajña (handog na sakripisyo). Matapos patayin ang Dānava na iyon, winasak din niya ang “tinik”—ang mapanlang na hadlang—kasama ng mga Daitya.

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

Matapos tiyakin ang pag-iingat sa Dharma at sa mga diyos, si Hari ay naglaho. At tunay nga, si Hiraṇyakaśipu ay kapatid ni Hiraṇyākṣa.

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

Matapos niyang agawin ang bahagi ng mga diyos sa mga handog na yajña at angkinin ang kapangyarihang ukol sa lahat ng diyos, si (Viṣṇu), na nag-anyong Narasiṃha, ay pumatay sa kanya kasama ng mga diyos.

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

Pinuri ng mga diyos, ibinalik ni Narasiṃha ang mga Deva sa kani-kanilang kalagayan. Noong una, sa digmaan ng mga Deva at Asura, ang mga diyos ay napasailalim kina Bali at sa iba pa.

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

Natalo at naitaboy mula sa langit, sila’y tunay na lumapit kay Hari bilang kanlungan; at si Aditi, kasama si Kaśyapa, ay nagkaloob ng kawalang-takot sa mga diyos.

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

Sa gayon, nang siya’y mapuri, siya’y naging Vāmana; at tunay na kasama si Aditi, nagtungo siya sa ritwal na yajña ni Bali, ang maringal na tagapagtaguyod ng handog, at sa tarangkahan ng palasyo ay binigkas niya ang isang banal na pormulang Vediko.

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

Nang marinig ang Vāmana na bumibigkas ng mga panawagan sa mga diyos, nagsalita ang tagapagkaloob ng biyaya (Bali): “Kahit pigilan ni Śukra, O Bali—sabihin mo ang iyong ninanais.”

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

Sinabi ni Bali, “Tunay na ipagkakaloob ko iyon.” Pagkaraan, sinabi ni Vāmana kay Bali: “Ibigay mo sa akin ang tatlong hakbang, sapagkat ito’y para sa isang layuning mabigat at dakila.” At sinabi niya, “Ipagkakaloob ko.”

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

Ngunit nang ibuhos ang tubig sa kanyang kamay bilang pagpapatibay ng handog, si Vāmana ay hindi na naging duwende; at sa tatlong hakbang ay nasaklaw niya ang Bhūrloka (daigdig), Bhuvarloka (gitnang dako), at Svargaloka (langit).

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

Inilagay ni Hari (Viṣṇu) si Bali sa Sutala at ipinagkaloob ang kahariang iyon kay Śakra (Indra). Pagkaraan, si Śakra kasama ang mga diyos ay nagpuri kay Hari at nagalak bilang panginoon ng mga daigdig.

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

Ngayon ay isasalaysay ko ang pagbaba (avatāra) ni Paraśurāma—makinig ka, O dalawang-ulit-na-isinilang. Sa pag-aakalang naging mapagmataas ang mga Kṣatriya, siya’y nagkatawang-tao upang alisin ang bigat na pasan ng daigdig.

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

Upang itatag ang kapayapaan, bumaba si Hari bilang Bhārgava (Paraśurāma), tagapangalaga ng mga diyos, ng mga Brahmin, at ng iba pa. Ipinanganak siya kina Jamadagni at Reṇukā, at ganap na bihasa sa agham ng mga sandata.

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

Sa biyaya ni Dattātreya, sumibol ang Haring Kārttavīrya—na tinawag na Sahasrabāhu—ang kataas-taasang panginoon ng buong daigdig; at siya’y lumabas sa isang pangangaso.

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

Pagod, ang hari—kasama ang kanyang mga kawal—ay inanyayahan sa gubat ng pantas na si Jamadagni at pinakain sa bisa ng Kāmadhenu.

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

Nang hingin niya ang Kāmadhenu at hindi ito ibinigay, saka niya ito sinamsam; pagkaraan, pinugutan siya ni Rāma at ibinagsak hanggang mamatay.

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

Sa digmaan, napatay ang hari sa palakol ni Paraśu (Paraśurāma); at ang baka ay nagbalik sa sariling āśrama. Ngunit ang mga anak ni Kārttavīrya ay pumatay kay Jamadagni.

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

Nang si Rāma ay napunta na sa gubat, dahil sa poot siya’y nagbalik; at nang makita niyang pinaslang ang kanyang ama, siya’y tinamaan ng matinding dalamhati sa pagkawasak ng ama.

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

Dalawampu’t isang ulit, ginawa ng makapangyarihan ang daigdig na mawalan ng mga Kṣatriya. Pagkaraan, sa Kurukṣetra, matapos magtayo ng limang hukay-apoy na pang-ritwal, tunay niyang pinasiyahan ang mga Pitṛ, ang mga ninunong ama, sa pamamagitan ng mga handog.

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

“Para sa layunin ng aking guro”—ganyan ang basa ng isang minarkahang manuskrito; “nagkamali”—ganyan ang basa ng isang minarkahang manuskrito; “hiniling niya ang bakang pang-homa”—ganyan ang basa ng dalawang minarkahang manuskrito; “at kasama ang baka, nagtungo siya sa āśrama”—ganyan ang basa ng tatlong minarkahang manuskrito. Matapos ibigay ang lupa kay Kaśyapa at manahan sa Bundok Mahendra, ang sinumang makarinig tungkol sa mga avatāra—Kūrma, Varāha, Narasiṃha, Vāmana, at Rāma—ay mapupunta sa langit.