Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

इन्द्र उवाच । हिरण्यकशिपोर्वंशे बलिर्दैत्यो महा बलः । तेनेदं सकलं व्याप्तं देवा यज्ञभुजः कृताः

indra uvāca | hiraṇyakaśiporvaṃśe balirdaityo mahā balaḥ | tenedaṃ sakalaṃ vyāptaṃ devā yajñabhujaḥ kṛtāḥ

พระอินทร์ตรัสว่า “ในวงศ์ของหิรัณยกศิปุ มีไพรีนามว่า พลี (บะลี) อสูรผู้มีกำลังยิ่ง เขาแผ่ครอบงำทั่วทั้งอาณาจักรนี้ จนเหล่าเทวะเหลือเพียงผู้รับส่วนยัญพิธี ไร้อำนาจปกครอง”

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हिरण्यकशिपोःof Hiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
बलिःBali
बलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दैत्यःa demon (Daitya)
दैत्यः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाबलःvery strong
महाबलः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् बलः यस्य)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सकलम्entire
सकलम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्याप्तम्pervaded / occupied
व्याप्तम्:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + आप् (धातु) → व्याप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः
देवाःthe gods
देवाः:
Karma (Object in passive sense/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यज्ञभुजःeaters/partakers of sacrifices
यज्ञभुजः:
Karta (Subject complement/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ + भुज् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (यज्ञं भुङ्क्ते इति)
कृताःwere made / became
कृताः:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि (were made)

Indra

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa ambit)

Type: kshetra

Scene: Indra reports Bali’s overwhelming conquest; the devas appear diminished, their sacrificial share reduced to mere consumption without sovereignty.

I
Indra
H
Hiraṇyakaśipu
B
Bali
D
Daityas
D
Devas

FAQs

When adharma overpowers rightful order, divine intervention is sought to restore balance.

The verse occurs within Vastrāpathakṣetra Māhātmya, though it focuses on the Bali episode rather than a site-description.

None explicitly; the verse sets up the reason for seeking Viṣṇu’s action.