Adhyaya 323
ในบทสนทนาเชิงสั่งสอนระหว่างพระศิวะกับพระเทวี พระอีศวรทรงชี้ให้พระเทวีทอดพระเนตรศาสนสถานแห่งหนึ่งซึ่งอยู่ ‘ทางทิศใต้’ ของจุดศักดิ์สิทธิ์ที่กล่าวไว้ก่อนหน้า ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำฤษิโตยา สถานที่นั้นได้รับการระบุว่าเป็น “กเษเมศวร”; และยังคงเล่าลำดับนามตามกาล—เดิมเคยเรียกว่า “ภูตีศวร” ส่วนในยุคกลียุคประกาศนามว่า “กเษเมศ/กเษเมศวร” คำสอนเชิงปฏิบัติของบทนี้สั้นและมุ่งสู่การแสวงบุญ: เพียงได้ “ทัศนะ” (darśana) แล้วตามด้วยการ “บูชา” (pūjā) ต่อเทพองค์นี้ ผู้ศรัทธาย่อมพ้นจากกิลพิษะ (มลทินบาป/มลทินพิธีกรรม) ทั้งปวง ตอนท้ายระบุการจัดหมวดว่าเป็นบท ‘กเษเมศวรมาหาตมยะ-วรรณะนา’ ในสกันทมหาปุราณ ฉบับ 81,000 โศลก ภาคประภาส (Prabhāsa Khaṇḍa) หมวดย่อยประภาสเกษตรมาหาตมยะ (Prabhāsakṣetramāhātmya)
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः पश्येन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । क्षेमेश्वरेति विख्यातमृषितोयातटे स्थितम्
พระอีศวรตรัสว่า: “แล้วแต่บัดนั้น โอ้มหาเทวี พึงทอดพระเนตรทางทิศใต้ของสถานนั้น ณ ฝั่งแม่น้ำฤษิโตยา มีสถานศักดิ์สิทธิ์อันเลื่องชื่อว่า ‘กเษเมศวร’ ตั้งอยู่”
Verse 2
भूतीश्वरेति नामास्य पूर्वं च परिकीर्तितम् । क्षेमेशेति कलौ देवि तस्य नाम प्रकीर्तितम्
เดิมทีเทวะองค์นี้ได้รับการสรรเสริญว่า ‘ภูตีศวร’; แต่ในกาลียุค โอ้เทวี พระนามของพระองค์ถูกประกาศว่า ‘กเษเมศะ’ ผู้เป็นเจ้าแห่งความเกษมและสันติ
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजयित्वा च मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः
เมื่อได้เห็นพระองค์และบูชาพระองค์แล้ว ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปและมลทินทั้งปวง
Verse 323
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ดังนี้จบ “บทที่สามร้อยยี่สิบสาม ว่าด้วยการพรรณนามหิมาแห่งกเษเมศวร” ในปรภาสขันฑะ ภายในปรภาสเกษตรมหาตมยะ แห่งศรีสกันทมหาปุราณะ ในสังหิตาที่มีแปดหมื่นหนึ่งพันโศลก