Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः

sevāṃ karttuṃ mama sthāne brūhi ke'tra samāgatāḥ | uvāca sa praṇamyāgre daṇḍapāṇirniśācaraḥ

“เพื่อมารับใช้ในท้องพระโรงของเรา—จงบอกมา ที่นี่ผู้ใดมาชุมนุมกัน?” ราวณะตรัสถาม. แล้วทัณฑปาณี ผู้เป็นนิศาจร ก้มกราบเบื้องหน้าและทูลตอบ.

सेवाम्service
सेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कर्तुम् (तुमुन्-प्रत्यय, infinitive)
Formकृदन्त (Verbal derivative), तुमुनन्त (Infinitive), अर्थः—कर्तुं = ‘to do’
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
स्थानेin (my) place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
केwho (plural)
के:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
समागताःhave arrived
समागताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु) → समागत (क्त-प्रत्यय, past participle)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; अर्थः—‘having come/arrived’
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु) → प्रणम्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष, gerund)
Formकृदन्त, ल्यप् (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; अर्थः—‘having bowed’
अग्रेin front
अग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘in front’
दण्डपाणिः(the one) holding a staff
दण्डपाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्ड + पाणि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: ‘दण्डः पाणौ यस्य’ इति रूढिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निशाचरःnight-roamer (demon)
निशाचरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिशा + चर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष: ‘निशायां चरति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Deductive (Narrator voice; dialogue introduced—Rāvaṇa speaking, then Daṇḍapāṇi replying)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Rāvaṇa questions who has assembled to serve; Daṇḍapāṇi, a night-roaming guard/official, steps forward with staff in hand, bows, and begins his report.

R
Rāvaṇa
D
Daṇḍapāṇi
C
Court/assembly (implied)

FAQs

It shows the mechanics of power—questions, gatekeepers, protocol—contrasted implicitly with the humility (praṇāma) that dharma esteems.

Prabhāsa-kṣetra is the Māhātmya’s sacred locus; this verse itself is narrative dialogue rather than direct tīrtha praise.

None; the verse depicts courtly procedure (bowing and reporting).