Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्

muktakeśaṃ muktakacchaṃ svarṇakaṃbaladhāriṇam | yaṣṭiskaṃdhaṃ reṇuvṛtaṃ vyādhibhiḥ parivāritam

เขาปรากฏกายด้วยผมปล่อยสยายและนุ่งห่มหลวม ๆ คลุมผ้าห่มทองคำ พิงไม้เท้า ถูกฝุ่นละอองปกคลุม และถูกรายล้อมด้วยโรคภัยทั้งหลาย

मुक्तकेशम्with loose hair
मुक्तकेशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; agrees with अजापालम्); कर्मधारय (मुक्ताः केशाः यस्य/मुक्तकेशः)
मुक्तकच्छम्with loosened garment/waist-cloth
मुक्तकच्छम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (मुक्तः कच्छः यस्य = with loosened waist-cloth/loin-cloth)
स्वर्णकम्बलधारिणम्wearing a golden blanket
स्वर्णकम्बलधारिणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वर्ण (प्रातिपदिक) + कम्बल (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वर्णस्य कम्बलः) + उपपद-तत्पुरुष (कम्बलं धारयति = धारिन्)
यष्टिस्कन्धम्with a staff on the shoulder
यष्टिस्कन्धम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयष्टि (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (यष्ट्या स्कन्धः/यष्टिः स्कन्धे यस्य—staff on shoulder)
रेणुवृतम्covered with dust
रेणुवृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरेणु (प्रातिपदिक) + वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (रेणुना वृतम् = covered with dust)
व्याधिभिःby diseases/ailments
व्याधिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
परिवारितम्surrounded, encircled
परिवारितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + वृ (धातु) → परिवारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; agrees with अजापालम्)

Narrator

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/Śaunaka’s assembly (frame)

Scene: A dust-covered, staff-leaning figure with loose garments and unbound hair, wrapped in a golden blanket, stands in a sacred landscape; ailments personified hover around him like a ring of shadowy attendants.

A
Ajāpāla

FAQs

Purāṇic dharma acknowledges human frailty; endurance and inner resolve can coexist with outward hardship.

The chapter’s sanctifying frame is Prabhāsa-kṣetra, though this verse is character-description.

None; it is a descriptive verse.