Adhyaya 42

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पातालयोगकथनं नाम एकचत्वारिंशो ऽध्यायः अथ द्वाचत्वारिंशो ऽध्यायः प्रासादलक्षणकथनं हयग्रीव उवाच प्रासादं सम्प्रवक्ष्यामि सर्वसाधारणं शृणु चतुरस्रीकृतं क्षेत्रं भजेत् षोडशधा बुधः

Sa gayon, sa Agni Purāṇa—ang sinaunang Mahāpurāṇa—nagtatapos ang ika-41 kabanata na tinatawag na “Paglalahad ng Pātāla-yoga.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-42 kabanata, “Paglalarawan ng mga katangian ng prāsāda (templo/estrukturang palasyo).” Wika ni Hayagrīva: “Ipapaliwanag ko ngayon ang prāsāda sa pangkalahatang paraan; makinig. Ang marunong ay dapat pumili ng parisukat na lupain at hatiin ito sa labing-anim na bahagi.”

Verse 2

मध्ये तस्य चतुर्भिस्तु कुर्यादायसमन्वितं समप्रासादमानत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वदशैव तु भागानि भित्त्यर्थं परिकल्पयेत्

Sa gitna nito, dapat gawin ang isang ubod na binubuo ng apat na bahagi at pinatatag ng bakal, na pinananatiling magkakatulad ang sukat ng prāsāda; at para sa mga pader, dapat itakda nang wasto ang labindalawang bahagi ng paghahati.

Verse 3

जङ्घोच्छ्रायन्तु कर्तव्यं चतुर्भागेण चायतं जङ्घायां द्विगुणोच्छ्रायं मञ्जर्याः कल्पयेद् बुधः

Ang taas ng jaṅghā (bahaging ibaba/‘binti’ ng estruktura) ay dapat gawin na ang haba ay katumbas ng isang-kapat (ng itinakdang sukat). Sa ibabaw ng jaṅghā, ang marunong na manggagawa ay dapat humubog ng mañjarī (kumpol na palamuting dahon/usbong) na may taas na doble ng sukat na iyon.

Verse 4

तुर्यभागेन मञ्जर्याः कार्यः सम्यक् प्रदक्षिणः तन्माननिर्गमं कार्यमुभयोः पार्श्वयोः समं

Gamit ang sukat na isang-kapat, dapat ilatag nang wasto ang pradakṣiṇa (pag-ikot pakanan) na paglihis sa paligid ng sangkap na mañjarī; at ang paglalabas o proyeksiyon ng sukat na iyon ay gawin nang pantay sa magkabilang panig.

Verse 5

शिखरेण समं कार्यमग्रे जगति विस्तरं द्विगुणेनापि कर्तव्यं यथाशोभानुरूपतः

Ang lapad ng jagatī (platapormang nasa unahan) ay dapat gawing kapantay ng sukat ng śikhara; o maaari ring gawing doble ang lapad, ayon sa angkop na ganda at proporsiyon.

Verse 6

विस्तारान्मण्डपस्याग्रे गर्भसूत्रद्वयेन तु दैर्घ्यात्पादाधिकं कुर्यान्मध्यस्तम्भैर् विभूषितं

Sa harap ng maṇḍapa, gamit ang dalawang garbha-sūtra (mga tali ng gitnang aksis), gawin ang haba na mas mahigit sa lapad ng isang pāda, at pagandahin sa pamamagitan ng mga haliging nasa gitna.

Verse 7

प्रासादगर्भमानं वा कुर्वीत मुखमण्डपं एकाशीतिपदैर् व्यास्तुं पश्चात् मण्डपमारभेत्

Dapat itayo ang mukha-maṇḍapa (bulwagang unahan) ayon sa sukat ng garbha (santuwaryo) ng templo; at matapos ilatag ang plano sa pamamagitan ng 81-pada na parilya, saka simulan ang pagtatayo ng pangunahing maṇḍapa.

Verse 8

शुकान् प्राग्द्वारविन्यासे पादान्तःस्थान् यजेत् सुरान् तथा प्राकारविन्यासे यजेद् द्वात्रिंशदन्तगान्

Sa paglalagay (vinyāsa) ng silangang tarangkahan, dapat sambahin ang mga Śuka (mga diyos na loro) at ang mga diyos na nakatayo sa mga dulo ng mga direksiyon; gayundin, sa paglalagay ng prākāra (pader na nakapaligid), sambahin ang tatlumpu’t dalawang diyos na nasa panloob na bahagi.

Verse 9

सर्वसाधारणं चैतत् प्रासादस्य च लक्षणं मानेन प्रतिमाया वा प्रासादमपरं शृणु

Ito ang pangkalahatang mga katangian na karaniwang naaangkop sa prāsāda (templong dambana). Ngayon pakinggan ang isa pang uri ng templo na itinatakda ayon sa sukat—maaaring ayon sa proporsiyon ng rebulto (pratimā) o ayon sa itinakdang modyul.

Verse 10

प्रतिमायाः प्रमाणन कर्तव्या पिण्डिका शुभा गर्भस्तु पिण्डिकार्धेन गर्भमानास्तु भित्तयः

Dapat itakda ang sukat ng rebultong sinasamba (pratimā) ayon sa wastong proporsiyon. Gawin ang mapalad na patungang-batayan (piṇḍikā); ang panloob na silid ng santuwaryo (garbha) ay sukatang kalahati ng sukat ng batayan, at ang mga pader ay sukatang ayon sa sukat ng garbha.

Verse 11

भित्तेरायाममानेन उत्सेधन्तु प्रकल्पयेत् भित्त्युच्छ्रायात्तु द्विगुणं शिखरं कल्पयेद् बुधः

Gamitin ang haba ng pader bilang panukat at itakda ang taas (elevation) nang naaayon; at mula sa taas ng pader, ang marunong na arkitekto ay dapat magdisenyo ng śikhara (tuktok na estruktura) na doble ng sukat na iyon.

Verse 12

शिखरस्य तु तुर्येण भ्रमणं परिकल्पयेत् शिखरस्य चतुर्थेन व्यग्रतो मुखमण्डपं

Itakda ang daanang paikot para sa pradakṣiṇā (bhramaṇa) na isang-kapat ng śikhara. At ang bulwagang harapan (mukhamaṇḍapa) ay ilatag na kasinglaki ng isang-kapat ng śikhara, na nakausli sa unahan.

Verse 13

चत्युर्भागेण वा युतमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुर्भागेण संयुतमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सम्यक् कुर्यात् प्रदक्षिणमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वात्रिंशदन्तरे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टमांसेन गर्भस्य रथकानान्तु निर्गमः परिधेर्गुणभागेन रथकांस्तत्र कल्पयेत्

“Pinag-ugnay sa isang ikaapat na bahagi”—ganyan ang basa ng isang minarkahang manuskrito; “pinagsama sa isang ikaapat”—ganyan ang basa ng iba; “dapat gawin nang wasto ang pag-ikot (pradakṣiṇā)”—ganyan ang basa ng isang minarkahang manuskrito; at “sa pagitan na tatlumpu’t dalawa”—ganyan ang basa ng isa pang minarkahang manuskrito. Ang pag-usli (offset) ng mga sangkap na rathaka mula sa ubod ng garbha ay dapat isang ikawalo (na sukat). Doon, dapat itugma ang proporsiyon at itayo ang mga bahaging rathaka ayon sa sirkumperensiya, gamit ang nararapat na bahagdan at maramihang bahagi nito.

Verse 14

तत्तृतीयेण वा कुर्याद्रथकानान्तु निर्गमं वामत्रयं स्थापनीयं रथकत्रितये सदा

O kaya, sa paggamit ng ikatlong sukat/paghahati, dapat ayusin ang paglabas o pag-umbok palabas ng mga rathaka; at sa kaliwa, laging ilagay nang nakapirmi ang isang pangkat na tig-tatlo para sa tatluhang rathaka.

Verse 15

शिखरार्थं हि सूत्राणि चत्वारि विनिपातयेत् शुकनाशोर्ध्वतः सूत्रं तिर्यग्भूतं निपातयेत्

Para itakda ang śikhara (tuktok na superestruktura ng templo), dapat ibaba ang apat na panukat na tali (plumb-line). Sa ibabaw ng śukanāsa, ibaba ang isang tali na nakahilerang pahalang.

Verse 16

शिखरस्यार्धभागस्थं सिंहं तत्र तु कारयेत् शुकनासां स्थिरीकृत्य मध्यसन्धौ निधापयेत्

Dapat ipagawa roon ang anyong leon (siṃha), na ilalagay sa gitnang bahagi ng śikhara. Kapag napirmi nang matatag ang śukanāsā, ilagay ito sa gitnang dugtungan (madhya-sandhi).

Verse 17

अपरे च तथा पार्श्वं तद्वत् सूत्रं निधापयेत् तदूर्ध्वन्तु भवेद्वेदी सकण्टा मनसारकं

Gayundin sa kabilang panig, ilagay ang panukat na tali sa kaparehong paraan. Sa ibabaw nito ay ang vedī (platapormang altar), na may nakausling “leeg” (kaṇṭa) at inayos ayon sa kaayusang manasāra.

Verse 18

स्कन्धभग्नं न कर्तव्यं विकरालं तथैव च ऊर्ध्वं च वेदिकामानात् कलशं परिकल्पयेत्

Huwag gawin na may sirang skandha (balikat/leeg), at huwag ding gawing nakapanghihilakbot o deformed. Ang kalaśa (banga ng pagtatalaga) ay dapat sukatin pataas ayon sa mga sukat ng vedī.

Verse 19

विस्ताराद्द्विगुणं द्वारं कर्तव्यं तु सुशोभनं उदुम्बरौ तदूर्ध्वञ्च न्यसेच्छाखां सुमङ्गलैः

Ang pinto ay dapat gawin nang marikit, na ang taas ay dalawang ulit ng lapad. Gamitin ang kahoy na udumbara para sa mga haligi ng pinto, at ilagay sa itaas ang isang mapalad na sanga bilang tanda ng dakilang pagpapala.

Verse 20

द्वारस्य तु चतुर्थांशे कार्यौ चण्डप्रचण्दकौ विश्वक्सेनवत्सदण्डौ शिखोर्ध्वोडुम्बरे श्रियं

Sa ikaapat na bahagi ng pintuan, dapat likhain/ilagay ang mababangis na tagapagbantay na sina Caṇḍa at Pracaṇḍa; gayundin si Viśvaksena at Vatsa-daṇḍa. Sa itaas, sa tuktok ng pinto (śikhara), sa udumbara na biga, dapat iluklok si Śrī (Lakṣmī) bilang namumunong pagpapala.

Verse 21

दिग्गजैः स्नाप्यमानान्तां घटेः साब्जां सुरूपिकां प्रासादस्य चतुर्थांशैः प्राकारस्योच्छ्रयो भवेत्

Sa dulo ng palamuting ayos, dapat may isang maayos na kalaśa na may lotus, na wari’y pinaliliguan ng mga elepante ng mga direksiyon. At ang taas ng pader na palibot (prākāra) ay dapat isang-kapat ng prāsāda (templong gusali).

Verse 22

प्रासादात् पादहीनस्तु गोपुरस्योच्छ्रयो भवेत् पञ्चहस्तस्य देवस्य एकहस्ता तु पीठिका

Ang taas ng gopura (tore ng tarangkahan) ay dapat kulang ng isang pāda kumpara sa prāsāda, ibig sabihi’y bawas ng isang-kapat. Para sa imahen ng diyos na may limang hasta, ang pīṭhikā na pedestal ay dapat isang hasta ang taas.

Verse 23

गारुडं मण्डपञ्चाग्रे एकं भौमादिधाम च कुर्याद्धि प्रतिमायान्तु दिक्षु चाष्टमासु चोपरि

Sa harap ng limang-bahaging unahan ng maṇḍapa, dapat gumawa ng isang sagisag/larawan ni Garuḍa; at ayusin din ang mga himpilan sa lupa (bhūma) at iba pang pook ayon sa mga direksiyon. Tunay nga, ang mga imahen ay ilalagay sa walong direksiyon, at gayundin sa itaas.

Verse 24

पूर्वे वराहं दक्षे च नृसिंहं श्रीधरं जले उत्तरे तु हयग्रीवनाग्नेय्यां जामदग्न्यकं

Sa silangan ay ilagay/pagnilayan si Varāha; sa timog si Narasiṃha; sa panig ng tubig (kanluran) si Śrīdhara; sa hilaga si Hayagrīva; at sa timog‑silangan (bahagi ni Agni) si Jāmadagnya (Paraśurāma).

Verse 25

तत्तुरीयेणेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः नैरृत्यां रामकं वायौ वामनं वासुदेवकं ईशे प्रासादरचना देया वस्वर्ककादिभिः द्वारस्य चाष्टमाद्यंशं त्यत्का बेधो न दोषभाक्

“Sa pamamagitan ng ikaapat na bahagi”—ganito ang pagbasa ayon sa isang minarkahang baryanteng manuskrito. Sa nairṛtya (timog‑kanluran) itakda ang uri/planong tinatawag na Rāmaka; sa panig ni Vāyu (hilagang‑kanluran) ang uring Vāmana; at (gayundin) ang uring Vāsudevaka. Sa īśāna (hilagang‑silangan) iguhit ang anyo ng prāsāda ayon sa mga sukat/modyul na nagsisimula sa Vasu, Arka, at iba pa. Kung iiwan ang unang ikawalong bahagi ng pintuan at saka gagawa ng butas/pagbubukas (bedha), hindi ito दोषभाक्—hindi nagdudulot ng depektong ritwal o estruktural.