Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

मेरुपादं समासाद्य मार्कंडाश्रममागता । यत्र मार्कंडकं तीर्थं मेरुपादे समाश्रितम्

merupādaṃ samāsādya mārkaṃḍāśramamāgatā | yatra mārkaṃḍakaṃ tīrthaṃ merupāde samāśritam

ครั้นถึงเมรุปาทา นางได้มาถึงอาศรมของมารกัณฑะ ที่ซึ่ง “มารกัณฑกะตีรถะ” อันศักดิ์สิทธิ์ตั้งมั่นอยู่ ณ เมรุปาทา

मेरुपादम्Merupāda (foot of Meru)
मेरुपादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेरुपाद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मेरॊः पादः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative singular
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + सद् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (क्त्वार्थे) — gerund ‘having approached’
मार्कण्डाश्रमम्Mārkaṇḍa’s hermitage
मार्कण्डाश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मार्कण्डस्य आश्रमः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative singular
आगताcame
आगता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP) used predicatively; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक) — relative adverb ‘where’
मार्कण्डकम्Mārkaṇḍaka (named after Mārkaṇḍa)
मार्कण्डकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्कण्डक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative singular (qualifying तीर्थम्)
तीर्थम्the sacred ford/place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nominative/Accusative singular (here nominative as subject)
मेरुपादेin Merupāda
मेरुपादे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेरुपाद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Masculine, Locative singular
समाश्रितम्is situated/has taken refuge
समाश्रितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Neuter, Nominative singular (agreeing with तीर्थम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Mārkaṇḍaka-tīrtha (at Merupāda)

Type: kund

Scene: Sarasvatī (as a radiant goddess/river-presence) arrives at Merupāda and enters Mārkaṇḍeya’s hermitage; a small tīrtha-pool or spring marked as Mārkaṇḍaka-tīrtha amid dark rocky slopes.

S
Sarasvatī
M
Merupāda
M
Mārkaṇḍa
M
Mārkaṇḍaka Tīrtha

FAQs

Hermitages of great ṛṣis function as tīrthas; the meeting of Sarasvatī and Mārkaṇḍa’s āśrama highlights the union of sacred waters and realized tapas.

Mārkaṇḍaka Tīrtha at Merupāda, associated with Mārkaṇḍa’s āśrama.

None explicitly; the verse identifies the tīrtha and anchors it to the sage’s āśrama for pilgrimage orientation.