Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

ततोभिमंत्रितं वह्निं क्षिप्त्वा कुंभे हिरण्मये । प्रायच्छत सरस्वत्यै स्वयं ब्रह्मा पितामहः । आशिषो विविधा दत्त्वा प्रोवाचेदं पुनः पुनः

tatobhimaṃtritaṃ vahniṃ kṣiptvā kuṃbhe hiraṇmaye | prāyacchata sarasvatyai svayaṃ brahmā pitāmahaḥ | āśiṣo vividhā dattvā provācedaṃ punaḥ punaḥ

ต่อมา พระปิตามหะพรหมเองทรงประกอบมนต์อธิษฐานแก่อัคคี แล้วบรรจุไว้ในหม้อทองคำ และประทานแก่พระสรัสวตี ครั้นประทานพรนานาประการแล้ว ก็ตรัสถ้อยคำนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereafter)
अभिमन्त्रितम्consecrated/enchanted (by mantra)
अभिमन्त्रितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-√मन्त्र् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वह्निम्’ इति विशेषणम्
वह्निम्fire
वह्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्षिप्त्वाhaving placed
क्षिप्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√क्षिप् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund): ‘having thrown/placed’
कुम्भेin a pot
कुम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
हिरण्मयेgolden
हिरण्मये:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootहिरण्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भे’ इति विशेषणम्
प्रायच्छतgave/handed over
प्रायच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√यम्/दा (धातु; दानार्थे)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सरस्वत्यैto Sarasvatī
सरस्वत्यै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic: oneself)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पितामहःthe grandsire
पितामहः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-विशेषणरूपेण ‘ब्रह्मा’ इति विशेष्यस्य
आशिषःblessings
आशिषः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
विविधाःvarious
विविधाः:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आशिषः’ इति विशेषणम्
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√दा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund): ‘having given’
प्रोवाचsaid again/declared
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Desha-Kala (Repetition/काल-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: again)
पुनःagain and again
पुनः:
Desha-Kala (Repetition/काल-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: repeatedly)

Narrative voice (contextually within Īśvara’s narration in this adhyāya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Brahmā consecrates Agni with mantras, then places the flame into a radiant golden pot and hands it to Sarasvatī, showering blessings—an image of ritual technology and divine transmission.

B
Brahmā
S
Sarasvatī
V
Vahni (Agni)

FAQs

Sacred tasks are safeguarded through mantra, purity, and divine blessing—dharma is carried with ritual care.

The passage belongs to the Prabhāsakṣetra Māhātmya, setting the sacred-travel context of Prabhāsa.

A consecrated fire (abhimantrita vahni) is ritually contained in a vessel—indicating mantra-sanctified handling of Agni.