Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

चतुष्कोणांतरा क्षेत्रमेवं मात्राप्रमाणतः । एकरात्रोषितो भूत्वा तस्य लिंगस्य सन्निधौ

catuṣkoṇāṃtarā kṣetramevaṃ mātrāpramāṇataḥ | ekarātroṣito bhūtvā tasya liṃgasya sannidhau

ดังนี้ เขตศักดิ์สิทธิ์จึงกำหนดตามมาตราเป็นบริเวณสี่เหลี่ยม ผู้ใดพักค้างหนึ่งคืน ณ สันนิธิแห่งลึงค์นั้น ย่อมได้ผลตามที่กล่าวไว้

catuṣkoṇafour-cornered
catuṣkoṇa:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatuṣkoṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगुसमासः (catuṣ + koṇa) — neuter nominative singular; used adjectivally
antarāwithin, inside
antarā:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootantarā (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/अव्ययार्थे — ‘within/inside’ (locative sense)
kṣetramthe sacred field/region
kṣetram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — neuter nominative singular
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण — ‘thus/in this manner’
mātrāby measure
mātrā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmātrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — instrumental singular
pramāṇataḥaccording to the standard/measure
pramāṇataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpramāṇa + tas (प्रातिपदिक + तसिल्-प्रत्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त — ‘according to/with reference to’
ekaone
eka:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासपूर्वपद — ‘one’
rātranight
rātra:
Upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootrātra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासपूर्वपद — ‘night’
uṣitaḥhaving stayed (for a night)
uṣitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√vas (धातु) + uṣita (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘ekarātra-uṣitaḥ’ इति षष्ठी/कर्मधारय-भावे तत्पुरुषसमासः — past participle, masc nom sg
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√bhū (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) — ‘having become’
tasyaof that
tasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — genitive singular
liṅgasyaof the liṅga
liṅgasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — genitive singular
sannidhauin the presence (nearby)
sannidhau:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsannidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — locative singular

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Prabhāsa Māhātmya narrative style)

Tirtha: Ikṣvākvīśvara-kṣetra (Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: Night at the liṅga: the quadrangular courtyard lit by oil lamps; pilgrims resting or sitting in meditation; the liṅga visible in sanctum glow; quiet guardians at the corners.

I
Ikṣvākvīśvara/Vṛṣabheśa Liṅga
K
Kṣetra (quadrangular precinct)

FAQs

Physical proximity and time spent in a consecrated space are treated as spiritually transformative acts of pilgrimage.

The measured quadrangular kṣetra surrounding the Ikṣvākvīśvara/Vṛṣabheśa Liṅga at Prabhāsakṣetra.

Ekarātra-uṣa (staying one night) in the Liṅga’s presence within the defined kṣetra.