Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

गोपायिता केशवेन यत्र ते पाण्डुनन्दनाः । कुर्वंतः स्वानि कर्माणि न कैश्चिदुपलक्षिता

gopāyitā keśavena yatra te pāṇḍunandanāḥ | kurvaṃtaḥ svāni karmāṇi na kaiścidupalakṣitā

ณ ที่นั้น เคศวะทรงคุ้มครองโอรสแห่งปาณฑุ ทั้งหลายปฏิบัติหน้าที่ของตน ๆ โดยไม่มีผู้ใดล่วงรู้หรือจำได้

गोपायिताwas protected
गोपायिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगोपाय् (धातु; गोपायति)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘protected’ (सा = सरस्वती)
केशवेनby Keśava
केशवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक (where)
तेthose/they
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पाण्डु-नन्दनाःsons of Pāṇḍu
पाण्डु-नन्दनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पाण्डोः नन्दनाः)
कुर्वन्तःdoing
कुर्वन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘doing’
स्वानिtheir own
स्वानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (कर्माणि)
कर्माणिdeeds/actions
कर्माणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
कैश्चित्by anyone
कैश्चित्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (by anyone)
उपलक्षिताःwere noticed
उपलक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउप-लक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘noticed/recognized’ (ते पाण्डुनन्दनाः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Gopāyana-associated kṣetra (Pandava-gupta-vāsa memory)

Type: kshetra

Scene: The Pandavas, disguised and unrecognized, perform their assigned duties in Virāṭa’s realm while Keśava invisibly protects them; the Gopāyana landscape stands nearby as a sacred marker.

K
Keśava (Kṛṣṇa)
P
Pāṇḍunandanāḥ (Pāṇḍavas)

FAQs

Divine protection supports dharmic living even in concealment; righteous action can be safeguarded by the Lord when performed with integrity.

The locality associated with Gopāyana (mentioned in the surrounding verses), remembered for Kṛṣṇa’s protection of the Pāṇḍavas.

None; the verse provides sacred-historical association (itihāsa-sambandha) enhancing the site’s māhātmya.