Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

ईश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः । ज्ञात्वा स भावि कार्यं तत्समारुह्य च पादुकाम्

īśvara uvāca | iti stutastadā devi ādinārāyaṇo hariḥ | jñātvā sa bhāvi kāryaṃ tatsamāruhya ca pādukām

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า: โอ้เทวี ครั้นได้รับการสรรเสริญดังนี้แล้ว พระหริ—อาทินารายณ์—ทรงทราบกิจที่จะบังเกิด จึงเสด็จขึ้นสู่ปาทุกาอันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์

ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्तु (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: स्तुत), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying हरिः)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
आदिनारायणःthe primordial Nārāyaṇa
आदिनारायणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + नारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (आदिश्चासौ नारायणश्च = the primordial Nārāyaṇa)
हरिःHari
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भाविforthcoming
भावि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying कार्यम्)
कार्यम्task
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (सम्बन्धेन समारुह्य इत्यस्य कर्म)
समारुह्यhaving mounted/ascended
समारुह्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formल्यबन्त-अव्यय (gerund)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
पादुकाम्(his) sandal/footwear
पादुकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Īśvara (narrative voice indicates 'The Lord said')

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Īśvara narrates to Devī: after being praised, Hari as Ādinārāyaṇa, foreknowing the imminent work, rises and mounts/steps upon His sacred pādukā—signaling departure to accomplish the divine act.

Ī
Īśvara
D
Devī
Ā
Ādinārāyaṇa
H
Hari
P
Pādukā

FAQs

When the Lord is sincerely praised, He directly undertakes the protection of the world and acts to remove impending danger.

The event unfolds within Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, presenting the site as a stage for tangible divine intervention.

No explicit rite is stated; the preceding stuti (praise) is shown to be efficacious, prompting the Lord’s action.