Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्

ityuktau svāgataṃ tatra cakrāte munaye tadā | bhagavanbhojanaṃ tubhyaṃ dāsye'haṃ bahuvistaram | kiyanmānastavāhārastāvanmānaṃ pacāmyaham

เมื่อท่านกล่าวดังนั้น พวกเขาจึงต้อนรับฤๅษี ณ ที่นั้น “ข้าแต่ภควาน เราจะถวายภัตตาหารอันโอฬารแก่ท่าน ความอยากเสวยของท่านมีเพียงใด เราจะปรุงให้เท่านั้น”

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktauwhen (they) had spoken
uktau:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootukta (कृदन्त; √vac (धातु) + क्त)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन (Dual); उक्‍त (said) इति क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तस्य रूपम्; Locative dual: 'when (two persons) had spoken'
svāgatamwelcome
svāgatam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsvāgata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद (object)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
cakrātethey did/made
cakrāte:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; आत्मनेपद
munayeto the sage
munaye:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
tadāthen
tadā:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
bhagavanO venerable one
bhagavan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
bhojanamfood, meal
bhojanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th), एकवचन; युष्मद्-शब्दः (2nd person pronoun)
dāsyeI will give
dāsye:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; अहम्-शब्दः
bahu-vistaramvery extensive, abundant
bahu-vistaram:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + vistara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'bhojanam')
kiyat-mānaḥof what measure/how much
kiyat-mānaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkiyat (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'how much in measure'—विशेषणम्
tavayour
tava:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
āhāraḥfood intake, meal
āhāraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tāvat-mānamthat much (quantity)
tāvat-mānam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvat (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'that much in measure'—विशेषणम् (qualifying implied 'annam/bhojanam')
pacāmiI cook
pacāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pac (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन

Ilvala (primary host-speaker in the Vātāpi–Ilvala episode; plural ‘they’ indicates both demons’ involvement in hospitality)

Tirtha: प्रभास

Type: kshetra

Listener: शौनकादयः

Scene: दैत्यौ मुनिं स्वागतं कुर्वन्तौ—आसन-जल-पाद्यादि; एकः दैत्यः ‘बहुविस्तरं भोजनं’ इति वदन्, पाकशालायां अग्निः, पात्राणि, अन्नराशयः; मुनिः स्थिर-तेजस्वी।

A
Agastya
I
Ilvala
V
Vātāpi

FAQs

Outer forms of dharma (hospitality) can be imitated for deceit; true dharma depends on intention and purity.

Prabhāsa-kṣetra, where the tīrtha narrative frames the triumph of dharma over demonic trickery.

No formal rite; the verse references atithi-satkāra (welcoming a guest), a dhārmic social duty.