Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46
दिव्यांतरिक्षभौमानि सांनिध्यं यांति भामिनि । ततश्चाश्वासिता तैः सा सरस्वती पुनर्नदी । पातालतलमा साद्य जगाम मकरालयम्
divyāṃtarikṣabhaumāni sāṃnidhyaṃ yāṃti bhāmini | tataścāśvāsitā taiḥ sā sarasvatī punarnadī | pātālatalamā sādya jagāma makarālayam
โอ้สตรีผู้รุ่งเรือง บรรดาตีรถะและฤทธิ์อันเป็นทิพย์ ทั้งแห่งอากาศและแห่งปฐพี ต่างมาประชิดใกล้ชิดเธอ ครั้นนางสรัสวตีได้รับการปลอบประโลมแล้ว จึงกลับเป็นสายน้ำอีกครั้ง ไปถึงแดนปาตาละ และมุ่งสู่ที่สถิตแห่งมกรา คือมหาสมุทร
Narrator (Purāṇic narration, addressing ‘bhāmini’ within the story-context)
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (with gupta Sarasvatī/oceanward passage motif)
Type: kshetra
Listener: A addressed ‘bhāminī/mahādevī’ (female interlocutor within the narrative frame)
Scene: Sarasvatī as a luminous river-goddess is surrounded by three-tiered presences—celestial beings above, airy spirits in mid-space, and earthly tīrtha-deities below—who console her; she then descends through a jeweled subterranean passage to Pātāla and emerges toward the vast ocean, the ‘abode of makaras.’
FAQs
Tīrthas operate across cosmic levels—heaven, mid-region, and earth—showing that pilgrimage is participation in a sacred, multi-layered universe.
The Prabhāsa-kṣetra tīrtha sphere is implied, with Sarasvatī’s course linking earthly tīrthas to subterranean realms and finally the ocean.
None explicitly; the verse is cosmographic, describing Sarasvatī’s movement and the supportive presence of tīrthas.