Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

त्यक्त्वा देहमिमं ब्राह्म्यं क्षत्रियाणां कुले भव । स्वायंभुवत्वं संत्यज्य दक्ष प्राचेतसो भव

tyaktvā dehamimaṃ brāhmyaṃ kṣatriyāṇāṃ kule bhava | svāyaṃbhuvatvaṃ saṃtyajya dakṣa prācetaso bhava

“จงละกายอันเกิดในพราหมณ์นี้ แล้วไปบังเกิดในตระกูลกษัตริย์ จงสละฐานะสวายัมภูวะเสียเถิด โอ้ทักษะ จงเป็นปราเจตสะ”

त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
देहम्body
देहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इमम्this
इमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (देहम् इति)
ब्राह्म्यम्brahminical
ब्राह्म्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (देहम् इति)
क्षत्रियाणाम्of Kṣatriyas
क्षत्रियाणाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कुलेin a family/lineage
कुले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भवbe / become
भव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
स्वायंभुवत्वम्the status of Svāyambhuva
स्वायंभुवत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formभाववाचक-तद्धित/कृदन्त-प्राय (त्व-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संत्यज्यhaving renounced
संत्यज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + त्यज् (धातु) → संत्यज्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
प्राचेतसःPrācetasa (son of Pracetas)
प्राचेतसः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राचेतस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/उपाधि
भवbe / become
भव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

Śiva (Maheśvara) addressing Dakṣa (as part of the curse)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Śiva utters a precise genealogical curse: Dakṣa will abandon his Brahmin-born body, be reborn among Kṣatriyas, and relinquish Svāyambhuva status to become Prācetasa.

Ś
Śiva
D
Dakṣa
K
Kṣatriya (lineage)
S
Svāyambhuva
P
Prācetasa

FAQs

Status and birth are not ultimate; arrogance toward the Divine leads to downfall and enforced humility through karmic reordering.

The teaching is presented within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa, amplifying the kṣetra’s sacred narrative authority.

None; the verse is a declarative curse shaping rebirth and social station.