Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया भद्रे प्राची सर्वत्र दुर्लभा । कुरुक्षेत्रे पुष्करे च तस्मात्प्राभासिकेऽधिका

īśvara uvāca | sādhu proktaṃ tvayā bhadre prācī sarvatra durlabhā | kurukṣetre puṣkare ca tasmātprābhāsike'dhikā

พระอีศวรตรัสว่า “ดีแล้วที่เจ้ากล่าวมา โอ้ผู้เป็นมงคล—ปราจีนั้นหาได้ยากทั่วทุกแห่ง แม้ที่กุรุเกษตรและที่ปุษกร; เพราะฉะนั้น ณ ประภาส นางยิ่งประเสริฐยิ่งนัก”

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
साधुwell said; good
साधु:
Bhāva (Exclamation/भाव)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (प्रशंसावाचक/particle): ‘well!/good!’
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Kriyā (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘spoken’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (instrumental/करण), एकवचनम्: ‘by you’
भद्रेO auspicious lady
भद्रे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचनम्
प्राचीPrācī
प्राची:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक-adverb): ‘everywhere’
दुर्लभाrare
दुर्लभा:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate to subject/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; प्राची इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
पुष्करेin Puṣkara
पुष्करे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction): ‘and’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (Reason/ablative sense/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (ablative used adverbially): ‘therefore/from that’
प्राभासिकेin Prābhāsika (Prabhāsa region)
प्राभासिके:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्राभासिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्; ‘in (the region) of Prabhāsa’
अधिकाgreater/superior
अधिका:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate to subject/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; प्राची इत्यस्य विधेय-विशेषणम्: ‘greater/superior’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prācī at Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara, serene, raises a hand in teaching gesture, affirming Devī’s words and indicating Prabhāsa’s special eminence; behind, three landscape medallions show Kurukṣetra, Puṣkara, and Prabhāsa highlighted brightest around the Prācī stream.

Ī
Īśvara (Śiva)
P
Prācī (river/tīrtha)
K
Kurukṣetra
P
Puṣkara
P
Prabhāsa

FAQs

Among famed pilgrimage centers, certain manifestations of sacred power are exceptionally rare—making their presence at Prabhāsa especially venerable.

Prabhāsa-kṣetra, as the place where Prācī becomes ‘adhikā’ (especially eminent).

None; the verse establishes comparative sanctity as a preface to the māhātmya.