Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 113

स तान्समाश्वास्य सुरान्वरिष्ठं कोपानलं तत्र ययौ प्रहृष्टः । दृष्ट्वा च तं वै रविपुंजकाशमुवाच विष्णुर्वचनं वरिष्ठम्

sa tānsamāśvāsya surānvariṣṭhaṃ kopānalaṃ tatra yayau prahṛṣṭaḥ | dṛṣṭvā ca taṃ vai ravipuṃjakāśamuvāca viṣṇurvacanaṃ variṣṭham

ครั้นปลอบประโลมเหล่าเทวะแล้ว พระวิษณุเสด็จไป ณ ที่นั้นด้วยใจยินดี สู่ “เพลิงแห่งพิโรธ” อันร้อนแรงยิ่ง และเมื่อทอดพระเนตรเห็นเขาส่องประกายดุจหมู่สุริยัน พระวิษณุจึงตรัสวาจาอันประเสริฐยิ่ง

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
समाश्वास्यhaving consoled; reassuring
समाश्वास्य:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्+आ+श्वस् (धातु) + ल्यप् (Gerund)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
वरिष्ठम्the most excellent; supreme
वरिष्ठम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेष्ठतम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (कोपानलम्)
कोप-अनलम्the fire of anger
कोप-अनलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रहृष्टःdelighted; joyful
प्रहृष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/उपपादक (emphatic particle)
रवि-पुंज-काशम्shining like a mass of suns
रवि-पुंज-काशम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootरवि (प्रातिपदिक) + पुंज (प्रातिपदिक) + काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (तम्)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वचनम्words; speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वरिष्ठम्excellent; best
वरिष्ठम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वचनम्)

Sūta (deduced); concluding with Viṣṇu about to speak

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the ṛṣis of Naimiṣāraṇya (typical frame)

Scene: Viṣṇu, radiant like a cluster of suns, approaches the embodied ‘fire of wrath’ after consoling the frightened devas; the atmosphere is charged with heat, light, and divine urgency.

V
Viṣṇu
S
Sura (gods)
K
Kopānala (wrath-fire, likely Pippalāda or the destructive force unleashed)

FAQs

Divine protection responds to sincere refuge; the Supreme acts to pacify destructive anger and re-establish dharmic harmony.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya portrays the sacred land as a stage for divine intervention and cosmic reconciliation.

No explicit ritual; the theme is divine consolation and intervention following śaraṇāgati.