Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

देव्युवाच । कथं पृथ्वीश्वरं ख्यातं तल्लिंगं पाप नाशनम् । कथं पुनः समाख्यातं चन्द्रेश्वरमिति प्रभो । एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुकामाहमादरात्

devyuvāca | kathaṃ pṛthvīśvaraṃ khyātaṃ talliṃgaṃ pāpa nāśanam | kathaṃ punaḥ samākhyātaṃ candreśvaramiti prabho | etadvistarato brūhi śrotukāmāhamādarāt

พระเทวีกล่าวว่า: ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ลึงค์ผู้ทำลายบาปนั้นเลื่องลือเป็น “ปฤถวีศวร” ได้อย่างไร? และเหตุใดจึงถูกกล่าวขานอีกว่า “จันเทรศวร” โอ้พระองค์ โปรดตรัสเล่าโดยพิสดารเถิด ข้าปรารถนาจะฟังด้วยความเคารพยิ่ง

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
पृथ्वीश्वरम्Pṛthvīśvara (Lord of the Earth)
पृथ्वीश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पृथिव्याः ईश्वरः)
ख्यातम्known/called
ख्यातम्:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (known/called)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पापsin
पाप:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (genitive-relation, in compound sense) / अव्ययीभाव-पूर्वपदवत्; here used as upapada to nāśanam
नाशनम्destroying (removing)
नाशनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (destroying)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
पुनःagain/further
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
समाख्यातम्was named/declared
समाख्यातम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (was named/declared)
चन्द्रेश्वरम्Candreśvara (Lord of the Moon)
चन्द्रेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्द्रस्य ईश्वरः)
इतिthus/‘as’
इति:
Vacana-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविस्तरतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
श्रोतुकामाdesirous to hear
श्रोतुकामा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त) + काम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (श्रोतुम् कामा)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आदरात्out of respect/eagerness
आदरात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Pṛthvīśvara/Candreśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: Īśvara (Śiva)

Scene: Devī, seated beside Śiva, asks with reverence about the liṅga’s two names and its sin-destroying power; the background hints at a coastal shrine of Prabhāsa.

D
Devī
P
Prabhu (Śiva)
P
Pṛthvīśvara
C
Candreśvara

FAQs

Sacred names carry history and theology; inquiry made with श्रद्धा (reverence) becomes a doorway to deeper tīrtha-understanding.

The Pṛthvīśvara/Candreśvara liṅga-site in Prabhāsakṣetra.

No ritual is prescribed; the verse models śravaṇa (attentive listening) and inquiry as devotional disciplines.