Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

वृषभेश्वरनामाभूत्तस्य लिंगस्य भामिनि । ममैव वाहनं योऽसौ धर्मोयं वृषरूपधृक्

vṛṣabheśvaranāmābhūttasya liṃgasya bhāmini | mamaiva vāhanaṃ yo'sau dharmoyaṃ vṛṣarūpadhṛk

โอ้สตรีผู้เรืองรอง ลึงค์นั้นจึงได้พระนามว่า ‘วฤษภเษวร’ เพราะโคอุสุภะนั้น—ผู้ทรงรูปแห่งธรรม—เป็นพาหนะของเรานั่นเอง

वृषभेश्वरनामthe name ‘Vṛṣabheśvara’
वृषभेश्वरनाम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृषभेश्वर-नाम (प्रातिपदिक; वृषभ-ईश्वर + नाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभेश्वरस्य नाम)
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
लिङ्गस्यof the liṅga
लिङ्गस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भामिनिO radiant lady
भामिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
वाहनम्vehicle/mount
वाहनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
असौthat (one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
धर्मःDharma
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
वृषरूपधृक्bearing the form of a bull
वृषरूपधृक्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृष-रूप-धृक् (प्रातिपदिक; वृष + रूप + धृक्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वृषरूपं धारयति इति); विशेषणम् (धर्मः/अयम्)

Śiva (deduced)

Tirtha: Vṛṣabheśvara (liṅga) in Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Bhāminī/Varavarṇinī (Pārvatī)

Scene: A radiant liṅga titled Vṛṣabheśvara stands in a shrine; beside it Nandin the bull, serene and powerful, symbolizing Dharma; the narrator addresses the radiant lady.

V
Vṛṣabheśvara (Liṅga-name)
B
Bhāminī (Pārvatī)
V
Vṛṣa (Bull/Nandin motif)
D
Dharma

FAQs

Dharma supports devotion: the bull symbolizes righteous order and also Śiva’s intimate association with the dharmic principle.

Prabhāsakṣetra, through the liṅga titled Vṛṣabheśvara in the third kalpa.

No explicit ritual; the verse provides the theological rationale behind the liṅga-name (bull/Dharma/Śiva’s vāhana).