Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 127

अत्रान्तरे विश्व तनुर्महौजा विमोहयंस्तं ज्वलनं स्वबुद्ध्या । प्रोवाच पूर्वं विहिता यदापस्ता भक्षयस्वेति महानुभावः

atrāntare viśva tanurmahaujā vimohayaṃstaṃ jvalanaṃ svabuddhyā | provāca pūrvaṃ vihitā yadāpastā bhakṣayasveti mahānubhāvaḥ

ในระหว่างนั้น ผู้ทรงเดชานุภาพผู้มีสากลรูป ด้วยปัญญาของพระองค์เองทำให้ไฟอันลุกโชนสับสน แล้วตรัสว่า “เมื่อบรรดาน้ำถูกกำหนดไว้ก่อนแล้ว จงกลืนกินน้ำนั้นเถิด”

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक अव्यय (locative adverb)
अन्तरेin the meantime
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘अन्तरे’ = in the interval/meanwhile
विश्वःViśva (a being/person named Viśva)
विश्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तनुःbody/form
तनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
महौजाःof great energy/splendour
महौजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहौजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘विश्वः/तनुः’)
विमोहयन्deluding
विमोहयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि+मुह् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी; ‘while deluding’
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ज्वलनम्fire (Agni)
ज्वलनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्वलन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
स्वबुद्ध्याby his own intellect
स्वबुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः कर्मधारय (‘स्वा च सा बुद्धिः’); करण (instrumental)
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
विहिताःordained/appointed
विहिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि+धा (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘appointed/ordained’ (agreeing with ‘आपः’)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (relative temporal)
आपःwaters
आपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
ताःthose (waters)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘those’ (referring to ‘आपः’)
भक्षयस्वeat/devour
भक्षयस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
महानुभावःthe great-souled one
महानुभावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहानुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय (‘महान् चासौ अनुभावः/भावः’); संबोधनार्थे/विशेष्य (refers to speaker)

Narrator (the command attributed to a ‘mahānubhāva’ of universal form; contextually linked to Viṣṇu in adjacent verses)

V
Viśva-tanu (universal-formed mighty one)
J
Jvalana (fire)
Ā
Āpaḥ (Waters)

FAQs

Cosmic functions proceed by divine ordinance; even potent forces act within a higher dharmic order.

Prabhāsakṣetra is the setting; the verse emphasizes cosmic instruction within the Prabhāsa māhātmya.

None; it is a theological-narrative statement about ordained cosmic hierarchy.