Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

अस्य तुष्टो भवो देवो ज्ञातं तीर्थस्य कारणम् । आदिष्टया मया वाच्यं भवेज्जन्मनि कारणम्

asya tuṣṭo bhavo devo jñātaṃ tīrthasya kāraṇam | ādiṣṭayā mayā vācyaṃ bhavejjanmani kāraṇam

เมื่อพระภวะผู้เป็นเทพทรงพอพระทัย จึงทรงเปิดเผยเหตุแห่งตถีรถะนี้ และตามที่ข้าพเจ้าได้รับบัญชา ข้าพเจ้าจักกล่าวถึงเหตุแห่งการบังเกิดนี้

अस्यof him / of this (person)
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (genitive singular)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् (agreeing with भवः) ‘pleased’
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular, masculine)
देवःthe god
देवः:
Visheshya (Appositive/विशेष्य)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; भवस्य विशेषण/अप्पोजिशन (apposition)
ज्ञातम्was known
ज्ञातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘was known’
तीर्थस्यof the tīrtha (pilgrimage place)
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (genitive singular, neuter)
कारणम्cause / reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (nominative/accusative singular, neuter)
आदिष्टयाby (me) being instructed / as commanded
आदिष्टया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootआ + दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक ‘आदिष्टा’, तृतीया एकवचनम्; ‘by (one) instructed/commanded’ (instrumental singular, feminine)
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचनम् (instrumental singular)
वाच्यम्should be spoken
वाच्यम्:
Kriya (Obligation predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त भाव्य/कर्तव्य कृदन्तम् (gerundive), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘to be spoken’
भवेत्may be / should be
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (3rd person singular optative)
जन्मनिin (a) birth
जन्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (locative singular, neuter)
कारणम्cause / reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

Mṛgī (doe-woman / Mṛgalocanā)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A devotee/narrator recounts how Bhava (Śiva) became pleased and disclosed the hidden cause of the tīrtha; the moment is framed as a solemn revelation, with the sacred landscape of Prabhāsa in the background.

B
Bhava (Śiva)
T
Tīrtha (Vastrāpatha context)

FAQs

A tīrtha’s sanctity is rooted in divine revelation, and speaking truth as instructed is itself an act of dharma.

The tīrtha associated with Vastrāpathakṣetra (within Prabhāsa Khaṇḍa), whose origin-cause is about to be explained.

No explicit rite; the verse highlights revelation of tīrtha origin and the duty to narrate it faithfully.