Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

इत्युक्तस्तैस्तदा देवः स्थलकेऽस्मिन्सदा स्थितः । कृते रत्नमयं देवि त्रेतायां च हिरण्मयम्

ityuktastaistadā devaḥ sthalake'sminsadā sthitaḥ | kṛte ratnamayaṃ devi tretāyāṃ ca hiraṇmayam

เมื่อถูกทูลเช่นนั้น เทวะจึงประทับมั่น ณ สถลกะแห่งนี้เป็นนิตย์ ข้าแต่เทวี ในกฤตยุค (สถานศักดิ์สิทธิ์นั้น) เป็นแก้วรัตนะล้วน และในเตรตายุคก็เป็นทองคำล้วน

इतिthus
इति:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed/said
उक्तः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्थलकेin Sthalaka (this place)
स्थलके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थलक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
स्थितःremained/was stationed
स्थितः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृतेin the Kṛta (Satya) yuga
कृते:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक (in the Kṛta age)
रत्नमयम्made of jewels
रत्नमयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरत्न-मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—रत्नैः मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
त्रेतायाम्in the Tretā yuga
त्रेतायाम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हिरण्मयम्made of gold
हिरण्मयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootहिरण्-मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—हिरणेन मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)

Īśvara (Śiva) (narrative voice addressing Devī is explicit: 'devi')

Tirtha: Sthalaka / Sthalakeśvara

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed: ‘devī’)

Scene: Śiva remains forever at Sthalaka; the shrine/abode is described as jewel-made in Kṛta-yuga and gold-made in Tretā-yuga, suggesting shifting cosmic aesthetics while the deity’s seat endures.

D
Deva (Śiva)
D
Devī
S
Sthalaka
K
Kṛta-yuga
T
Tretā-yuga

FAQs

The sanctity of a kṣetra endures across yugas, though its outward splendor may vary with time.

Sthalaka (Sthalakeśvara’s abode) within Prabhāsa-kṣetra.

None here; this verse gives a yuga-based characterization of the site’s sacred manifestation.