Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः । तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्

ṣaṣṭhaścābhūdyadā brahmā hemagarbha iti śrutaḥ | tadā bhairavanātheti nāma devasya kīrtitam

ในกัลป์ที่หก เมื่อพระพรหมเป็นที่กล่าวขานว่า “เหมากรภะ” (ครรภ์ทอง) ครานั้นพระนามของพระผู้เป็นเจ้าถูกสรรเสริญว่า “ไภรวนาถะ” พระเป็นเจ้าไภรวะ

षष्ठःthe sixth
षष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
यदाwhen
यदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb/conjunction: 'when')
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
हेमगर्भःHemagarbha (golden-wombed)
हेमगर्भः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootहेम + गर्भ (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हेमस्य गर्भः/हेमगर्भः) नामरूपेण
इतिthus/so called
इति:
Sambandha/Marker (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-परिसमाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रुतःis heard/known (as)
श्रुतः:
Predicate (विशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'श्रुत' = प्रसिद्ध/श्रुतः
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
भैरवनाथेति(called) ‘Bhairavanātha’
भैरवनाथेति:
Name/Designation (संज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootभैरव + नाथ (प्रातिपदिक); समास + इति (अव्यय)
Formनामनिर्देशे अव्ययीभाव-प्रयोगः; 'भैरवनाथ' (षष्ठी-तत्पुरुषः: भैरवस्य नाथः) + इति (quotative)
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd; form identical), एकवचन
देवस्यof the deity
देवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
कीर्तितम्is proclaimed/mentioned
कीर्तितम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'कीर्तित' = कथित/उक्त

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Scene: The sixth cycle: Brahmā as Hemagarbha; the Lord at Prabhāsa is celebrated as Bhairavanātha—dark-hued, radiant-eyed, holding trident and skull-bowl, standing as guardian near the Somnātha shrine with the sea as a roaring backdrop.

Ś
Śiva
P
Pārvatī
B
Brahmā (Hemagarbha)
B
Bhairavanātha
S
Somanātha

FAQs

Bhairava signifies the Lord’s fierce compassion—protector of dharma and remover of inner and outer fears.

Prabhāsa-kṣetra, where the Lord is praised as Bhairavanātha in this cosmic enumeration.

No direct ritual instruction is present in the verse.