Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 122

तथा चंद्रमसं देवं पादांगुष्ठेन लीलया । धर्षयामास वलवान्स्मयमानो गणेश्वरः

tathā caṃdramasaṃ devaṃ pādāṃguṣṭhena līlayā | dharṣayāmāsa valavānsmayamāno gaṇeśvaraḥ

ฉันนั้นเอง พระคเณศวรผู้ทรงฤทธิ์ยิ้มอยู่ แล้วใช้นิ้วหัวแม่เท้ากดข่มและดูหมิ่นพระจันทรเทพ ดุจเป็นเพียงการเล่น

तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise)
चन्द्रमसम्the Moon
चन्द्रमसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object-apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चन्द्रमसम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
पादाङ्गुष्ठेनwith the big toe
पादाङ्गुष्ठेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पादस्य अङ्गुष्ठेन)
लीलयाplayfully
लीलया:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
धर्षयामासhe insulted/assailed
धर्षयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधर्ष् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
बलवान्powerful
बलवान्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गणेश्वरः)
स्मयमानःsmiling
स्मयमानः:
Karta (Agent-participle/कर्तृ)
TypeVerb
Rootस्मि (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), परस्मैपद; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गणेश्वरःGaṇeśvara
गणेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगणेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsa-khaṇḍa context)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Assembly of sages

Scene: A smiling gaṇa-lord lightly presses or taps the Moon-god with his big toe, subduing him; Candra’s crescent and cool aura dim as attendants and sages watch in astonishment.

C
Candra (Moon)
G
Gaṇeśvara

FAQs

Cosmic luminaries too are shown as powerless before the force that restores dharmic balance.

Vastrāpathakṣetra in the Prabhāsa-khaṇḍa narrative frame.

None; the verse is descriptive of a mythic confrontation.