Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः । कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्

sa gatvā roṣa tāmrākṣaścakrodyatakaraḥ sthitaḥ | kṛtyāṃ haṃtuṃ matiṃ cakre kālabhairavanirmitām

ครั้นเสด็จไปถึง พระองค์ทรงมีดวงเนตรแดงด้วยโทสะ ยืนชูพระหัตถ์เตรียมขว้างจักร และทรงตั้งพระทัยจะทำลายกฤตยาที่กาลไภรวะสร้างขึ้น

saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), ‘having gone’
roṣaanger
roṣa:
Karma (Object of implied ‘kṛtvā/āsthāya’ sense/कर्म)
TypeNoun
Rootroṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); ‘roṣaṃ’ अपेक्षितम् (पाठे लोप/सन्धि-प्रभाव)
tāmrākṣaḥred-eyed
tāmrākṣaḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Roottāmra + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘ताम्राणि अक्षी यस्य/ताम्राक्षः’ रूढ्या)
cakra-udyata-karaḥwith hand raised holding the discus
cakra-udyata-karaḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + udyata (उद्+यम् धातु, क्त) + kara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘चक्रं उद्यतं करे यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
sthitaḥstood, remained
sthitaḥ:
Kriyā (Predicative state/क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used as predicate adjective); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kṛtyāmthe magical rite/created entity (kṛtyā)
kṛtyām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛtyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
hantumto slay
hantum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (भावे), ‘to kill’
matimintention, resolve
matim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
cakremade, formed
cakre:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd person singular)
kālabhairava-nirmitāmcreated by Kālabhairava
kālabhairava-nirmitām:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootkālabhairava (प्रातिपदिक) + nirmita (निर्मा धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘कालभैरवस्य निर्मिता’); ‘kṛtyām’ विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Kālabhairava-sthāna (Someśa)

Type: temple

Scene: Hari stands before the fierce guardian’s sanctum, eyes copper-red, arm raised with Sudarśana poised to strike; the kṛtyā—dark, swirling, and unstable—hovers as a created force awaiting dissolution, while Bhairava’s presence looms as the maker and judge.

H
Hari (Viṣṇu)
C
Cakra
K
Kṛtyā
K
Kālabhairava

FAQs

Unchecked wrath—even in divine narratives—threatens cosmic balance; the Māhātmya frames the need for restraint and right counsel.

Prabhāsa kṣetra is the implied setting where Kālabhairava’s presence and power are narrated.

No prescription; the term kṛtyā alludes to ritual power, but the verse itself is descriptive, not instructive.