Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi kūpaṃ trailokyaviśrutam | devikāyāstaṭe ramye huṃkāreṇaiva pūryate

อีศวรตรัสว่า: ต่อจากนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังบ่อบาดาลที่เลื่องลือในไตรโลก ณ ฝั่งอันรื่นรมย์ของแม่น้ำเทวีเดวิกา บ่อนั้นเต็มขึ้นได้เพียงด้วยเสียง “หุํ” เท่านั้น

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘said’
ततःthen
ततः:
Apadana/Sequence (Source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतु-वाचक अव्यय; ‘then/from there’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should go’
महादेविO Mahādevī
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कूपम्to the well
कूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्रैलोक्यविश्रुतम्famed in the three worlds
त्रैलोक्यविश्रुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + विश्रुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘त्रैलोक्ये विश्रुतम्’ (सप्तमी-तत्पुरुष) qualifying कूपम्
देविकायाःof Devikā
देविकायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेविका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तटेon the bank
तटे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रम्येbeautiful
रम्ये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; qualifying तटे
हुंकारेणby a huṃkāra (roar/utterance)
हुंकारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहुंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
पूर्यतेis filled
पूर्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पॄ (धातु) (पूरणे)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive) ‘is filled’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Tri-loka-viśruta Kūpa on Devikā-taṭa

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva (Īśvara) instructs the Goddess beside a beautiful riverbank; a stone-lined well gleams; as the syllable 'huṃ' is uttered, water rises and fills the well, forming ripples shaped like sacred syllables.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
D
Devikā (river)
K
Kūpa (sacred well)

FAQs

Sacred geography is animated by divine power: a tīrtha can manifest miraculous abundance through mantra-like potency.

A famous sacred well (kūpa) on the bank of the Devikā river in Prabhāsakṣetra.

Pilgrims are instructed to go (visit) the well; the verse highlights huṃkāra as the operative sacred sound associated with it.