Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

तस्मिन्प्राभासिके क्षेत्रे कर्द्दमेन विलेपितम् । तद्दंष्ट्राग्रं यतो देवि कर्द्दमालं ततः स्मृतम्

tasminprābhāsike kṣetre karddamena vilepitam | taddaṃṣṭrāgraṃ yato devi karddamālaṃ tataḥ smṛtam

ในเขตศักดิ์สิทธิ์ปราภาสิกะนั้น ปลายงาเปื้อนโคลน; เพราะเหตุนั้น โอ้เทวี จึงเป็นที่ระลึกนามว่า “กัรททมาลา”

tasminin that
tasmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
prābhāsikein Prābhāsa (related to Prabhāsa)
prābhāsike:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprābhāsika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘प्राभासिके’ (क्षेत्रे)
kṣetrein the sacred field/place
kṣetre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
karddamenawith mud
karddamena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkarddama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
vilepitamsmeared
vilepitam:
Karta (Subject complement/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√lip (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (दंष्ट्राग्रं) विलेपितम् = smeared
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
daṃṣṭrāgramthe tip of the tusk
daṃṣṭrāgram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaṃṣṭrā (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दंष्ट्रायाः अग्रं)
yataḥbecause/from which
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थे (causal relative adverb) ‘यतः = because/from which’
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
karddamālam(the place called) Karddamāla
karddamālam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkarddama (प्रातिपदिक) + āla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कर्द्दमस्य आलः/आलयः/समूहः; स्थाननाम)
tataḥtherefore
tataḥ:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/therefore (consequential adverb)
smṛtamis remembered/called
smṛtam:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘is called/known’

Īśvara (Śiva) (contextual continuation)

Tirtha: Karddamāla

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as ‘devi’/‘priye’)

Scene: A sacred patch of Prabhāsa where the tip of Varāha’s tusk is shown smeared with wet earth, while sages/goddess-listener receive the explanation of the name Karddamāla; the landscape suggests coastal Gujarat with sandy soil and a small muddy hollow.

P
Prābhāsika Kṣetra (Prabhāsa)
K
Karddama (mud)
K
Karddamāla
D
Devī
Y
Yajñavarāha (implied)

FAQs

Even seemingly ordinary substances like mud become sanctified when touched by divine acts; sacred geography is born from divine contact.

Karddamāla tīrtha in Prabhāsa Kṣetra (Prābhāsika kṣetra).

No explicit prescription here; the verse provides the tīrtha’s naming-legend (nāma-nirukti) central to its māhātmya.