Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी

ajāpālasya deveśi sūryavattviṭkirīṭinaḥ | tenaiṣā'rādhitā devī ajāpālena dhīmatā | sarvarogapraśamanī sarvo padravanāśinī

ข้าแต่เทวีผู้เป็นใหญ่! อชาปาลผู้มีปัญญา ผู้สวมมงกุฎส่องรัศมีดุจสุริยัน ได้บูชาเทวีองค์นี้ตามพิธีอันถูกต้อง; พระนางทรงระงับโรคทั้งปวง และทำลายเคราะห์ภัยทุกประการ

अजापालस्यof Ajāpāla
अजापालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअजापाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; समासः—अजा + पाल (षष्ठी-तत्पुरुषः)
देवेशिO goddess, mistress of gods
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; समासः—देव + ईश (षष्ठी-तत्पुरुषः)
सूर्यवत्sun-like
सूर्यवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्यवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; 'वत्' प्रत्ययेन तुल्यत्ववाचक विशेषणम्
त्विट्of radiance, of brilliance
त्विट्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्विष् (धातु) → त्विट् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
किरीटिनःof the crown-wearer
किरीटिनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिरीटिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; 'किरीटिन्' = किरीटयुक्तः
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
एषाthis (goddess)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
आराधिताwas worshipped/propitiated
आराधिता:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु) → आराधित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अजापालेनby Ajāpāla
अजापालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअजापाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—अजा + पाल (षष्ठी-तत्पुरुषः)
धीमताby the wise one
धीमता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
सर्वरोगप्रशमनीall-disease-pacifying
सर्वरोगप्रशमनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + रोग + प्रशमनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—सर्वरोग (षष्ठी-तत्पुरुषः) + प्रशमनी (उपपद-तत्पुरुषः)
सर्वाall, entirely
सर्वा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
पद्रवनाशिनीdestroyer of calamities
पद्रवनाशिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपद्रव + नाशिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—पद्रवस्य नाशिनी (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Narrator (within Prabhāsakṣetramāhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Devī-sthāna implied)

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as Deveśi)

Scene: Ajāpāla, radiant like the sun-crowned, performs devī-ārādhana; the Goddess appears benevolent yet powerful, emanating healing light that dispels disease and calamity.

A
Ajāpāla
A
Ajā Devī / Ajāpāleśvarī (implied)
S
Sūrya (as simile)

FAQs

Devotional worship (ārādhana) to the local Goddess grants protection—relief from disease and freedom from calamity.

Prabhāsa Kṣetra, specifically the sphere of Ajāpāleśvarī/Ajā Devī associated with Ajāpāla.

The verse highlights ārādhana (devotional propitiation) of the Goddess as the means to remove disease and distress.