Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

त्रैलोक्ये सर्वतीर्थानां तत्तीर्थं प्रवरं स्मृतम् । पापघ्नं पुण्यजननं प्राणिनां पुण्यकीर्त्तिद

trailokye sarvatīrthānāṃ tattīrthaṃ pravaraṃ smṛtam | pāpaghnaṃ puṇyajananaṃ prāṇināṃ puṇyakīrttida

ในไตรโลกย์ท่ามกลางตีรถะทั้งปวง ตีรถะนั้นถูกจดจำว่าเป็นยอดยิ่ง—ทำลายบาป ก่อกำเนิดบุญ และประทานเกียรติคุณอันศักดิ์สิทธิ์แก่สรรพชีวิต

त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) = त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—द्विगु (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
सर्वतीर्थानाम्of all sacred fords
सर्वतीर्थानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्वतीर्थ (प्रातिपदिक) = सर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वाणि तीर्थानि)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘तत्’ इति विशेषणम् (तीर्थम्)
तीर्थम्sacred ford
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रवरम्excellent, foremost
प्रवरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
स्मृतम्is regarded
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; भावे/कर्मणि प्रयोगः—‘is considered/remembered’
पापघ्नम्destroyer of sin
पापघ्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपापघ्न (प्रातिपदिक) = पाप + √हन् (धातु) + णिनि/घ्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पापं हन्ति)
पुण्यजननम्producer of merit
पुण्यजननम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्यजनन (प्रातिपदिक) = पुण्य + जनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पुण्यस्य जननम्/जनकः)
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पुण्यकीर्त्तिदgiver of holy fame
पुण्यकीर्त्तिद:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्यकीर्त्तिद (प्रातिपदिक) = पुण्य + कीर्ति + द (प्रातिपदिक, ‘giver’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पुण्यां कीर्तिं ददाति); संबोधनार्थे अपि सम्भवः (हे पुण्यकीर्त्तिद)

Narratorial voice (contextual praise within the Māhātmya; specific speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Vṛṣa-tīrtha (contextual referent)

Type: ghat

Listener: A feminine interlocutor in the māhātmya frame

Scene: A grand, symbolic panorama of many tīrthas bowing toward one radiant ford; the featured tīrtha shines with a halo, while pilgrims emerge purified, carrying lamps and offering water—kīrti represented as a banner or celestial proclamation.

T
Tīrtha
T
Trailokya

FAQs

Tīrtha-sevā is portrayed as a direct purifier—removing pāpa, producing puṇya, and shaping a life of dharmic reputation.

The immediately preceding tīrtha in context—Vṛṣa-tīrtha on Prācī’s bank within Prabhāsa Kṣetra.

No single rite is specified; the verse provides general phalaśruti for approaching/using the tīrtha.