Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

छिन्ने त्वद्यापि तत्रैव सुरक्तं संप्रदृश्यते । विष्णुक्षेत्रं हि तत्प्रोक्तं शंखो यत्र हतः पुरा

chinne tvadyāpi tatraiva suraktaṃ saṃpradṛśyate | viṣṇukṣetraṃ hi tatproktaṃ śaṃkho yatra hataḥ purā

แม้ในกาลบัดนี้ เมื่อผ่าออกก็ยังเห็นสีแดงสดปรากฏอยู่ ณ ที่นั้นเอง แท้จริงสถานนั้นถูกประกาศว่าเป็นวิษณุเกษตร อันเป็นแดนศักดิ์สิทธิ์ของพระวิษณุ ที่ซึ่งศังคะถูกสังหารในกาลก่อน

छिन्नेwhen cut / though cut
छिन्ने:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) → छिन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute: when/though it is cut)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: but/indeed)
अद्यापिeven now
अद्यापि:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्ययसमूह; कालवाचक (even today/still)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle: just/only)
सुरक्तम्very red (substance)
सुरक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + रक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण (very red)
संप्रदृश्यतेis seen/appears
संप्रदृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-दृश् (धातु)
Formलट् लकार (present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि/भावे (is seen/appears)
विष्णु-क्षेत्रम्Viṣṇu’s sacred region
विष्णु-क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (neuter nominative/accusative singular)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: indeed/for)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (that)
प्रोक्तम्declared/called
प्रोक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; (declared/called)
शंखःŚaṅkha (a being named Śaṅkha)
शंखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (where)
हतःwas slain
हतः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विशेषण/विधेय (slain)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly)

Īśvara (Śiva) (deduced)

Tirtha: Śaṃkhāvartta (within Viṣṇu-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A stone is shown being cut or split, revealing vivid red within; in the background, a symbolic vision of Viṣṇu’s ancient combat with the asura Śaṃkha is suggested, linking the red sign to the slaying.

V
Viṣṇu
V
Viṣṇukṣetra
Ś
Śaṃkha
Ś
Śaṃkhāvartta

FAQs

A tīrtha’s sanctity is anchored in divine history; remembrance of sacred events sustains living faith.

Śaṃkhāvartta tīrtha, identified also as a Viṣṇukṣetra due to an ancient episode.

No explicit rite is prescribed in this verse; it provides the tīrtha’s identification through legend and sign.