Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 150

क्षीरमूर्जामधु प्रोक्तं वर्तंते तेन देवताः । पितृभिः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

kṣīramūrjāmadhu proktaṃ vartaṃte tena devatāḥ | pitṛbhiḥ śrūyate cāpi punardugdhā vasundharā

น้ำนมนั้นถูกกล่าวว่าเป็น ‘อูรชา’ และ ‘มธุ’ คือพลังชีวิตและความหวาน ด้วยสิ่งนั้นเหล่าเทวะจึงดำรงอยู่ และยังได้ยินจากเหล่าปิตฤว่าแผ่นดินถูกรีดอีกครั้งหนึ่ง

क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऊर्जाvital energy/nourishment
ऊर्जा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मधुhoney
मधु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोक्तम्declared/said
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-समाना)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त) → प्रोक्त (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'is said/declared'
वर्तन्तेlive/continue
वर्तन्ते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
तेनby that/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
देवताःthe deities
देवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पितृभिःby the Pitṛs (ancestors)
पितृभिः:
Karana/Agent in passive (करण/कर्तृ)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
श्रूयतेis heard/it is said
श्रूयते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
अपिalso
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
दुग्धाmilked
दुग्धा:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुह् (धातु) + क्त (कृदन्त) → दुग्ध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि-क्त (past passive participle) = 'milked'
वसुन्धराthe Earth
वसुन्धरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta (contextual attribution within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Devas receiving luminous ‘milk’ labeled as ūrjā and madhu; Pitṛs in the background as venerable witnesses, hands in añjali, affirming the repeated milking of Earth; the milk appears as golden-white nectar streams.

D
Devatāḥ
P
Pitṛs
V
Vasundharā (Earth)
Ū
Ūrjā
M
Madhu

FAQs

Sustenance is multi-layered—physical and subtle; even devas depend on ordained ‘nourishment’ (ūrjā, madhu).

The narration belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya, linking ancestral and divine traditions to Prabhāsa’s sacred authority.

No explicit ritual; mention of Pitṛs resonates with śrāddha themes, but no procedure is stated in this verse.