Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 149

सौवर्णं पात्रमादाय दुग्धेयं श्रूयते मही । वत्सस्तु मघवा चासीद्दोग्धा च सविताऽभवत्

sauvarṇaṃ pātramādāya dugdheyaṃ śrūyate mahī | vatsastu maghavā cāsīddogdhā ca savitā'bhavat

เมื่อถือภาชนะทองคำไว้ ก็เล่ากันว่าแผ่นดินถูกรีดน้ำนมอีกครั้ง มฆวาน (พระอินทร์) เป็นลูกโค และสวิตฤ (สุริยะผู้เร้า) เป็นผู้รีดน้ำนม

सौवर्णम्golden
सौवर्णम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण
पात्रम्vessel
पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive) = 'having taken'
दुग्धेयम्to be milked
दुग्धेयम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुह् (धातु) + यत् (कृदन्त) → दुग्धेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be milked)
श्रूयतेis heard/it is said
श्रूयते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
महीthe Earth
मही:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वत्सःcalf
वत्सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrastive particle)
मघवाMaghavān (Indra)
मघवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दोग्धाmilker
दोग्धा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुह् (धातु) + तृच् → दोग्धृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-तृच्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
सविताSavitṛ (Sun-god)
सविता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Sūta (contextual attribution within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: Bhū-devī as a cow being milked into a golden vessel; Indra as the calf; Savitṛ (solar deity) as the milker, with rays like hands; Prabhāsa’s coastal horizon faintly suggested to localize the myth.

M
Mahī (Earth)
M
Maghavān (Indra)
S
Savitṛ

FAQs

Cosmic order assigns roles even to gods; prosperity and radiance are portrayed as regulated, dharmic gifts.

The episode is recounted within the Prabhāsakṣetra Māhātmya, contributing to the sanctity of Prabhāsa through sacred narration.

No direct rite; the golden vessel imagery supports themes of purity, offering, and divine stewardship.